Per jaar worden er in Nederland ongeveer 300.000 testamenten gemaakt. Op een gemiddelde werkdag worden er dus meer dan duizend testamenten ondertekend bij de notaris! De meeste mensen laten de erfenis na aan hun partner of kinderen. Als je die niet hebt dan kun je bijvoorbeeld andere familieleden, vrienden of goede doelen tot erfgenaam benoemen. In dit blog ontdek je waar je als alleenstaande over na moet denken bij het opstellen van een testament. Download ook het gratis voorbeeld testament voor een alleenstaande zonder kinderen onderaan deze pagina.
Erfstellingen en legaten
De belangrijkste vraag is uiteraard waar je erfenis heen moet. Zonder testament bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn. Als je geen partner of kinderen hebt, zijn je ouders, broers en zusters erfgenaam. Je kunt hier van afwijken door een zogenoemde “erfstelling” op te nemen in je testament. Dit houdt in dat je één of meer andere personen tot erfgenaam benoemt. Je ouders, broers en zusters hebben geen minimale aanspraak op jouw erfenis. Het is dus mogelijk om je familie te onterven en in plaats daarvan vrienden of goede doelen tot erfgenaam te benoemen.
Een erfgenaam erft al jouw bezittingen en schulden. Je kunt iemand ook voor een percentage tot erfgenaam benoemen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om drie vrienden ieder voor één/derde tot erfgenaam te benoemen. Of je kunt bijvoorbeeld twee goede doelen tot erfgenaam benoemen, waarbij één doel 60% erft en het andere doel 40% erft.
Je kunt geen erfgenaam benoemen van een specifiek goed, zoals bijvoorbeeld je koophuis. Als je dat wilt, dan moet je een legaat opnemen in je testament. Je kunt bijvoorbeeld een geldbedrag legateren of een roerende zaak, zoals een auto.
Het is ook mogelijk om erfstellingen en legaten te combineren. Je kunt bijvoorbeeld een goed doel tot erfgenaam benoemen en aan je zuster € 10.000 legateren. Stel dat je erfenis in dat geval bestaat uit een koophuis met veel overwaarde. Het goede doel erft dan jouw huis en kan dit verkopen. Uit de verkoopopbrengst wordt vervolgens het legaat aan je zuster uitbetaald.
Je kunt zelf online een concept testament maken. Dit kan vrijblijvend op deze website. In veel regio’s bespaar je hiermee tot wel 50% op de kosten!
Benoem een executeur
Als jij er niet meer bent moet iemand jouw erfenis afwikkelen. Het is gebruikelijk om hiervoor een zogenoemde “executeur” te benoemen. Dat is de persoon die de erfenis afwikkelt en het testament uitvoert. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van de bankzaken en de belastingen, het verkopen van je huis en het uitbetalen van de erfdelen en de legaten.
Ben jij alleenstaand zonder kinderen en wil je een executeur benoemen in je testament? Dan heb je de volgende opties:
- Benoem één van de erfgenamen tot executeur. Bijvoorbeeld een familielid of een goede vriend of vriendin.
- Je kunt ook iemand tot executeur benoemen die geen erfgenaam is. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je een goed doel tot erfgenaam benoemt maar dat je broer de erfenis gaat afwikkelen. Overweeg in dat geval om een beloning toe te kennen. Bijvoorbeeld een vast bedrag in geld. Of benoem de executeur als dank tot mede-erfgenaam voor een percentage.
- Benoem je goede doelen tot erfgenaam? Sommige goede doelen wikkelen zelf erfenissen af. Op de website van het goede doel staat normaal gezien of dat het geval is. Je kunt in plaats daarvan ook de notaris die het testament opstelt tot executeur benoemen. Dat is niet de goedkoopte optie, maar het is wel prettig als een onpartijdige en lokaal gevestigde professional jouw erfenis afwikkelt.
Wil je de notaris tot executeur benoemen? Google dan de kantoornaam en lees de reviews. Dat is de snelste manier om er achter te komen of het kantoor een goede reputatie heeft.
Maak een codicil voor je roerende zaken
Ik heb zelf als kandidaat-notaris en toegevoegd notaris al heel wat erfenissen afgewikkeld. In veel gevallen kende ik de overledene niet en had men geen instructies achtergelaten over de inboedel. Het is voor alle betrokkenen prettig als je een “codicil” maakt waarin je vastlegt wat er moet gebeuren met je inboedel, sieraden, kunst en familiestukken.
- Moeten de familiestukken bijvoorbeeld naar bepaalde familieleden?
- Heb je waardevolle sieraden en aan wie gun je deze?
- Mag de inboedel naar de kringloop of heb je veel kunst en antiek en wil je dit laten veilen na je overlijden?
Een codicil is een zelfgemaakt en met de hand geschreven document waarin je bepaalde roerende zaken kunt legateren. Voorbeelden zijn meubels, kunstvoorwerpen en sieraden. In een codicil kun je geen erfgenaam of executeur benoemen en geen geldbedragen of voertuigen legateren. Deze onderwerpen kun je alleen regelen in een notarieel testament.
Maak het codicil pas na de ondertekening van je testament en stuur de notaris een digitale kopie met het verzoek om deze te bewaren in je digitale dossier.
Regel een volmacht voor het geval je wilsonbekwaam wordt
Al meer dan één miljoen (!) Nederlanders hebben een zogenoemd “levenstestament” geregeld. Dit is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent aan jouw vertrouwenspersoon. Voor alleenstaanden zonder kinderen is het extra belangrijk om dit te regelen. In die situatie heb je namelijk geen voor de hand liggende vertegenwoordiger bij wilsonbekwaamheid. Denk bijvoorbeeld aan het scenario dat je dement wordt en zorg nodig hebt. Wie gaat in dat geval jouw bankzaken regeling of een verhuizing naar een zorginstelling organiseren?
De executeur die je benoemt in je gewone testament is pas bevoegd na jouw overlijden. Zolang je nog leeft heeft je gewone testament geen gevolgen. Moet dezelfde persoon jou ook kunnen vertegenwoordigen als jij wilsonbekwaam wordt? Maak dan tegelijk met je gewone testament ook een levenstestament.
Je kunt verschillende personen tot executeur en gevolmachtigde benoemen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je de notaris tot executeur benoemt en een goede vriend tot gevolmachtigde. Ben je bang voor misbruik van de volmacht? Benoem in dat geval twee personen tot gezamenlijk bevoegde gevolmachtigden. Als ze samen bevoegd zijn houden ze elkaar automatisch in de gaten. Eén persoon mag in dat geval niets regelen zonder de ander daarbij te betrekken.
Leg iets vast over het levenseinde
De executeur en gevolmachtigde kunnen niet voor jou bepalen of je verder wilt leven op het moment dat je ongeneeslijk ziek wordt. Voor die situatie kun je bijvoorbeeld een behandelverbod of euthanasieverklaring opstellen. Dit hoeft niet bij de notaris. Anders dan de naam doet vermoeden is het levenseinde geen verplicht onderwerp van het levenstestament.
Voor een alleenstaande is het extra belangrijk om iets over het levenseinde vast te leggen, omdat er geen voor de hand liggende persoon is die voor jouw medische belangen mag opkomen. In een levenstestament staat standaard een medische volmacht. Dit moet je niet verwarren met een behandelverbod of euthanasieverklaring. De medische volmacht ziet niet op het beëindigen van jouw leven. Waar deze wel op ziet is bijvoorbeeld jouw vertegenwoordiging bij hulpverleners zoals verplegers en verzorgers.
Regel je uitvaart zelf door je wensen vast te leggen
Leg je niks vast over je uitvaart? Dan moet de executeur na jouw overlijden een opdracht geven aan de uitvaartondernemer. Je begrafenis of crematie wordt in dat geval geregeld overeenkomstig jouw “vermoedelijke” wensen. Het is uiteraard verstandig om vast te leggen wat jouw wensen zijn. Dit hoeft niet in je testament. Je kunt bijvoorbeeld een wensenlijst van een uitvaartverzorger invullen. Benoem je de notaris tot executeur? Stuur dan een scan van de ingevulde lijst aan de notaris met de vraag om deze op te slaan in het digitale dossier.
Speciale clausules in je testament
In de meeste testamenten wordt een zogenoemde “uitsluitingsclausule” opgenomen. Dit is van belang als je familieleden of vrienden tot erfgenaam benoemt die getrouwd zijn. Zonder uitsluitingsclausule kan je erfenis in een gemeenschap van goederen vallen. Dit betekent dat de partner van je erfgenaam recht heeft op de helft van jouw erfenis. Dit kun je voorkomen met een uitsluitingsclausule.
Laat je erfgenamen na die nog niet volwassen zijn? Overweeg dan om een testamentair bewind op te nemen in je testament. Stel bijvoorbeeld dat je de erfenis nalaat aan neven en nichten die nog op de middelbare school zitten. Dan kun je bijvoorbeeld de ouders van je erfgenamen tot bewindvoerders benoemen tot het moment waarop je erfgenamen 23 jaar zijn. Vanaf dat tijdstip mag een erfgenaam zelf beslissen wat hij of zij met de erfenis doet.
Benoem je meerdere personen tot erfgenaam en zijn de onderlinge verhoudingen verstoord? Helaas leiden erfenissen steeds vaker tot conflicten. Regelmatig leidt zo’n conflict zelfs tot een rechtszaak. Menig erfrecht-advocaat verdient hieraan een goed belegde boterham. Je wilt uiteraard niet dat door een juridisch conflict de afwikkeling van de erfenis stil komt te leggen. Dit kun je mogelijk voorkomen door de executeur tot afwikkelingsbewindvoerder te benoemen. Hierdoor krijgt de executeur extra ruime bevoegdheden waardoor de erfenis altijd afgewikkeld wordt. Ook in het geval dat een erfgenaam niet wil meewerken.
Voorbeeld testament alleenstaande zonder kinderen
Meer lezen?
- Zo zit het als een erfgenaam eerder dan de testateur overlijdt.
- Meer uitleg over het benoemen van een afwikkelingsbewindvoerder.
- Dit zijn je opties voor de beloning van de executeur.
- Bezoek ook mijn YouTube kanaal met video’s over het maken van een testament.
- Er zijn meerdere soorten uitsluitingsclausules.
- Heb je nog geen levenstestament? Hier vind je een voorbeeld.