Wat zijn de gevolgen van niet tekenen verklaring van erfrecht?

Stel je krijgt een brief van de notaris waarin staat dat je erfgenaam bent. In de brief wordt jou gevraagd om een keuze te maken over de aanvaarding. Wat zijn in dat geval de gevolgen als je niet wilt tekenen voor de verklaring van erfrecht? Bijvoorbeeld omdat je geen erfgenaam wilt zijn of omdat je geen contact wilt met de andere erfgenamen? In dit blog ontdek je hoe het zit.

Niet tekenen en daardoor beneficiair aanvaarden

Op grond van de wet heb je drie verschillende keuzes. Je kunt een erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.

1. Een zuivere aanvaarding heeft tot gevolg dat alle rechten en plichten van de overledene op jou overgaan. Dit betekent dat je de schulden van de overledene erft en dat jouw eigen vermogen verhaal biedt voor de schuldeisers van de overledene.
2. Beneficiair aanvaarden heeft tot gevolg dat je eigen vermogen geen verhaal biedt voor de schuldeisers van de overledene. Je bent dus wel erfgenaam en bent ook verantwoordelijk voor een correcte afwikkeling van de erfenis, maar als de erfenis negatief is draai je niet op voor het tekort. Beneficiaire aanvaarding is aan te raden bij twijfel over de omvang of samenstelling van de erfenis.
3. Als je de erfenis verwerpt ben je geen erfgenaam. Je erft geen bezittingen en schulden en bent niet verantwoordelijk voor de afwikkeling van de erfenis. Het verworpen erfdeel komt toe aan iemand anders. Heeft de erflater geen testament? Dan gaat het verworpen erfdeel naar de kinderen van de verwerpende erfgenaam. Heeft de erflater wel een testament? Dan kan hier een andere regeling in staan.

Het erfrecht heeft weinig medelijden met een erfgenaam die niet in actie komt. In de wet staat namelijk dat je automatisch beneficiair aanvaardt als je niet verwerpt binnen drie maanden nadat je kennis hebt gekregen van de beneficiaire aanvaarding door een andere erfgenaam. Dit betekent dat je goed moet lezen wat er in de brieven en e-mails staat die je ontvangt van de notaris, de executeur of een andere erfgenaam. Als daarin vermeld is dat een andere erfgenaam beneficiair heeft aanvaard, dan gaat er voor jou dus een termijn lopen.

Zoals je hierboven al hebt kunnen lezen, ben je bij een beneficiaire aanvaarding verantwoordelijk voor een correcte afwikkeling van de erfenis. Dit is extra belangrijk als de erfenis negatief is. Zolang er in dat geval geen “vereffenaar” is benoemd door de rechter zijn de gezamenlijke erfgenamen vereffenaar. Als je de afwikkeling niet oppakt, dan kan dit leiden tot aansprakelijkheid jegens de schuldeisers. Mogelijke alternatieven zijn het verwerpen van de erfenis of het laten benoemen van een vereffenaar.

Niet tekenen en daardoor zuiver aanvaarden

De gevolgen van het niet tekenen voor een verklaring van erfrecht kunnen nog groter zijn. Bij een automatische beneficiaire aanvaarding ben je “in beginsel” nog beschermd tegen de schuldeisers van de overledene. Maar bij een automatische zuivere aanvaarding is dat niet het geval. Helaas voor de onwillige erfgenaam is dat wel een mogelijk scenario. Stel dat de andere erfgenamen zuiver hebben aanvaard en dat jij als enige niet reageert op het verzoek tot aanvaarding. In dit geval gaat er niet automatisch een termijn lopen. Maar de erfgenamen kunnen jou via de kantonrechter wel een termijn laten stellen.

Bij mijn weten wordt er nauwelijks gebruik gemaakt van deze optie. Waarschijnlijk omdat niemand weet dat het kan en omdat notarissen er geen reclame voor maken. Helaas gebeurt het regelmatig dat een verklaring van erfrecht niet kan worden afgegeven omdat één van de erfgenamen niet wil tekenen. De notaris kan in dat geval meerdere herinneringen sturen, maar de erfgenaam kan deze negeren zonder dat het gevolgen heeft. De enige uitzondering hierop is het eerder beschreven geval dat een andere erfgenaam beneficiair heeft aanvaard.

Vaak reageert een erfgenaam niet omdat hij of zij niet verantwoordelijk wil zijn voor de afwikkeling. Of omdat hij of zij het niet eens is met de keuze voor een executeur of boedelgevolmachtigde. In plaats van niets te doen kun je ook een paar alternatieve voorstellen doen:

• Aanvaard beneficiair en vraag de rechter om een vereffenaar te benoemen.
• Vraag om een notariële boedelbeschrijving (of stel dit als voorwaarde voor jouw medewerking).
• Stel voor dat de notaris de erfenis afwikkelt als executeur, boedelgevolmachtigde of vereffenaar.
• Teken wel voor de aanvaarding maar niet voor de boedelvolmacht, of geef een boedelvolmacht aan iemand anders die jij wel vertrouwt.
• Beperk de boedelvolmacht tot de handelingen waar je het wel mee eens bent.

Meer lezen?

• Dit zijn de gevolgen als je een erfenis verwerpt.
• Zo zoekt de notaris uit wie de erfgenamen zijn.
• Meer uitleg over beneficiair aanvaarden.
• Meer uitleg over zuiver aanvaarden.
• Handleiding voor erfrechtprocedures, waaronder die voor het stellen van een termijn.