Veel erfgenamen vragen zich bij het invullen van de aangifte erfbelasting af hoe ze de waarde van de inboedel moeten bepalen. Het kan toch niet zo zijn dat je de verzekerde waarde moet opgeven? Of dat je iemand moet laten langskomen om de boedel te laten taxeren? In dit blog ontdek je hoe het zit.
Wat valt onder het begrip inboedel?
Allereerst is de vraag van belang wat precies onder het begrip inboedel valt. Je vindt het erfrecht in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. De erfbelasting is geregeld in de Successiewet. In het erfrecht vind je geen definitie van het begrip inboedel. In de Successiewet komt het woord inboedel zelfs helemaal niet voor.
Het begrip inboedel wordt wel gedefinieerd in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. In dat boek vind je de algemene regels voor vermogensrecht. In artikel 3:5 BW staat het volgende:
Inboedel is het geheel van tot huisraad en tot stoffering en meubilering van een woning dienende roerende zaken, met uitzondering van boekerijen en verzamelingen van voorwerpen van kunst, wetenschap of geschiedkundige aard.
Het begrip inboedel is dus beperkter dan het begrip “roerende zaken”. Onder het begrip roerende zaken vallen alle “voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten” die niet onroerend zijn. Onroerend zijn op grond van de wet: de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door vereniging met andere gebouwen of werken.
Auto’s en sieraden zijn goede voorbeelden van roerende zaken die geen inboedel zijn. De waarde van deze zaken geef je dus niet (!) op bij de inboedel.
Wat zegt de aangifte erfbelasting er over?
In de aangifte erfbelasting vind je onder 5f vier velden waar je de waarde van roerende zaken in kunt vullen. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen inboedel, vervoersmiddelen, kunst en antiek en “overig”. Bij overig kun je bijvoorbeeld de waarde van sieraden invullen. Bij vervoersmiddelen vul je de waarde in van een auto of motorfiets.
Behoort de inboedel tot een gemeenschap van goederen? Dan geef je de waarde op in het veld “gemeenschappelijk vermogen”. Dit heeft tot gevolg dat de helft meetelt voor de berekening van de erfbelasting. Was de overledene alleenstaand? Dan geef je alles op onder “privévermogen”. Is er sprake van een gemeenschap van goederen, maar zijn bepaalde zaken privé? Denk bijvoorbeeld aan een geërfde kunstverzameling waarop een uitsluitingsclausule van toepassing is. Dan kun je in beide velden bedragen invullen. Het is dus heel goed mogelijk dat je sommige waarden bij “gemeenschappelijk vermogen” moet vermelden, terwijl andere waarden onder “privévermogen” vallen.
Was de overledene gehuwd onder huwelijkse voorwaarden? Dan kan de inboedel nog steeds gemeenschappelijk zijn en dus in dat veld worden ingevuld. Hetzelfde kan gelden voor andere roerende zaken.
Heeft de langstlevende echtgenoot eigen privévermogen, buiten de gemeenschap van goederen? Bijvoorbeeld doordat hij of zij goederen heeft geërfd met een privéclausule? Deze goederen vul je in geen van beide velden in. Het eigen privé vermogen van de langstlevende blijft buiten beschouwing bij de aangifte erfbelasting.
Wat valt volgens de belastingdienst onder het begrip inboedel?
De belastingdienst krijgt uiteraard veel vragen over de aangifte erfbelasting. Daarom is een uitgebreide toelichting beschikbaar. Helaas staat hier niet in wat precies onder inboedel wordt verstaan. Formeel gezien doet dat er ook niet toe. Alle roerende zaken van de overledene moeten worden opgegeven voor de erfbelasting, ongeacht of het inboedel is of niet. Dat er bijvoorbeeld een apart veld is voor “vervoersmiddelen” in de aangifte zal vooral bedoeld zijn om te voorkomen dat iemand per ongeluk vergeet om de auto te vermelden. Je hoeft deze immers ook niet op te geven voor de inkomstenbelasting.
Wat zegt de toelichting over de waardebepaling van de inboedel?
Gelukkig zegt de toelichting wel iets over het bepalen van de waarde van de inboedel voor de erfbelasting. Maar ik betwijfel of je daar echt wat aan hebt. Het volgende staat in de toelichting voor het jaar 2025:
5f Roerende zaken. Roerende zaken zijn bijvoorbeeld auto’s, boten, verzamelingen, inboedels, sieraden, kunst en antiek. Vul hiervoor de marktwaarde in. Vindt u het moeilijk om deze waarde te bepalen? Kijk dan eens naar: – catalogi van veilinghuizen – verkoopsites als marktplaats.nl, ebay.nl of ebay.com – waardevaststellingen door organisaties, zoals de ANWB-/BOVAG-koerslijst voor auto’s – verzekeringen die de overledene had voor waardevolle bezittingen, zoals kunst- of antiekverzamelingen. Bij dit soort verzekeringen zijn de bedragen waarvoor de bezittingen zijn verzekerd meestal een richtlijn om de werkelijke waarde te bepalen. Verzoek vooroverleg waardering roerende zaak. Wilt u zekerheid over de waarde van een roerende zaak? Dan kunt u vragen om vooroverleg met de Belastingdienst. Dit vooroverleg kan leiden tot een standpuntbepaling van de Belastingdienst. Of tot een vaststellingsovereenkomst waarin staat hoe het recht in een specifiek geval toegepast wordt
Bijzonder hè, dat de belastingdienst in feite zegt dat je maar wat moet gaan Googelen.
Maak na het lezen van de toelichting niet de fout om te denken dat je de verzekerde waarde van de inboedel moet vermelden. Dat is niet wat er staat. Had de overledene een speciale verzekering afgesloten voor waardevolle roerende zaken? Dan is het denk ik beter om deze zaken opnieuw te laten taxeren voor de erfbelasting. Een nieuwe waardebepaling is waarschijnlijk toch al nodig omdat de erfgenamen een nieuwe verzekering moeten afsluiten.
Controleer na een sterfgeval altijd of de inboedel nog verzekerd is. Er kan bijvoorbeeld in de polis staan dat inbraak en diefstal niet meer gedekt zijn!
Wat zegt de Successiewet over de waardering?
Voor sommige zaken bevat de Successiewet een duidelijke waardebepaling. Zo moet een woning verplicht worden vermeld voor de WOZ-waarde. Je mag daarbij kiezen voor het jaar van overlijden of het jaar daarna.
Voor roerende zaken, waaronder de inboedel, is de volgende algemene regel van artikel 21 Successiewet van belang:
Het verkregene wordt in aanmerking genomen naar de waarde welke daaraan op het tijdstip van de verkrijging in het economische verkeer kan worden toegekend.
In normale taal: in de aangifte erfbelasting moet je de marktwaarde van de inboedel vermelden op het moment van overlijden. De marktwaarde is de prijs die de hoogste bieder zou betalen bij een geschikte wijze van verkoop welke goed is voorbereid. Voor kunst en antiek is het daarom niet gek dat de belastingdienst verwijst naar catalogi van veilinghuizen. Voor kunst en antiek is dat een geschikte wijze van verkoop die goed wordt voorbereid. Uiteraard wil je het liefste weten waarvoor iets daadwerkelijk is verkocht, maar de richtprijzen in catalogi kun je ook gebruiken.
Hoe moet je nu de waarde van de inboedel bepalen voor de erfbelasting?
Helaas heb je weinig houvast bij de waardebepaling van de inboedel. In de aangifte word je uitdrukkelijk gevraagd om de waarde van de inboedel in te vullen. Ik zou zeggen dat je dus moet bepalen wat de inboedel als geheel waard is.
Volgens de Successiewet is de waarde de prijs die de hoogste bieder zou betalen bij een geschikte wijze van verkoop. Het is mogelijk om de inboedel als geheel aan te bieden bij een opkoper. Kunst en antiek is een aparte post in de aangifte, dus deze waarde moet je daarbij buiten bepaling laten. Hoeveel zou een opkoper bereid zijn om te betalen voor de rest van de inboedel (huisraad, meubels en dergelijke)? Waarschijnlijk is dat heel weinig. In de meeste gevallen zal de gemiddelde waarde van de inboedel bij overlijden niet hoger zijn dan € 5.000 tot € 10.000. In veel gevallen zal het nog minder zijn.
Ik vermoed dat de belastingdienst bij het beoordelen van de aangifte de opgegeven waarde van de inboedel zal vergelijken met de rest van het vermogen. Stel dat een alleenstaande in het verpleeghuis overlijdt met een bescheiden vermogen. Ik denk dat je in dit geval geen vragen krijgt als je € 0 invult in de inboedel. Maar overlijdt de bewoner van een luxe vrijstaande villa, met miljoenen aan beleggingen? Dan lijkt het mij niet geloofwaardig als je bij de roerende zaken € 1.000 invult. Mensen met een duur huis houden meestal ook van dure spullen. Kijk zelf maar eens bij de duurste huizen op Funda. Hier zitten altijd wel een paar geërfde huizen tussen die verkocht worden door de erfgenamen.