Iedere maand worden er in Nederland tienduizenden testamenten gemaakt. De meeste mensen benoemen hun partner, kinderen of andere familieleden tot erfgenaam. Je kunt er ook voor kiezen om je erfenis na te laten aan een goed doel. In dit blog ontdek je wat je in je testament moet regelen als je goede doelen tot erfgenaam benoemt.
1. De erfstelling
Er zijn meerdere manieren waarop je iemand kunt begunstigen in je testament. Je hebt bijvoorbeeld de keuze tussen het benoemen van een erfgenaam of een legataris. Een erfgenaam erft je volledige nalatenschap of een aandeel daarin. Een legataris erft een specifiek goed. Voorbeelden van legaten zijn een geldbedrag, een koophuis of een auto.
Je hebt altijd minimaal één erfgenaam nodig. Het is ook mogelijk om een combinatie te maken van erfstellingen en legaten. Je kunt bijvoorbeeld twee goede doelen tot je erfgenamen benoemen en een legaat opnemen voor je familie. Een legaat voor je familie kan bijvoorbeeld zien op inboedel, kunst en sieraden. Je overige bezittingen (koophuis, spaargeld, beleggingen) komen in dat geval toe aan de goede doelen.
Mensen die hun erfenis na laten aan goede doelen kiezen meestal voor grote, landelijke organisaties op het gebied van cultuur, natuur, dieren en gezondheid.
- Overweeg een lokaal goed doel op te nemen in je testament. De grote, landelijke clubs krijgen al veel geld. Voor een kleine organisatie kan jouw erfenis een enorm verschil maken.
- Leg vast wat de bedoeling is als een goed doel van naam verandert, fuseert met een ander goed doel of ophoudt te bestaan. Voor de zekerheid is het verstandig om altijd meerdere goede doelen te benoemen of (als je één benoemt) een reserve erfgenaam aan te wijzen.
- Check of jouw goede doel in het ANBI register staat. Zonder deze registratie gaat 40% van je erfenis naar de belastingdienst!
- Kijk op de website van het goede doel wat de mogelijkheden zijn. Zoek bij een grote erfenis persoonlijk contact met het goede doel. Bij sommige organisaties kun je bijvoorbeeld een specifiek fonds of project vermelden in je testament.
In het voorbeeld testament onderaan deze pagina vind je meerdere voorbeelden van erfstellingen.
2. Executeur
Iemand moet het voor je regelen. De executeur is degene die je erfenis afwikkelt en het testament uitvoert. Denk bijvoorbeeld aan de bankzaken, de belastingen en de verkoop van je huis.
- De populairste optie is het benoemen van de notaris tot executeur. Sommige goede doelen zijn veeleisend als het gaat om de afwikkeling van een erfenis. Ieder goed doel heeft wel eens een dure les geleerd met een particuliere executeur die er een rommeltje van maakte. Vandaar dat goede doelen nogal dwingend kunnen zijn als het gaat om de voortgang van de afwikkeling en werkwijze van de executeur. De notaris is daar op voorbereid maar een familielid of kennis waarschijnlijk niet.
- Benoem je een familielid of kennis tot executeur? Spreek dan een duidelijke beloning af. Bijvoorbeeld een vast bedrag in euro’s. Wil je de notaris tot executeur benoemen? Dan is een uurtarief gebruikelijk.
- Sommige goede doelen wikkelen zelf erfenissen af. Op de website van het goede staat of dat het geval is. Neem gerust telefonisch contact op met jouw goede doel als je hierover vragen hebt. Dit is heel normaal en verplicht tot niets.
- Zorg er voor dat de executeur genoeg weet over jou en je erfenis om deze goed af te kunnen wikkelen. Geef nooit je pincode en wachtwoorden af, dat is beslist niet noodzakelijk. Maak een ordner met stukken en gegevens en zorg dat de executeur weet waar deze staat. Maak een lijst met klantnummers, bankrekeningen, abonnementen. Leg belangrijke instructies vast, zoals wie er allemaal een sleutel hebben en wie er na je overlijden wel of niet welkom zijn in jouw huis.
- Heb je huisdieren? Zorg dan dat de executeur weet wat de bedoeling is na je overlijden.
3. Inboedel
De meeste goede doelen zitten niet te wachten op jouw inboedel. Maar het zal ook niet je bedoeling zijn dat jouw spullen straks bij het grofvuil staan. Welke van de volgende opties past bij jou?
- Ik wil dat er niets naar mijn familie gaat. Alles mag naar de kringloop want er is niks van waarde in huis.
- Mijn vrienden mogen allemaal wat uitzoeken en de rest mag worden verkocht of afgevoerd.
- Ik heb antiek, kunst en sieraden. De notaris moet dit laten veilen voor een zo hoog mogelijke opbrengst.
- De inboedel moet naar mijn familie en de rest van de erfenis gaat naar goede doelen.
- Het goede doel is mijn enige erfgenaam en krijgt ook de inboedel. Ik hoef dus niks speciaals op te schrijven.
Laat je wensen hierover door de notaris opnemen in je testament. Sommige zaken kun je ook regelen in een zelfgemaakt codicil. Denk er aan dat het juridische begrip “inboedel” niet alle roerende zaken omvat die je nalaat. De auto is bijvoorbeeld geen inboedel. Sieraden vallen ook niet onder het begrip inboedel. Is het de bedoeling dat de auto en sieraden naar legatarissen gaan? Dan kun je dus niet volstaan met het begrip “inboedel” maar moet je een ruimere omschrijving opnemen in je testament.
4. Uitvaart
Je wilt natuurlijk niet dat er na je overlijden gedoe ontstaat over je uitvaart. Het is haast niet voor te stellen, maar over begrafenissen en crematies worden zelfs rechtszaken gevoerd. Leg daarom goed vast wat de bedoeling is. Dit hoeft niet bij de notaris. Je kunt zelf een wensenlijst invullen, bijvoorbeeld in overleg met een uitvaartverzorger.
Is de notaris executeur? Maak dan een scan van je uitvaartwensen en e-mail deze aan de notaris met het verzoek om deze op te slaan in je digitale dossier.
Het is ook mogelijk om een “uitvaartexecuteur” te benoemen in je testament. Deze executeur verzorgt alleen je uitvaart en heeft verder geen bevoegdheden. Je kunt bijvoorbeeld een vriend of familielid benoemen tot executeur van de uitvaart en de notaris tot executeur voor de afwikkeling van de erfenis.
In sommige gevallen is het verstandig om je uitvaartwensen toch op te nemen in het testament. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jij eigenaar bent van grafrechten die verlengd moeten worden na je overlijden.
5. Regel een volmacht
Het is tegenwoordig gebruikelijk om tegelijk met je testament ook een zogenoemd “levenstestament” te maken. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een volmacht verleent aan een vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan iemand jou vertegenwoordigen als je zelf geen handtekening meer kunt zetten.
Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je aan het einde van je leven nog een periode in een verpleeghuis of hospice verblijft. De executeur testamentair heeft op dat moment nog geen bevoegdheden omdat je nog in leven bent. Je kunt bijvoorbeeld een volmacht geven aan een goede vriend of familielid. Hierbij kun je bepalen dat de volmacht pas ingaat als je niet meer wilsbekwaam bent.
Voorbeeld testament goede doelen
Het voorbeeld testament hieronder is bedoeld voor een alleenstaande persoon zonder kinderen die de erfenis wil nalaten aan goede doelen.
