Wat moet er in een testament staan? Deze 7 punten!

Iedere maand gaan duizenden Nederlanders naar de notaris voor een testament. Sommige mensen passen ieder jaar hun testament aan, maar dit zijn echt uitzonderingen. De meeste mensen maken hooguit één of twee keer in hun leven een testament. In dit blog ontdek je wat er in een testament moet staan. Download ook het gratis formulier onderaan de pagina waarop je jouw wensen kunt invullen.

1. Het herroepen van vorige testamenten

Elk testament begint met het herroepen van alle vorige testamenten. Deze clausule staat ook in je testament als je nog nooit eerder een testament hebt gemaakt. De notaris kan namelijk niet controleren of jij bijvoorbeeld een testament hebt gemaakt in het buitenland. Om verwarring na je overlijden te voorkomen worden alle vorige testamenten herroepen.

Soms is het niet de bedoeling om alles te herroepen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je recent een zogenoemd “codicil” hebt gemaakt waarin je sieraden hebt gelegateerd. Dit document kun je zelf opstellen zonder een bezoek aan de notaris. Moet dit codicil van kracht blijven? Bespreek dit dan met de notaris, want anders wordt dit codicil herroepen door de ondertekening van je testament.

Het is belangrijk om je te realiseren dat de herroeping in je testament niet geldt voor alle dingen die je hebt geregeld voor na je overlijden. Een voorbeeld hiervan zijn je uitvaartwensen. Een algemeen geformuleerde herroeping in je testament ziet daar niet op. Wil je wijzigingen aanbrengen in je uitvaartwensen? Dat hoeft niet bij de notaris. Je kunt bijvoorbeeld een nieuwe wensenlijst invullen van een uitvaartverzorger en het vorige exemplaar vernietigen.

Heb je een overlijdensrisicoverzekering afgesloten die na jouw overlijden een bedrag uitkeert aan een begunstigde? Kijk dan in de polis wie deze begunstigde is. Er kan bijvoorbeeld in staan dat de verzekeringsuitkering naar je kinderen gaat, ongeacht de inhoud van je testament. De herroeping in je nieuwe testament heeft hier geen invloed op.

2. Het maken van een rechtskeuze

Binnen de Europese Unie geldt normaal gezien de hoofdregel dat je onder het erfrecht valt van het land waarin je woont ten tijde van je overlijden. In afwijking hiervan kun je een rechtskeuze maken voor het erfrecht van een ander land waarvan je de nationaliteit bezit.

Stel dat je bijvoorbeeld een Nederlander bent die in Nederland woont en een vakantiewoning heeft in Frankrijk. De vakantiewoning in Frankrijk vererft in dat geval volgens het Nederlandse erfrecht. Stel dat je beslist om te verhuizen naar Frankrijk. Vanaf dat moment val je onder het Franse erfrecht, ook al ben je Nederlander. De vakantiewoning in Frankrijk vererft dus volgens het Franse erfrecht. Hetzelfde geldt voor de rest van je vermogen in Nederland. Ook dat valt dus onder het erfrecht van Frankrijk zodra je daar gaat wonen. Heb je in Nederland een testament gemaakt waarin je kiest voor Nederlands recht? Dan vererft jouw nalatenschap volgens het Nederlandse erfrecht. Ook als je naar Frankrijk emigreert.

Heb jij een link met het buitenland? Bezit je bijvoorbeeld een woning in een ander land, heb je een dubbele nationaliteit of woont jouw partner in het buitenland? Bespreek dit dan altijd met de notaris.

Het is belangrijk om je te realiseren dat de rechtskeuze in je testament alleen werkt voor het erfrecht. Voor de erfbelasting kun je geen rechtskeuze maken. Nederlanders die emigreren vallen nog tien jaar onder de Nederlandse erfbelasting. Ook geldt de rechtskeuze in je testament niet voor het huwelijksvermogensrecht. Een rechtskeuze voor dat onderwerp kun je samen met je echtgenoot vastleggen in huwelijkse voorwaarden.

Meer uitleg over het maken van een rechtskeuze.

3. De benoeming van je erfgenamen

Geen testament is compleet zonder een benoeming van erfgenamen. Veel testamenten bevatten meerdere erfstellingen voor verschillende situaties. In een testament voor je partner kun je bijvoorbeeld een reserve erfgenaam benoemen voor het geval dat jij als laatste overlijdt.

Wil je bijvoorbeeld jouw broers en zussen tot erfgenaam benoemen? Realiseer je dan dat één van hen eerder dan jou kan overlijden. Moet het erfdeel van die broer of zus dan naar de betreffende neven en nichten gaan? Of wil je dat dit deel van de erfenis naar een andere broer of zus gaat? Het is verstandig om na te denken over verschillende scenario’s voordat je naar de notaris gaat.

Wil je goede doelen tot erfgenaam benoemen? Houd er dan rekening mee dat een rechtspersoon kan fuseren, van naam kan veranderen of zelfs kan worden opgeheven. Je kunt voor elk van deze drie situaties aangeven wat de bedoeling is. Benoem voor de zekerheid altijd een reserve erfgenaam als je niet wilt dat jouw familie erfgenaam is. In theorie kan een goed doel jouw erfenis verwerpen. In dat geval val je zonder een reserve erfstelling terug op het wettelijke erfrecht.

Meer uitleg over de mogelijkheden voor een “erfstelling”.

4. Het opnemen van legaten

In veel testamenten worden één of meer legaten opgenomen. Je kunt met een legaat bijvoorbeeld een geldbedrag of een specifieke zaak aan iemand nalaten. Hierna volgen een paar voorbeelden:

• Je kunt een goed doel tot erfgenaam benoemen en je inboedel, kunst, voertuigen en sieraden legateren aan je familie. Dit heeft tot gevolg dat het goede doel jouw koophuis en spaargeld erft, maar dat de roerende zaken in en rond het huis naar je familie gaan.
• Je kunt je broers en zussen tot erfgenaam benoemen en aan één van je vrienden € 10.000 legateren. Dit heeft tot gevolg dat alle bezittingen en schulden naar je familie gaan, onder de verplichting om € 10.000 uit te betalen aan je vriend.
• Je kunt je kinderen tot erfgenaam benoemen en aan je partner het recht van gebruik en bewoning legateren. Dit betekent dat de erfenis naar je kinderen gaat, maar dat je partner in het huis mag blijven wonen.

Benoem je goede doelen of een grote groep van personen tot je erfgenamen? Zet dan altijd duidelijk in je testament wat er met de inboedel moet gebeuren. Als je geen kunst, antiek of sieraden nalaat kun je bijvoorbeeld bepalen dat de inboedel naar de kringloop mag. Geef in dat geval ook aan wat er met je administratie, belangrijke documenten en familiestukken moet gebeuren. Want die zaken moeten uiteraard niet naar de kringloop.

Dit zijn 10 legaten die je in je testament kunt zetten (video).

5. Het benoemen van een executeur

Wat in ieder testament echt moet staan is de benoeming van een executeur. Zonder een executeursbenoeming zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de erfenis. In onderling overleg kunnen de erfgenamen een zogenoemde “boedelvolmacht” geven waarmee één persoon zelfstandig bevoegd is om de erfenis af te wikkelen.

De meeste testateurs benoemen liever zelf een executeur. Dit zijn een paar opties:

• Maak je een langstlevende testament? Benoem dan je partner tot eerste executeur en de kinderen tot reserve executeurs.
• Wil je een goed doel tot erfgenaam benoemen? Overweeg dan om de notaris aan te wijzen als executeur.
• Benoem je een goede vriend of familielid tot executeur? Denk in dat geval na over het toekennen van een beloning. Dit kan bijvoorbeeld een vast geldbedrag zijn. Je kunt er ook voor kiezen om geen beloning toe te kennen, bijvoorbeeld in het geval dat de executeur tevens erfgenaam is.

Je kunt verschillende soorten executeurs benoemen. De normale “beheers-executeur” heeft de taak om je erfenis af te wikkelen en je testament uit te voeren. Een “uitvaart-executeur” is alleen bevoegd om je begrafenis of crematie te regelen. Het is ook mogelijk om een zogenoemde “afwikkelingsbewindvoerder” te benoemen. Daarmee kun je iemand bijvoorbeeld het zelfstandige recht geven om bezittingen uit de erfenis te verkopen. Dit kan een goed idee zijn als je goede doelen of een grote groep van personen tot erfgenamen benoemt. De executeur kan in dat geval de woning te koop zetten bij een makelaar zonder dat de erfgenamen hiervoor een volmacht hoeven te geven.

Meer uitleg over afwikkelingsbewind.

6. Het opnemen van een uitsluitingsclausule

Is één van jouw toekomstige erfgenamen getrouwd in algehele gemeenschap van goederen? Dan valt jouw erfenis daar standaard in. De echtgenoot van jouw erfgenaam heeft dus recht op de helft van het betreffende erfdeel. Als je dit niet wilt, dan kun je een zogenoemde “uitsluitingsclausule” opnemen in je testament. Deze clausule houdt in dat de erfenis privé vermogen blijft van jouw erfgenaam.

Sinds de invoering van het nieuwe huwelijksvermogensrecht in 2018 denken veel mensen ten onrechte dat een uitsluitingsclausule niet meer nodig is. Wie na 2018 is getrouwd heeft een “beperkte” gemeenschap van goederen. Erfenissen vallen daar standaard niet meer in. Maar de nieuwe wet geldt alleen voor nieuwe stellen. Wie getrouwd is vóór 2018 heeft dus nog steeds een “algehele” gemeenschap van goederen. Erfenissen zijn in dat geval gemeenschappelijk, tenzij de erflater een testament heeft met een uitsluitingsclausule.

Er zijn trouwens verschillende soorten uitsluitingsclausules. Het is verstandig om te controleren of de variant in jouw testament past bij jouw situatie.

Dit zijn de 6 opties voor een uitsluitingsclausule.

7. Het geven van een volmacht

Veel mensen maken tegelijk met hun testament ook een levenstestament. Dat is een algemene volmacht die je uit voorzorg verleent aan jouw vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan jouw vertrouwenspersoon bijvoorbeeld de bankzaken regelen indien jij wilsonbekwaam wordt. De wet staat niet toe dat je beide onderwerpen (testament en levenstestament) in één akte regelt. Je hebt er dus altijd twee nodig. Het is verstandig om dit in één keer te regelen. Notarissen geven namelijk een combi-korting als je meerdere akten in één keer laat maken.

Je kunt in je levenstestament bijvoorbeeld een volmacht verlenen aan je partner en kinderen. Ben je alleenstaand zonder kinderen? Dan kun je bijvoorbeeld een broer of zus of een goede vriend of vriendin tot gevolmachtigde benoemen. Bespreek het onderwerp met je beoogd gevolmachtigde voordat je naar de notaris gaat. Eventueel kun je hem of haar meenemen naar het gesprek bij de notaris. Stem dit wel van tevoren af met de notaris, vooral als je ook wilt praten over een testament. Want bij dat gedeelte van het gesprek mag de gevolmachtigde mogelijk niet aanwezig zijn.

Veelgestelde vragen:

Wat kun je niet in een testament regelen?

De inhoud van je testament mag niet in strijd zijn met de goede zeden of de openbare orde. Dit staat in artikel 4:44 en artikel 4:45 van het Burgerlijk Wetboek.

In je testament mogen alleen rechtshandelingen staan die een uiterste wil inhouden. Dit staat in artikel 20 van de Wet op het notarisambt. Dit betekent bijvoorbeeld dat je geen volmacht of schenking kunt opnemen in een testament.

Wat staat er in een testament?

Artikel 4:42 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek zegt hierover het volgende: “Een uiterste wilsbeschikking is een eenzijdige rechtshandeling, waarbij een erflater een beschikking maakt, die eerst werkt na zijn overlijden en die in dit Boek is geregeld of in de wet als zodanig wordt aangemerkt.” Voorbeelden van beschikkingen zijn een erfstelling, een legaat en de benoeming van een executeur.