Elke notaris krijgt af en toe de vraag of het mogelijk is om een verblijvingsbeding op te nemen in een leveringsakte. Het is wellicht beter dan helemaal niets regelen, maar ik vind het geen goed idee. In dit blog ontdek je hoe het zit.
Wat is een verblijvingsbeding?
Het verblijvingsbeding is de afspraak tussen twee eigenaren dat hun gezamenlijke bezit naar de langstlevende gaat als één van beiden overlijdt. Hierbij kun je denken aan de gezamenlijke koopwoning van twee samenwoners. Of aan het ondernemingsvermogen van twee zakenpartners. Je kunt een verblijvingsbeding bijvoorbeeld opnemen in een samenlevingscontract, een VOF-contract of een maatschapscontract.
Je wordt toch al fiscaal partner
Als je samenwoont en een notarieel samenlevingscontract hebt, dan ben je automatisch en verplicht fiscaal partner. Dit betekent bijvoorbeeld dat jullie samen aangifte inkomstenbelasting moeten doen. Sommige mensen willen liever (nog) geen fiscaal partner zijn. Misschien wil je om die reden geen samenlevingscontract maken. Dan kan het aantrekkelijk lijken om één belangrijke afspraak uit het samenlevingscontract, het verblijvingsbeding, op te laten nemen in je leveringsakte.
Helaas kun je daarmee niet het fiscaal partnerschap vermijden. Tegenwoordig ben je namelijk ook verplicht fiscaal partner als je samenwoont in een koopwoning die op beide namen staat.
De leveringsakte is openbaar
Veel mensen gaan er klakkeloos van uit dat alles wat ze bij de notaris regelen geheim is. Deze veronderstelling is niet juist. Wist je dat van iedere notariële akte direct na de ondertekening een kopie wordt opgestuurd aan de belastingdienst? De enige uitzondering daarop is een testament.
Een leveringsakte wordt bovendien ingeschreven bij het Kadaster, waardoor de inhoud openbaar is. Neem je een verblijvingsbeding op in je leveringsakte? Dan kan iedereen er dus achter komen wat jij hebt afgesproken met je partner. De inhoud van een samenlevingscontract is gelukkig niet openbaar. Alleen de belastingdienst en de partijen bij de akte krijgen een kopie.
De verkoper heeft geen boodschap aan jullie onderlinge afspraken
De leveringsakte is een notariële akte waarbij het verkochte registergoed door de verkoper aan de koper wordt geleverd. Een verblijvingsbeding is een afspraak tussen de beide kopers onderling. De verkoper heeft daar verder niks mee te maken, maar de handtekening van de verkoper staat wel onder de akte. Mijns inziens kan een verkoper terecht bezwaar maken tegen het opnemen van afspraken in de leveringsakte die niets te maken hebben met de verkoop.
Hoe annuleer je een verblijvingsbeding in een leveringsakte?
Helaas houden niet alle relaties stand. Als samenwoners uit elkaar gaan kunnen ze hun samenlevingscontract opzeggen. Dit betekent dat de rechten en plichten uit het samenlevingscontract eindigen. Maar hoe zit het met een verblijvingsbeding in de leveringsakte als je uit elkaar gaat? Stel dat jullie niet meer samenwonen en daarna nog een jaar bezig zijn met het verdelen of verkopen van de woning. Dan kan ik me voorstellen dat je niet meer wilt dat jouw helft naar je ex-partner gaat als jou in de tussentijd wat overkomt.
Aan dit scenario wordt waarschijnlijk geen aandacht besteed in het verblijvingsbeding. De afspraak in de leveringsakte geldt dus zo lang jullie samen eigenaar zijn, ook als je dat niet meer wilt.
Een verblijvingsbeding biedt onvoldoende bescherming
Het is belangrijk om je te realiseren dat je met (alleen) een verblijvingsbeding nog geen erfgenaam van elkaar bent. De langstlevende mist hierdoor belangrijke rechten als één van beiden overlijdt. Denk bijvoorbeeld aan het privé spaargeld en beleggingen van de overledene, zijn of haar partnerpensioen en roerende zaken zoals een auto.
Alles gratis regelen? Kies dan voor een geregistreerd partnerschap
Het geregistreerd partnerschap is onverminderd populair in Nederland. Iedere werkdag gaan honderden Nederlanders een partnerschap aan. Het geeft dezelfde rechten en plichten als een huwelijk en je kunt het gratis regelen bij de gemeente. Je wordt bijvoorbeeld erfgenaam van elkaar. Ook heb je als langstlevende automatisch recht op het nabestaandenpensioen als je partner overlijdt.
Uiteraard heeft het partnerschap ook een paar nadelen. Zo ontstaat er bijvoorbeeld een gemeenschap van goederen, wat niet iedereen wil.
Welk wetsartikel gaat over het verblijvingsbeding?
Er is nog altijd geen specifiek wetboek voor samenwoners. Aan de ene kant is dit een voordeel. Je hebt hierdoor veel vrijheid om de zaken te regelen zoals je zelf wilt. Aan de andere kant heeft het ook nadelen. Als er wat gebeurt kun je alleen terugvallen op de algemene regels van het vermogensrecht. Daarom is het zo belangrijk om een samenlevingscontract te maken. Daarin kun je duidelijke afspraken vastleggen over jullie onderlinge rechten en plichten.
Voor één variant van het verblijvingsbeding bestaat wel een regeling in het Burgerlijk Wetboek, namelijk in de situatie dat je een maatschapscontract opstelt. Ook de Successiewet besteedt er aandacht aan:
Meer lezen?
- Dit zijn de 10 redenen waarom je kunt kiezen voor een samenlevingscontract.
- Dit zijn de 10 redenen waarom steeds meer stellen kiezen voor een partnerschap.
- Voorbeeld van een standaard samenlevingscontract.
- Voorbeeld van een standaard leveringsakte.
Veelgestelde vragen:
Kan ik in ons huis blijven wonen na het overlijden van mijn partner?
Deze vraag heeft een juridische, financiële en fiscale kant. Het is verstandig om uit te zoeken of je bij overlijden recht hebt op het huis, of je de lasten kunt dragen en hoeveel erfbelasting je betaalt. Dit verschilt namelijk per geval. De notaris kan de vraag beantwoorden of alles juridisch en fiscaal in orde is. Voor de financiële kant kun je het beste gaan praten met een hypotheekadviseur. Die kan jullie bijvoorbeeld helpen met het afsluiten van een overlijdensrisicoverzekering.
Hoe werkt een verblijvingsbeding?
Een verblijvingsbeding is een overnamerecht waarvoor een leveringshandeling nodig is. Daarom hoort er in een verblijvingsbeding altijd een onherroepelijke volmacht te staan. Daarmee kan de langstlevende het verbleven aandeel bij notariële akte aan zichzelf overdragen.