Wanneer krijg je bericht van de notaris na overlijden?

Er bestaan nogal wat misverstanden over de rol van de notaris bij een erfenis. In dit blog ontdek je wanneer je bericht krijgt van de notaris na overlijden.

Het openen van een testament, dat gebeurt alleen in films

Na de ondertekening van een testament bewaart de notaris het originele testament in de kluis van het kantoor. De testateur krijgt een officiële kopie mee naar huis. Dit wordt ook wel het “afschrift” genoemd.

Een testament is de enige notariële akte die niet direct na de ondertekening wordt geregistreerd bij de belastingdienst. Registratie houdt in dat de belastingdienst een digitale kopie ontvangt. Pas na het overlijden van de testateur ontvangt de notaris die het laatste testament in bewaring heeft een registratieverzoek. Dit houdt in dat de belastingdienst een digitale kopie ontvangt van het laatste testament. Deze kopie gebruikt de belastingdienst bijvoorbeeld bij het controleren van de belastingaangifte.

In beginsel heeft de notaris geen andere taken bij de erfenis. De registratie van het testament is het enige dat de notaris verplicht moet regelen na het overlijden van de testateur. Er zijn twee uitzonderingen op deze hoofdregel. De eerste situatie is dat de notaris in het testament tot executeur is benoemd. De tweede situatie is dat een erfgenaam of executeur een opdracht geeft aan de notaris om een verklaring van erfrecht te maken. Dit is een akte waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de erfenis af te wikkelen.

1. De notaris is executeur

Het is mogelijk om de notaris tot executeur te benoemen. In beginsel mag een notaris geen “voordeel trekken” uit een testament dat hij zelf heeft gemaakt. Maar de benoeming tot executeur (wat een financiële beloning met zich mee brengt) is een uitzondering op deze regel. Dat mag dus wel.

Als de notaris tot executeur is benoemd, moet hij uiteraard zelf in actie komen zodra hij bekend is met het overlijden van de testateur. De executeur geeft hierbij prioriteit aan de zaken die niet kunnen worden uitgesteld. Zoals het regelen van de uitvaart en het in beheer nemen van de erfenis.

Vervolgens moet de executeur uiteraard de erfgenamen informeren over hun rechten en plichten. Er staat niet in de wet wanneer je bericht krijgt van de notaris-executeur na een overlijden. Gebruikelijk is dat dit enkele weken duurt. Het kan langer duren, tot soms zelfs meerdere maanden. Bijvoorbeeld in de situatie dat de erfgenamen niet bij naam genoemd zijn in het testament. In dat geval moet eerst een erfgenamenonderzoek plaatsvinden bij de gemeente.

Voor een notaris die executeur is, geldt behalve het Burgerlijk Wetboek ook de Wet op het notarisambt. Dit betekent dat je aan een notaris-executeur hogere eisen mag stellen dan aan een niet-beroepsmatige executeur. Zo valt de notaris bijvoorbeeld onder het notariële tuchtrecht.

Overigens hoef je het bericht van de notaris niet af te wachten. Je kunt ook zelf contact opnemen als je weet dat jij erfgenaam bent en de notaris executeur is. Je hebt als erfgenaam altijd recht op informatie. De executeur moet op grond van de wet aan jou als erfgenaam “alle gewenste inlichtingen geven”.

2. De notaris maakt een verklaring van erfrecht

De notaris komt alleen uit eigen beweging in actie als hij of zij tot executeur is benoemd. Is dat niet het geval? Dan kun je nog steeds een notaris nodig hebben voor een verklaring van erfrecht. In ongeveer de helft van alle erfenissen wordt een dergelijk document opgesteld. Er is dus een grote kans dat je een notaris nodig hebt.

De notaris maakt pas een verklaring van erfrecht nadat hij hiervoor een opdracht krijgt. Het is gebruikelijk dat deze opdracht wordt gegeven door de executeur of door één van de erfgenamen. Het is een misverstand om te denken dat je voor de verklaring van erfrecht naar de notaris moet die het testament in bewaring heeft. Dat is niet het geval. Je mag hier zelf een notaris voor kiezen. Iedere notaris in Nederland kan voor jou een verklaring van erfrecht maken. Na het geven van de opdracht kan het wel even duren voordat je wat hoort. Veel notariskantoren zitten namelijk tot over de oren in het werk. Op sommige kantoren is het zelfs zo druk dat ze een wachtlijst hebben!

Tip: veel mensen weten niet dat je een verklaring van erfrecht online kunt regelen.

De notaris die een opdracht krijgt voor een verklaring van erfrecht is verplicht om de erfgenamen te informeren. Dit houdt in elk geval in:

• Dat de erfgenamen een kopie krijgen van het laatste testament.
• Dat de erfgenamen uitleg krijgen over de mogelijkheden voor aanvaarding of verwerping van de erfenis.

Wanneer je hierover bericht krijgt van de notaris hangt mede af van hoe snel je na het overlijden een opdracht geeft. Wacht daar dus niet te lang mee.

Meer lezen?

• Dit staat er in een verklaring van erfrecht.
• Overzicht van alle rechtspraak over het recht op informatie.
• Niet tevreden over de notaris? Zo dien je een klacht in.
• Ook zonder een executeursbenoeming kan de notaris een erfenis afwikkelen.

Veelgestelde vragen:

Hoe weet de notaris dat er iemand is overleden?

De notaris die het laatste testament in bewaring heeft, krijgt na het overlijden een bericht van de belastingdienst. Vervolgens zorgt de notaris voor registratie van het testament. Dit houdt in dat de belastingdienst een digitale kopie ontvangt. In andere gevallen kan de notaris de Basisregistratie Personen inzien om te controleren of iemand is overleden. Dit gebeurt bijvoorbeeld als iemand overlijdt zonder testament en de familie aan de notaris vraagt om de vererving uit te zoeken.

Wie informeert de erfgenamen?

De notaris die het laatste testament in bewaring heeft, geeft op verzoek een kopie af aan de erfgenamen. Verdere voorlichting is niet verplicht. Dit is anders in het geval dat de notaris een opdracht krijgt om een verklaring van erfrecht te maken. In dat geval informeert de notaris de erfgenamen over de inhoud van het testament en de opties voor aanvaarding of verwerping. Heeft de overledene een executeur benoemd? Dan is diegene verantwoordelijk voor de afwikkeling van erfenis. Dit omvat ook het informeren van de erfgenamen. Hierbij kun je onder andere denken aan het maken van een boedelbeschrijving en het afleggen van rekening en verantwoording.