Bijna alle erfenissen worden zuiver aanvaard. Het is de goedkoopste en gemakkelijkste manier voor het aanvaarden van een nalatenschap. Je hoeft namelijk geen kosten te maken en je kunt direct aan de slag met de afwikkeling. De meeste erfgenamen staan niet stil bij de mogelijke negatieve gevolgen van een zuivere aanvaarding. In dit blog ontdek je wat de betekenis is van het zuiver aanvaarden van een erfenis.
De gevolgen van de aanvaarding
Als erfgenaam heb je de keuze tussen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen. Als je een erfenis verwerpt, dan ben je uiteraard geen erfgenaam. Jouw erfdeel gaat in dat geval naar een andere erfgenaam.
Als je wel erfgenaam wilt zijn, dan kun je zuiver of beneficiair aanvaarden. Beide opties werken terug tot het moment van overlijden. Het gevolg van de aanvaarding is dat alle bezittingen en schulden van de erflater overgaan op de erfgenaam. Je bent dus niet alleen eigenaar van de bezittingen van de overledene, maar ook schuldenaar voor al zijn verplichtingen. Zowel bij een zuivere aanvaarding als een beneficiaire aanvaarding word je aansprakelijk jegens de schuldeisers.
Het verschil tussen beneficiair en zuiver aanvaarden is dat bij een beneficiaire aanvaarding je eigen vermogen geen verhaal biedt voor de schuldeisers. Je bent als beneficiaire erfgenaam dus wel verplicht om de schulden van de overledene af te lossen, maar alleen voor zover de erfenis toereikend is. Je draait niet persoonlijk op voor een tekort. Bij een zuivere aanvaarding biedt je eigen vermogen wel verhaal. Erf je meer schulden dan bezittingen? Dan moet je als zuivere erfgenaam het verschil betalen uit je eigen vermogen.
Bij twijfel over de omvang en samenstelling van de erfenis is het dus verstandig om beneficiair te aanvaarden.
De voordelen van zuivere aanvaarding
Een belangrijk voordeel van zuivere aanvaarding is dat je geen kosten hoeft te maken. In beginsel vindt de keuze voor de aanvaarding of verwerping plaats door een verklaring af te leggen bij de rechtbank. Hiervoor ben je leges verschuldigd. Ook een zuivere aanvaarding kan plaatsvinden op deze manier. Toch gebeurt dat bijna nooit.
Er staat namelijk in de wet dat je een erfenis ook zuiver kunt aanvaarden door feitelijk handelen. De wet omschrijft deze handelingen als “het aangaan van overeenkomsten strekkende tot vervreemding of bezwaring van goederen”. Hierbij kun je denken aan het verkopen van een geërfde auto. Tenzij je reeds beneficiair hebt aanvaard (door een verklaring af te leggen bij de rechtbank) is het verkopen van een geërfde auto een handeling waardoor je de erfenis zuiver aanvaardt.
In ongeveer de helft van alle erfenissen wordt er een verklaring van erfrecht opgesteld door de notaris. Dit is een akte waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de erfenis af te wikkelen. Dat kan bijvoorbeeld een executeur zijn of een zogenoemde “boedelgevolmachtigde”. De notaris vraagt de erfgenamen of ze zuiver of beneficiair willen aanvaarden. Kies je voor zuivere aanvaarding? Dan laat de notaris jou een verklaring tekenen waarin staat dat je de erfenis zuiver “hebt” aanvaard. Hiermee wordt geïmpliceerd dat je de hierboven bedoelde “feitelijke handelingen” hebt verricht waardoor je erfgenaam bent geworden. Het is een handige truc waarmee je de legeskosten bij de rechtbank vermijdt.
Tip: als je kiest voor zuivere aanvaarding dan kun je de verklaring van erfrecht online regelen. Daarmee bespaar je tot wel 50% op de kosten.
Overigens zijn er wel uitzonderingen op de regel dat je automatisch zuiver aanvaardt door feitelijk handelen. In bijvoorbeeld deze recente rechtszaak kwam de rechter tot een ander oordeel. Zuivere aanvaarding heeft nog een tweede voordeel. Er gelden namelijk minder formaliteiten bij de afwikkeling van de erfenis dan bij een beneficiaire aanvaarding. Kies je voor beneficiaire aanvaarding? Dan moet de erfenis volgens speciale regels worden “vereffend”.
Eerst zuiver aanvaarden, daarna alsnog beneficiair
Ontdek je na de zuivere aanvaarding pas dat iemand schulden had? Dan kun je aan de kantonrechter vragen of je alsnog beneficiair mag aanvaarden. Het uitgangspunt van de wet is dat je keuze voor de aanvaarding of verwerping definitief is. Hierop bestaat dus één uitzondering.
Je krijgt niet altijd toestemming van de kantonrechter om te wisselen van keuze. Het kan alleen als je schulden ontdekt die je niet kende en ook niet “behoorde te kennen”. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de erflater schulden had die hij verborgen hield voor de buitenwereld. Misschien kom je hier pas maanden na het overlijden achter op het moment dat een schuldeiser zich meldt. Dan geef ik je een goede kans dat je toestemming krijgt om alsnog beneficiair te aanvaarden.
Valt de verkoopopbrengst van een geërfd huis tegen en blijft er hierdoor een restschuld over? Dan kun je niet wisselen van keuze. Je hebt namelijk niet gedwaald over de hoogte van de hypotheekschuld maar over de waarde van de woning. Helaas draai je in dat geval zelf op voor de restschuld.
Sommige mensen vragen zich af of ze kunnen wisselen van beneficiair naar zuiver. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je dacht dat de overledene schulden had, maar later blijkt dat dit niet het geval was. In deze situatie is het niet mogelijk om te wisselen naar een zuivere aanvaarding. Op zich is daar ook geen reden voor. De speciale regels voor de “vereffening” dienen vooral de belangen van de schuldeisers. Als die er niet blijken te zijn, dan is het de vraag wiens belang nog wordt gediend met de vereffening. Wil je puur uit voorzorg beneficiair aanvaarden, maar zie je op tegen alle formaliteiten? Zo lang de erfenis positief is en je alle schulden afbetaalt, is er geen noodzaak om officieel te vereffenen.
De verschillen tussen de drie opties
In dit handige overzicht zie je de belangrijkste verschillen tussen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen:
| zuiver | verwerpen | beneficiair | |
|---|---|---|---|
| Hoeveel kost het? | Gratis | € 165 | € 165 |
| Ben je erfgenaam? | Ja | Nee | Ja |
| Beschermd tegen schulden? | Nee | Ja | Ja |
| Wie wikkelt de erfenis af? | Jijzelf, de executeur of een volmacht geven | Jij in elk geval niet | Jijzelf, de executeur, een vereffenaar of een volmacht geven |
| Wat als de erfenis negatief blijkt? | Jouw probleem | Niet jouw probleem | Niet jouw probleem |
| Wat als de erfenis positief blijkt? | Jij krijgt wat er over is | Pech, jij krijgt niks | Jij krijgt wat er over is |
Soms is zuiver aanvaarden niet toegestaan
In sommige gevallen is zuiver aanvaarden niet mogelijk. Bijvoorbeeld in het geval dat een minderjarige persoon erfgenaam is. Het is een goede zaak dat een minderjarige niet opdraait voor de schulden van een overleden familielid. Daarom moet de vertegenwoordiger van de minderjarige (normaal gezien zijn dat de ouders) binnen drie maanden de erfenis beneficiair aanvaarden. Laten ze deze termijn verlopen? Dan is daardoor de erfenis automatisch beneficiair aanvaard. Het is mogelijk om vóór het verlopen van de termijn een machtiging tot verwerping aan te vragen bij de kantonrechter.
Er bestaat geen mogelijkheid om een machtiging tot zuivere aanvaarding te krijgen. Een minderjarige is dus altijd beschermd tegen schuldeisers. Het gevolg is dat de ouders vaak ook verantwoordelijk worden voor de vereffening van de nalatenschap. Uitzonderingen op deze regel zijn de gevallen dat er een executeur is benoemd door de erflater of een vereffenaar is benoemd door de rechter. Dit laatste kan op verzoek van een ouder van de minderjarige erfgenaam. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat een ondernemer overlijdt met een complexe nalatenschap. Laat diegene minderjarige erfgenamen achter en heeft hij geen executeur benoemd? In zo’n geval is het misschien beter dat een professional de erfenis afwikkelt. Dat kan door een vereffenaar te laten benoemen.
Een ander voorbeeld waarbij je in beginsel niet zuiver kunt aanvaarden is de situatie dat iemands vermogen onder bewind staat. De bewindvoerder is verplicht om beneficiair te aanvaarden. Anders dan bij een minderjarige erfgenaam is het in dit geval wel mogelijk om zuiver te aanvaarden. De rechthebbende, dat is de persoon wiens vermogen onder bewind staat, mag namelijk toestemming geven om de erfenis zuiver te aanvaarden. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat twee broers erfgenaam zijn van hun moeder, terwijl de ene broer bewindvoerder is van de andere broer vanwege een lichte verstandelijke beperking. In zo’n geval kan ik me voorstellen dat beide broers graag zuiver willen aanvaarden. Dat is dus mogelijk.
Meer lezen?
- Krijg je een erfenis met schulden? Dit zijn je 6 opties.
- Wel het huis leeghalen maar liever geen erfgenaam zijn? Zo regel je dat.
- Uitleg over het verwerpen van een erfenis.
- Uitleg over beneficiaire aanvaarding.
- Bij het boedelregister kun je checken of een (andere) erfgenaam beneficiair heeft aanvaard.
Veelgestelde vragen:
Wat is de betekenis van zuiver aanvaarden?
Zuiver aanvaarden heeft tot gevolg dat alle bezittingen en schulden van de erflater met terugwerkende kracht per het moment van overlijden overgaan op de erfgenaam. Bovendien biedt de erfgenaam door zuivere aanvaarding persoonlijk verhaal jegens de schuldeisers. Bij een negatief saldo ben je als erfgenaam verplicht om een schuld van de overledene uit je eigen vermogen te voldoen.
Kun je een erfenis zuiver aanvaarden door handelen?
In beginsel vindt de keuze voor aanvaarding of verwerping plaats door een daartoe strekkende verklaring af te leggen bij de rechtbank. Je aanvaardt een erfenis ook zuiver door “overeenkomsten aan te gaan strekkende tot vervreemding of bezwaring van goederen van de nalatenschap”. Je kunt een erfenis dus zuiver aanvaarden door feitelijk te handelen. Denk bijvoorbeeld aan het verkopen van een geërfde auto. Tenzij je reeds beneficiair hebt aanvaard, heeft een dergelijke handeling tot gevolg dat je zuiver erfgenaam bent.