Wat gebeurt er met je oude testament als je gaat trouwen?

Elke notaris kan je er wel een vervelend verhaal over vertellen. Een echtgenoot overlijdt en er blijkt nog een oud testament te liggen ten behoeve van een vorige partner. Wanneer een testament vervalt, hangt meestal af van de situatie en de tekst van het testament. In ieder geval moet je er nooit van uit gaan dat je testament vervalt bij een huwelijk. Sowieso komt je nieuwe partner er nooit automatisch bij in. Dit laatste is de reden waarom je bijna altijd een nieuw testament moet maken als je (opnieuw) gaat trouwen. Anders staat de langstlevende met lege handen als jou wat overkomt.

Voorbeeld 1: Samenwoners hebben een testament en gaan daarna trouwen

De meeste stellen wonen eerst een tijdje samen voordat ze gaan trouwen. Vaak kopen ze ook vóór het huwelijk al een huis. Het is op dat moment gebruikelijk om in ieder geval een samenlevingscontract te maken. Veel stellen maken tegelijk ook een testament. Bijvoorbeeld omdat ze samen ook al een kind hebben. Een samenlevingscontract regelt alleen de verhouding tussen partners. Je hebt een testament nodig als je ook de verhouding tussen je kind en je partner goed wilt regelen voor het geval dat je overlijdt.

Als je een paar jaar later alsnog in het huwelijk treedt, is het heel normaal om je af te vragen of je een nieuw testament moet maken. Het goede nieuws is dat dit meestal niet hoeft. In één testament kun je meerdere scenario’s beschrijven. De meeste samenwoners maken een testament waarin al rekening wordt gehouden met een huwelijk en de geboorte van kinderen. Dit heeft tot gevolg dat je testament niet vervalt bij een huwelijk maar gewoon doorloopt. Goed nieuws dus, want dat scheelt een hoop geld. Toch is het verstandig om voor de zekerheid nog even met je notaris te bellen.

Voorbeeld 2: Testament vervalt bij einde huwelijk

De wet regelt dat “de beschikking ten voordele van je echtgenoot” vervalt bij het einde van je huwelijk. Let op, dit betekent niet dat je volledige testament vervalt. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je een testament hebt waarin je beide kinderen en je echtgenote tot erfgenamen zijn benoemd. Als je vervolgens gaat scheiden, is je echtgenote automatisch geen erfgenaam meer. Maar je kinderen blijven natuurlijk nog wel erfgenaam.

geldigheid testament en daarna trouwen
artikel 4:52 Burgerlijk Wetboek

Stel, je hebt vóór je eerste huwelijk een testament gemaakt waarin je toenmalige vriendin enig erfgenaam is. Kinderen had je nog niet. Later ben je met haar getrouwd, heb je kinderen gekregen en daarna ben je gescheiden. Wie is in dat geval je erfgenaam? Het antwoord is: je ex-echtgenote. Want als je de tekst van artikel 4:52 Burgerlijk Wetboek leest, zie je dat alleen testament dat je tijdens het huwelijk maakt automatisch vervalt. Je hebt dus per ongeluk je kinderen onterfd ten gunste van je ex.

Er zijn nog veel meer situaties te bedenken waarin dit mis kan gaan. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je opnieuw in het huwelijk treedt en denkt dat alles automatisch goed is geregeld. Want je bent immers getrouwd. Stel dat je tijdens je eerste huwelijk je beide kinderen en toenmalige echtgenote tot erfgenaam hebt benoemd. Je ex is automatisch geen erfgenaam meer na de scheiding. Maar de wet regelt niet dat je nieuwe echtgenote erfgenaam wordt. Je hebt haar onbewust onterfd omdat je oude testament nog geldig is.

In deze situatie is het niet voldoende om je vorige testament te herroepen. Het erfrecht heeft een standaard regeling voor het geval dat een stiefouder samen met zijn of haar stiefkinderen erfgenaam is. Maar de inhoud van deze regeling bevalt veel mensen niet. Wist je bijvoorbeeld dat je kinderen in dit geval mogen beslissen wie eigenaar wordt van het huis? Dit wordt een “wilsrecht” genoemd. Een nieuw testament is in dit geval echt aan te raden.

Notarissen mogen zelf hun tarieven bepalen. Dit heeft tot gevolg dat er grote prijsverschillen zijn tussen notarissen. Vergelijk daarom altijd een paar offertes voordat je een notaris kiest. Je kunt al een testament maken vanaf € 290 (bron). De meeste notarissen zijn een stuk duurder. Soms betaal je tot wel twee of drie keer zoveel. Je vindt de tarieven van notarissen bij jou in de buurt op deze pagina. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Voorbeeld 3: eerste huwelijk maar toch een testament nodig

Stel je hebt ooit een testament gemaakt waarin je een broer of zus of bijvoorbeeld een goed doel tot erfgenaam hebt benoemd. Artikel 4:52 geldt alleen voor de erfstelling ten behoeve van een ex-echtgenoot. In alle andere gevallen vervalt je testament alleen als de tekst al rekening houdt met een mogelijk huwelijk. Zo kan er bijvoorbeeld in staan dat je zus erfgenaam is mits je ongehuwd overlijdt. Zou je alsnog een relatie krijgen en in het huwelijk treden, dan vervalt de erfstelling voor je zus en is je partner erfgenaam. Maar dergelijke clausules zijn erg zeldzaam.

In het geval hierboven is het voldoende om je testament te herroepen. Daarna is je partner automatisch erfgenaam door het aangaan van een huwelijk. Het herroepen van een testament kan alleen bij notariële akte. De meeste notarissen doen dat tegen een gereduceerd tarief. Je kunt een herroeping al regelen vanaf € 175 (bron). Vergelijk wel even de tarieven voordat je een notaris kiest, want er zijn ook kantoren die gewoon het normale tarief in rekening brengen. Gelukkig mag je zelf een notaris kiezen. Je bent dus niet verplicht om terug te gaan naar de notaris die het vorige testament in bewaring heeft.

Voorbeeld 4: testament voor ex-partner waarmee je niet getrouwd was

Nog een geval dat de wet niet regelt, is de situatie dat je niet getrouwd was met je ex-partner. In dat geval ben je aangewezen op de tekst van het testament. Daarin staat vaak dat het testament vervalt als je feitelijk uit elkaar gaat. Bijvoorbeeld doordat je niet meer bent ingeschreven op hetzelfde adres of dat je het samenlevingscontract hebt opgezegd.

Dankzij de tekst van het testament lijkt deze situatie veel op het tweede voorbeeld hierboven. In sommige gevallen gaat het automatisch goed, maar in andere gevallen niet. Neem daarom bij twijfel altijd contact op met je notaris. Het beste is om gewoon een nieuw testament te maken. Daarmee voorkom je dat het na je overlijden onduidelijk is wat je had gewild en wie precies je erfgenaam is.

Waarom zou je een testament maken als je getrouwd bent?

Sinds 2003 staat er een prima standaard regeling in de wet voor stellen die getrouwd zijn en samen kinderen hebben. Deze regeling houdt in dat de erfenis eerst naar de langstlevende gaat en pas na zijn of haar overlijden naar de kinderen. Toch maken veel stellen nog steeds een testament. Dit zijn een paar redenen waarom je nog steeds een testament kunt maken als je getrouwd bent:

  1. Er zijn steeds meer samengestelde gezinnen. Als je kinderen hebt uit een eerdere relatie, is het belangrijk om een testament te maken. Daarin kun je bijvoorbeeld vastleggen of de kinderen wel of geen “wilsrecht” mogen uitoefenen. Dit is ook van belang als de kinderen volwassen zijn!
  2. Veel stellen hebben geen kinderen. De kans is klein dat je tegelijk overlijdt. Dit betekent dat de erfenis zonder testament eerst naar de langstlevende gaat en daarna naar zijn of haar familie. De ouders, broers en zusters van degene die als eerste sterft, krijgen dus helemaal niks uit de erfenis. In een testament kun je regelen dat alles eerst naar elkaar gaat en daarna naar beide families in plaats van één familie.
  3. Bij een groter vermogen kun je met een slim testament veel erfbelasting besparen. De standaard wettelijke regeling is voor de erfbelasting dus niet de goedkoopste. Zo kun je bijvoorbeeld het erfdeel van de langstlevende wat groter maken en daarmee de erfbelasting uitstellen.
  4. Veel stellen hebben speciale wensen die de wet niet regelt. Zoals het uitsluiten van de schoonkinderen. Of het mee laten erven van je kleinkinderen.

Er zijn dus heel veel redenen om alsnog een testament te maken, ook al regelt de wet het in veel gevallen prima.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Vervalt een testament bij een nieuw huwelijk?

Nee, een testament vervalt niet automatisch. Ook niet door het aangaan van een huwelijk. Mogelijk vervalt een beperkt deel van je testament wel door het verbreken van de relatie met je vorige partner. Dit hangt af van de formulering van het testament en het moment waarop je het testament hebt gemaakt.

Kan een testament verjaren?

Nee, een testament verjaart niet. En dat kan in de praktijk grote problemen geven. Want soms blijkt er na een overlijden nog een testament te liggen dat iedereen was vergeten. En normaal gezien, is zo’n testament nog steeds geldig. Ook als het 30 of 40 jaar geleden is gemaakt.