Wat kun je in een levenstestament zetten over schenkingen?

Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een zo ruim mogelijke volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Op het moment dat je zelf niet meer wilsbekwaam bent, kan je gevolmachtigde bijvoorbeeld de bankzaken regelen. Een belangrijke vraag hierbij is of de gevolmachtigde schenkingen mag doen. Het antwoord hierop hangt af van de tekst van de akte. Hierna volgt een overzicht van de mogelijke opties voor het doen van schenkingen in je levenstestament.

Het verbieden van alle vormen van schenking

Juristen maken onderscheid tussen de begrippen “schenking” en “gift”. Een voorbeeld van een schenking is bijvoorbeeld een verjaardagscadeau. Een gift is bijvoorbeeld een verkoop tegen een te lage prijs. Hierbij kun je denken aan de verkoop van een huis aan je kind voor een prijs die onder de marktwaarde ligt.

  • Het begrip “schenking” ziet op een overeenkomst die ertoe strekt dat de ene partij, de schenker, ten koste van eigen vermogen de andere partij, de begiftigde, verrijkt.
  • Het begrip “gift” ziet op iedere handeling die er toe strekt dat degene die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt. 

Iedere schenking is dus een gift, maar niet iedere gift is een schenking. In het voorbeeld hierboven van het huis is er bijvoorbeeld niet sprake van een schenkingsovereenkomst maar een koopovereenkomst met een gift.

Om verwarring te voorkomen, is het verstandig om in je levenstestament beide begrippen te noemen. Wil je niet dat je gevolmachtigde je geld of andere bezittingen weggeeft? Dan kun je in het levenstestament uitdrukkelijk alle schenkingen en giften verbieden. Dit kan bijvoorbeeld met de volgende tekst:

levenstestament schenkingen
je kunt een uitzondering aanbrengen voor kleine schenkingen aan goede doelen

Het is belangrijk om te weten dat er in beginsel geen toezicht is op je gevolmachtigde. Ook de bank controleert niet wat de gevolmachtigde met je geld doet. Na je overlijden hebben de erfgenamen het recht om de administratie in te zien. Komen ze er op dat moment pas achter dat er geld is verdwenen? Dan kan het te laat zijn om dit nog terug te vorderen. De gevolmachtigde kan het geld hebben uitgegeven en zelf geen verhaal meer bieden. Er zijn een paar manieren waarop je kunt voorkomen dat je geld verdwijnt:

  • Benoem twee gezamenlijk bevoegde gevolmachtigden, zodat één persoon niets kan doen zonder dat de ander dit weet.
  • Benoem een toezichthouder die bijvoorbeeld één keer per jaar de administratie doorneemt.

Mag een gevolmachtigde twee petten op hebben?

Wil je schenkingen wel toestaan? Dan is het allereerst van belang om te weten dat een gevolmachtigde in beginsel niet twee petten op mag hebben. Het idee van een volmacht is dat de gevolmachtigde jou vertegenwoordigt. Als je schenkingen wilt toestaan, dan gaat het meestal om schenkingen aan je kinderen. In dat geval ligt het voor de hand dat één van de kinderen gevolmachtigde is. Je kind treedt in dat geval op namens jou als schenker (gever) en namens zichzelf als begiftigde (ontvanger). Dit mag alleen als de volmacht duidelijk aangeeft dat dit is toegestaan.

mag een gevolmachtigde schenkingen doen
de wetgeving over volmacht vind je in Boek 3 titel 3 Burgerlijk Wetboek

Het is mijns inziens niet voldoende om alleen te zeggen dat schenkingen zijn toegestaan. Het is belangrijk om ook aan te geven aan wie schenkingen mogen worden gedaan. Vooral als de gevolmachtigde zelf tot die groep behoort.

Vervolgens is de vraag hoeveel vrijheid de gevolmachtigde heeft bij het doen van giften. Mag de gevolmachtigde bijvoorbeeld een kind of kleinkind overslaan? Of mag de gevolmachtigde behalve schenkingen ook andere giften doen? Dus niet alleen het schenken van geld maar bijvoorbeeld ook het verkopen van je auto voor een vriendenprijs aan je neef of nicht?

Schenkingen aan kinderen en kleinkinderen toestaan

De meeste mensen die een volmacht verlenen hebben kinderen. Als je kinderen hebt, ligt het voor de hand om schenkingen toe te staan in je levenstestament. Zelf raad ik mensen aan om duidelijk te vermelden dat alle kinderen (of alle kleinkinderen) gelijk moeten worden bevoordeeld. Dit houdt in dat als één van de kinderen een schenking krijgt, de andere kinderen ook een schenking moeten krijgen van hetzelfde bedrag.

Bij een gift kan het lastig zijn om de andere kinderen op dezelfde manier te bevoordelen. Denk aan de situatie dat je twee kinderen hebt en je huis aan één van beiden verkoopt voor € 100.000 onder de marktwaarde. Dit houdt een gift in van € 100.000. Je zou het andere kind op dezelfde manier kunnen bevoordelen door een schenking te doen van € 100.000.

Als je kinderen hebt, kun je bijvoorbeeld de volgende tekst in je levenstestament zetten:

levenstestament giften

Is er niet voldoende liquide vermogen beschikbaar om de andere kinderen direct wat te geven? Dan kun je ook bepalen in je levenstestament dat ongelijke schenkingen toegestaan zijn, mits deze gedaan worden onder een “verplichting tot inbreng”. Dit laatste houdt in dat de schenking wordt verrekend ná je overlijden.

Wat als je geen kinderen hebt?

Ook als je geen kinderen hebt, kun je de wens hebben om bij leven al wat weg te geven. Bij veel mensen zit het vermogen vast in het huis. Schenken is in dat geval pas mogelijk nadat je het huis hebt verkocht. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je naar een zorginstelling gaat omdat je niet meer zelfstandig kunt wonen. In dat scenario ben je misschien geestelijk niet meer in staat om zelf je financiën te beheren. Het is dus verstandig om alvast in je levenstestament te zetten wat de bedoeling is. Zo kun je bijvoorbeeld een schenking toestaan aan je toekomstige erfgenamen zodra je huis is verkocht. Dit kan door de volgende tekst over schenkingen op te nemen in je levenstestament:

levenstestament geld weggeven

Als je kiest voor deze optie moet je uiteraard wel de inhoud van je testament delen met je gevolmachtigde. Anders weet hij of zij immers niet wie je erfgenamen zijn. Ook zou je de tekst nog specifieker kunnen maken. Denk bijvoorbeeld aan het noemen van personen en bedragen. Of je kunt bijvoorbeeld een ondergrens voor je vermogen aangeven, waaronder de gevolmachtigde geen geld meer mag weggeven.

Mag de gevolmachtigde een papieren schenking doen?

Een papieren schenking houdt in dat je een schenking doet die je nog niet uitbetaalt. Het gevolg is dat er een vordering ontstaat van de begiftigde op de schenker. De schenker heeft dus een schuld aan de begiftigde. Deze schuld verlaagt het vermogen in Box 3. Meestal wordt een papieren schenking gedaan met de bedoeling om erfbelasting te besparen. In dat geval wordt de schenking pas ná het overlijden van de schenker uitbetaald.

Voor een dergelijke schenking geldt de eis dat deze “persoonlijk” moet zijn aangegaan. Dit houdt in dat het niet bij volmacht kan. De gevolmachtigde in je levenstestament kan dus geen papieren schenking doen met het oog op besparing van erfbelasting.

levenstestament schenking op papier
de wetgeving over schenkingen vind je in Boek 7 titel 3 Burgerlijk Wetboek

Is er per ongeluk toch bij volmacht een papieren schenking ondertekend? Dan kun je voorkomen dat de schenking “vervalt” bij overlijden door de schuld bij leven uit te betalen. Bijvoorbeeld op het moment dat de gevolmachtigde verhuist naar een zorginstelling en het huis wordt verkocht.

Heb je in het verleden zelf papieren schenkingen gedaan die nog niet zijn uitbetaald? Dan kun je eventueel in een levenstestament opnemen dat de gevolmachtigde bevoegd is tot uitbetaling.

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *