Uitsluitingsclausule Testament: welke van de 6 kies jij?

Wist je dat er wel 6 opties zijn voor de uitsluitingsclausule in je testament? En dat elke optie een ander doel heeft? In dit blog leggen we uit wat er mogelijk is, zodat je zelf de clausule kunt kiezen die bij jou past.

Wat is de betekenis van een uitsluitingsclausule?

Is je kind vóór 2018 getrouwd of een partnerschap aangegaan? Dan heeft je kind nog een ouderwetse gemeenschap van goederen. Je erfenis valt daar ook in tenzij er een uitsluitingsclausule in je testament staat. Met een uitsluitingsclausule heeft je schoonkind dus geen recht op jouw erfenis. Daarom wordt dit ook wel “het uitsluiten van de koude kant” genoemd.

1. De harde uitsluitingsclausule

Tot 2018 stond ongeveer het volgende in de wet. “De gemeenschap van goederen omvat alle goederen van de echtgenoten, met uitzondering van geërfde goederen ten aanzien waarvan bij testament is bepaald dat zij buiten de gemeenschap van goederen vallen”.

harde uitsluitingsclausule
de harde uitsluitingsclausule

De harde uitsluitingsclausule sluit aan bij de tekst van de wet. Deze simpele variant is bedoeld voor een standaard geval. Maar voor de meeste mensen is de de volgende optie een betere keuze.

2. De zachte uitsluitingsclausule

Stel dat je zoon een groot bedrag van jou erft. Je zoon is getrouwd en heeft samen met zijn vrouw twee kinderen. Wanneer je zoon overlijdt, is zijn erfenis door de harde uitsluitingsclausule in jouw testament groter dan nodig. Want zonder testament was je erfenis in de gemeenschap gevallen en hadden ze elk recht op de helft. Hierdoor moet je kleinkind meer belasting betalen. Dat is niet de bedoeling!

zachte uitsluitingsclausule
de zachte uitsluitingsclausule

Voor dit probleem is de zachte uitsluitingsclausule bedacht. Hierdoor valt je erfenis bij een scheiding niet in de gemeenschap maar bij een overlijden wel. Het gevolg hiervan is dat de erfenis privé is bij een scheiding zonder dat de erfbelasting omhoog gaat. Om deze reden is de zachte uitsluitingsclausule voor de meeste mensen de beste keuze.

3. De onvoorwaardelijke insluitingsclausule

Is je kind in 2018 of later getrouwd of een partnerschap aangegaan? Dan is er sprake van een beperkte gemeenschap van goederen. Je erfenis valt daar niet meer in. Wil je dat juist wel? Dan kun je in het testament een onvoorwaardelijke insluitingsclausule opnemen. Je schoonkind krijgt daardoor ook de helft van de erfenis. Heb je geen kleinkind en wil je daarom je schoonkind tot reserve erfgenaam benoemen? Dan past deze keuze bij je.

4. De voorwaardelijke insluitingsclausule

Gaat je kind veel geld erven en staat vanwege de belasting optie 2 in je testament? Dat werkt niet meer als je kind in 2018 of later is getrouwd of een partnerschap is aangegaan. Bij zowel de harde als de zachte clausule valt je erfenis niet in de beperkte gemeenschap van goederen. Gelukkig is ook daar een oplossing voor bedacht. De voorwaardelijke insluitingsclausule zorgt er voor dat je erfenis ook na 2018 privé is bij een scheiding zonder een hoge belasting bij overlijden.

5. De zachte tweetrapsmaking.

Dit is een clausule voor wie een hele grote erfenis nalaat aan een jong kind. Stel dat je twee zoons hebt van 15 en 16 jaar die elk € 1.000.000 gaan erven. Daarover moeten ze 20% erfbelasting betalen. Wanneer een zoon na jou overlijdt, gaat alles naar je andere zoon. Tussen broers is de belasting 40%. Dit betekent dat meer dan de helft van je vermogen naar de fiscus gaat!

Door hier in je testament aandacht aan te geven, kun je dus veel belasting besparen. Met een normale clausule regel je alleen de scheiding van je kind. Met deze speciale clausule bepaal je ook wat er gebeurt als je kind overlijdt. Doordat jij bepaalt dat de erfenis dan naar je andere kind moet, is het tarief van 40% niet van toepassing. We noemen deze clausule “zacht” omdat je het prima vindt als je zoon zelf een testament maakt zodra hij oud genoeg is.

6. De harde tweetrapsmaking

Er is ook een harde variant voor deze clausule. Je kind mag er dan niet van afwijken bij testament. Daarom neem je deze uitsluitingsclausule alleen maar op in je testament als je daar een hele goede reden voor hebt. Dat kan het geval zijn als je schoonkind in de schulden zit.

Ook een familiebedrijf kan een reden zijn om te kiezen voor deze clausule. Stel dat je als vierde generatie eigenaar bent van een groot bedrijf. Je beide dochters zijn getrouwd maar er is nog geen kleinkind. Wanneer je geen testament hebt, kan je schoonzoon het bedrijf via je dochter erven. Ook als je dochter voorwaarden heeft gemaakt bij de notaris! Met deze clausule gaat het bedrijf niet naar je schoonzoon maar naar je andere dochter. Wat deze clausule “hard” maakt, is dat je dochter zelf geen erfgenaam mag kiezen.

Schenking met uitsluitingsclausule

Het uitsluiten van de koude kant is ook nodig wanneer je gaat schenken. Denk aan het geval dat je een kind wilt helpen met het kopen van een huis. De uitsluitingsclausule in je testament geldt niet voor een schenking die je bij leven doet. Zet daarom elke grote schenking op papier bij de notaris. Dan blijft dit bedrag wel privé bij een scheiding.

Vraag je notaris om advies

Ben je er na het lezen van dit blog nog niet uit welke uitsluitingsclausule het beste is voor jouw testament? Maak dan een afspraak met de notaris voor advies. Op deze site kun je een notaris bij jou in de buurt vinden.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Wat is de betekenis van een uitsluitingsclausule in je testament?

Is je kind vóór 2018 getrouwd of een partnerschap aangegaan? Dan heeft je kind nog een ouderwetse gemeenschap van goederen. Je erfenis valt daar ook in tenzij er een uitsluitingsclausule in je testament staat. Met een uitsluitingsclausule heeft je schoonkind dus geen recht op jouw erfenis. Dit is wat er wordt bedoeld met het “uitsluiten van de koude kant”.

Check dit blog voor de 6 varianten van de uitsluitingsclausule waaruit je kunt kiezen.

Wat is het verschil tussen een harde en zachte uitsluitingsclausule?

Met een harde uitsluitingsclausule valt jouw erfenis nooit in de gemeenschap van goederen van je kind.

Met een zachte uitsluitingsclausule valt je erfenis niet in de gemeenschap van goederen als je kind gaat scheiden maar hij valt er wel in als je kind na jou overlijdt. Daarmee bespaar je later erfbelasting.

Voor de meeste mensen maakt het niks uit welke van de twee in je testament staat maar bij een grote erfenis is het wel van belang.

In dit blog vind je een modeltekst voor zowel de harde als de zachte clausule.

Is een uitsluitingsclausule ook nodig bij een schenking?

Het uitsluiten van de koude kant is ook van belang wanneer je een schenking doet. De uitsluitingsclausule in je testament geldt niet voor een schenking bij leven. Voor elke schenking moet je dus apart de uitsluitingsclausule op papier zetten.

Check hier onze Top 10 tips voor wie een grote schenking doet aan een kind.

Kun je een uitsluitingsclausule in een testament omzeilen of ongedaan maken?

Het is mogelijk om in je testament te bepalen dat je kind en schoonkind in huwelijkse voorwaarden de uitsluitingsclausule ongedaan kunnen maken. Op die manier kan je kind de uitsluitingsclausule in je testament dus omzeilen, maar alleen als dat mag van jou.

Met deze afspraak in je huwelijkse voorwaarden kun je de uitsluitingsclausule omzeilen (als het mag).