Volgens cijfers van het CBS wonen steeds meer kinderen niet bij hun vader. Tussen 1996 en 2015 groeide het aantal kinderen onder de zestien jaar dat niet bij hun vader woonde van 13% naar 18%. Deze stijging komt volgens het CBS vooral doordat meer ouders uit elkaar gaan. In dit blog leg ik uit wat je als alleenstaande moeder met kinderen kunt regelen in een testament.
1. Benoem een voogd
In de meeste gevallen zal het kind erkend zijn door de vader. Vaak zal de vader ook ouderlijk gezag hebben. Beide onderwerpen kun je niet doorbreken in een testament. Je kind heeft geen voogd nodig als er een vader is met ouderlijk gezag. Toch kan het verstandig zijn om een voogd te benoemen:
- Stel dat jij en je ex-partner beiden overlijden voordat het kind volwassen is. Indien jij als laatste van beide ouders overlijdt, bepaalt jouw testament wie de voogd wordt over je kind.
- Heeft de vader geen ouderlijk gezag? Dan is het natuurlijk altijd verstandig om een voogd te benoemen. Anders heeft niemand het gezag indien jij overlijdt voordat je kind 18 jaar oud is.
Je kun in een testament één of twee voogden benoemen. Je kunt de voogdij trouwens ook online regelen. Een bezoek aan de notaris is voor dit onderwerp dus niet verplicht. Voor de andere onderwerpen in deze lijst moet je wel naar de notaris.
2. Benoem een executeur
In een testament kun je een executeur benoemen. De executeur wikkelt je erfenis af en voert je testament uit. Denk bijvoorbeeld aan het verkopen van je huis of het opzeggen van de huur en het regelen van de bankzaken en belastingen.
Zolang je kind minderjarig is kan het geen executeur zijn. Zonder testament ligt de bal bij je ex-partner om jouw erfenis af te wikkelen. Dat is namelijk de wettelijke vertegenwoordiger van je kind als er sprake is van ouderlijk gezag. Wil je dat niet? Dan kun je bijvoorbeeld één van je ouders of een broer of zus tot executeur benoemen totdat je kind zelf oud genoeg is om de erfenis af te wikkelen. Zo kun je bijvoorbeeld bepalen dat je kind executeur is zodra het 23 jaar oud is en tot dat moment je broer of zus aanwijzen. Hiermee kun je voorkomen dat je over een paar jaar opnieuw kosten moet maken voor het aanpassen van je testament.
3. Stel een bewind in over je erfenis
Het ouderlijk gezag omvat ook het bewind over het vermogen van het kind. Van de executeur wordt verwacht dat hij de erfenis afwikkelt binnen 18 maanden na je overlijden. Is je kind op dat moment nog steeds minderjarig? Dan heeft vanaf dat moment de vader van je kind het beheer over de erfenis. Wil je dat niet? Dan kun je een testamentair bewind instellen over je nalatenschap.
Een testamentair bewind moet je niet verwarren met een schuldsaneringsbewind of een beschermingsbewind. De laatste twee zijn maatregelen die de kantonrechter kan nemen indien iemand niet in staat is om zijn eigen vermogen te beheren. De kantonrechter benoemt in dat geval een bewindvoerder. Ook houdt de kantonrechter toezicht op het bewind. Bij een testamentair bewind benoem jij zelf een bewindvoerder. Je kunt bijvoorbeeld een broer of zus of één van je ouders tot bewindvoerder benoemen. Ook kun je zelf een eindleeftijd kiezen voor het bewind. Een populaire optie is 23 jaar.
Een testamentair bewind voorkomt dat je ex-partner beslist wat er met je erfenis gebeurt. De bewindvoerder zorgt dat je erfenis verstandig wordt belegd en dat er alleen uitgaven worden gedaan die in het belang van je kind zijn.
4. Check je overlijdensrisicoverzekering
Veel Nederlanders hebben een verzekering afgesloten die een bedrag uitkeert bij overlijden. Dit wordt ook wel een overlijdensrisicoverzekering genoemd. Een dergelijke polis kan bijvoorbeeld gekoppeld zijn aan je hypotheek of aan een doorlopend krediet. Maar het is ook mogelijk om een losse polis af te sluiten.
Het is verstandig om te checken wie de begunstigde is van de verzekering. Het is uiteraard de bedoeling dat de overlijdensuitkering naar je kind gaat. Je kunt hierbij gemakkelijk over het hoofd zien dat een rechtstreekse uitkering aan het begunstigde kind geen onderdeel is van je erfenis. Je testament gaat er dus niet over. Dit betekent onder andere dat het testamentaire bewind niet ziet op de uitkering uit de overlijdensrisicoverzekering.
Gelukkig kun je dit probleem oplossen door het bewind te laten aantekenen op de verzekeringspolis. Deze mogelijkheid berust op het verzekeringsrecht. Wil de verzekeraar niet meewerken? Wijs de verzekeraar dan op artikel 7:966 van het Burgerlijk Wetboek waarin staat dat dit mogelijk is.
5. Beperk de rechten van de vader op je erfenis
Je wilt er liever niet aan denken, maar er kan jou en je kind samen wat overkomen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jullie samen een ongeluk krijgen en dat jij op maandag overlijdt en je kind op dinsdag overlijdt. Op grond van de wet is je kind op maandag jouw enige erfgenaam. Vervolgens laat je kind op dinsdag zijn of haar vader achter als enige erfgenaam. Via het kind vererft jouw volledige erfenis dus naar je ex-partner. Je familie ziet er geen cent van terug!
Gelukkig kun je daar wat aan doen door een zogenoemde “tweetrapsmaking” op te nemen in je testament. Hierdoor komt het restant van jouw erfenis bij overlijden van je kind toe aan je ouders, broers en zusters. In overleg met de notaris kun je ook een andere reserve erfgenaam benoemen. Bijvoorbeeld een vriendin of een goed doel.
Verder is het van belang om het “ouderlijk vruchtgenot” uit te sluiten. De vader van je kind heeft een onderhoudsplicht. In ruil hiervoor heeft hij ook recht op het rendement dat je kind ontvangt uit jouw erfenis. Denk bijvoorbeeld aan de rente op spaargeld, dividenden op aandelen of huurinkomsten uit vastgoed. Gelukkig kun je dit recht uitsluiten in je testament.
6. Wijs een gevolmachtigde aan
In een testament bepaal je wie de zaken regelt na je overlijden. Maar stel dat je bij leven door een ziekte of ongeval een periode niet in staat bent om je wil te bepalen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je in coma ligt of een hersenbloeding krijgt. Je minderjarige kind is niet bevoegd om jou te vertegenwoordigen. Om deze reden is het verstandig om tegelijk met je testament ook een levenstestament te maken. Dit is een notariële akte waarin je uit voorzorg een volmacht verleent aan een vertrouwenspersoon. Dit kan bijvoorbeeld je vader of moeder zijn.
Voorbeeld testament alleenstaande moeder met kinderen
Hieronder vind je een model testament voor een alleenstaande moeder met kinderen. In dit voorbeeld zijn alle standaard clausules opgenomen behalve punt 6. Je kunt in een testament namelijk geen volmacht opnemen. Als je dit ook wilt regelen dan heb je nog een tweede akte nodig in de vorm van een levenstestament. Bespaartip: vraag bij de notaris om een combi-korting. Veel notarissen geven een flinke korting als je twee akten in één keer regelt.
