Het zal je maar gebeuren. Je denkt een erfenis te krijgen maar er blijkt niks meer te zijn. Als iemand geld geeft gestolen, dan kun je natuurlijk achter de dief aan gaan. Maar wat als de overledene uit vrije wil zijn geld bij leven weg heeft gegeven? Er zijn gevallen waarin je een schenking na overlijden kunt terugvorderen. In dit blog ontdek je hoe het zit.
1. De verboden gift
Iemand die in de zorg werkt mag niet erven van zijn patiënt. Verzorgt iemand jou beroepshalve tijdens een terminale ziekte? Dan mag je diegene niet opnemen in je testament. Een erfstelling of legaat ten behoeve van deze persoon is simpelweg niet geldig.
Op het gebied van schenkingen is de wet iets soepeler. Een schenking aan een verzorger is vernietigbaar. Dat is een minder strenge sanctie dan nietigheid. Bij nietigheid is de betreffende handeling vanaf het begin nooit rechtsgeldig geweest. Als iets vernietigbaar is, moet daar actief een beroep op worden gedaan. Zolang dat niet gebeurt, is de handeling dus geldig.
Na het overlijden kunnen de erfgenamen de schenking aan de verzorger vernietigen en terugvorderen.
Ook al is de schenking in beginsel geldig, dan nog hoort de verzorger deze niet aan te nemen. Dit is verboden op grond van het arbeidscontract tussen de verzorger en diens werkgever. Ook is het tuchtrechtelijk niet toegestaan. Als een beroepsmatige verzorger een schenking aanneemt, heb je dus meerdere mogelijkheden om in actie te komen. Je kunt naar de werkgever stappen, een tuchtklacht indienen of de schenking vernietigen.
2. Legitieme portie geschonden
Stel dat je twee kinderen hebt en één van beiden wilt onterven ten gunste van de ander. De notaris zal je dan vertellen dat het onterfde kind na het overlijden zijn legitieme portie kan inroepen. Als je twee kinderen hebt, erven ze normaal gezien ieder de helft. De legitieme portie bedraagt in dit geval een kwart van de erfenis. Een onterving in het testament werkt dus maar gedeeltelijk. Het onterfde kind behoudt altijd een aanspraak op een deel van de erfenis.
Misschien denk je dan slim te zijn door alles bij leven weg te geven aan je andere kind. Geen erfenis betekent geen legitieme, toch? Helaas gaat die vlieger niet op. De legitieme portie wordt berekend “in weerwil van giften”. Dit betekent dat je de giften aan het andere kind bij de erfenis moet optellen. De legitieme gaat dus niet omlaag door schenkingen te doen aan het andere kind.
Het onterfde kind kan de legitieme portie uitoefenen door de schenkingen aan de andere kinderen “in te korten”. Dit betekent vrij letterlijk dat het onterfde kind na het overlijden van zijn ouder een schenking mag terugvorderen.
Ben je onterfd? Bekijk dan ook de startpagina over de legitieme portie. Een link vind je onderaan deze pagina.
3. De in te brengen gift
Een schenker kan bewust of onbewust hebben bepaald dat zijn erfgenamen de giften moeten verrekenen die bij leven zijn gedaan.
Bij een schenking kan bepaald worden dat deze verrekend wordt na overlijden. In dat geval is er dus bewust sprake van een verrekenplicht
In het testament kan ook staan dat er na het overlijden een verrekening plaats moet vinden. Is er vervolgens een schenking gedaan aan één van de erfgenamen? Dan wordt wel eens vergeten dat er iets in het testament staat over dit onderwerp. In dat geval kan er dus onbewust sprake zijn van een zogenoemde “verplichting tot inbreng”. Hierna volgt een rekenvoorbeeld.
Stel dat je drie kinderen hebt en een vermogen van € 90.000. Normaal gezien zou ieder kind € 30.000 erven. Geef je één van de drie € 15.000 bij leven? Dan is er nog € 75.000 over en zouden ze alle drie € 25.000 erven. Het kind dat bij leven een gift kreeg heeft in totaal dan € 40.000 ontvangen. Staat er in het testament dat de kinderen giften moeten verrekenen? Dan wordt de resterende € 75.000 als volgt verdeeld. Het kind dat een gift ontving krijgt uit de erfenis nog € 15.000. De andere twee kinderen krijgen uit de erfenis ieder € 30.000. Op die manier hebben ze alle drie in totaal evenveel vermogen ontvangen.
De clausule over de inbreng heeft geen invloed op de legitieme portie. Deze onderwerpen staan los van elkaar. De legitieme wordt immers berekend “in weerwil van uiterste wilsbeschikkingen”. De inhoud van het testament doet er dus niet toe.
4. Ontbrekende toestemming
Echtgenoten en geregistreerd partners hebben voor een aantal rechtshandelingen elkaars toestemming nodig. Je mag bijvoorbeeld niet de echtelijke woning verkopen zonder toestemming van je echtgenoot. Ook niet als je huwelijkse voorwaarden hebt en de enige eigenaar bent van het huis.
Je hebt ook toestemming nodig van je echtgenoot als je een grote schenking wilt doen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat iemand kort voor zijn overlijden een schenking doet aan de kinderen en daarmee zijn langstlevende echtgenoot benadeelt. De langstlevende heeft in dat geval de mogelijkheid om de schenking te vernietigen. Op die manier kun je de schenking na het overlijden terugvorderen van de kinderen.
