Stichting oprichten voor je erfenis bij testament? Zo werkt het!

Elk jaar gaan er duizenden erfenissen naar goede doelen. Vooral vermogende ouderen zonder kinderen laten vaak vermogen na aan landelijke stichtingen op het gebied van natuur, cultuur en gezondheid. Als iemand nog niet weet welk doel hij wil begunstigen, dan raad ik altijd aan om ook eens te kijken naar lokale goede doelen. Voor een lokaal doel met een kleine begroting kan jouw erfenis een enorm verschil maken. Maar er is nog een ander alternatief. Je kunt ook zelf een stichting oprichten voor je erfenis. Veel mensen weten niet dat je zelfs een stichting kunt oprichten bij testament. In dit blog ontdek je hoe het zit.

Wanneer is een stichting oprichten voor je erfenis verstandig?

Allereerst is het slim om stil te staan bij de twee verschillende opties die je hebt:

1. Je kunt direct een stichting oprichten, bij leven dus, en vervolgens deze stichting tot erfgenaam benoemen in je testament. In dit geval heb je twee akten nodig (een oprichtingsakte en een testament).
2. Je kunt een stichting oprichten bij testament, wat betekent dat de stichting nog niet bestaat en pas actief wordt na je overlijden. Je kunt een stichting die op deze wijze wordt opgericht tot erfgenaam benoemen. In dit geval heb je dus maar één akte nodig (een testament).

Beide opties hebben voordelen en nadelen. Stel dat je direct een stichting opricht. In dat geval kun je zelf in het bestuur gaan zitten. Hierdoor kun je bij leven iets opbouwen wat na je overlijden blijft bestaan. Nadelen zijn er ook. Je moet er direct tijd en geld aan besteden.

Soms ligt het voor de hand om een stichting op te richten bij testament. Bijvoorbeeld als je gewend bent om jaarlijks op een fiscaal gunstige manier grote schenkingen te doen aan meerdere goede doelen. Je zou je erfenis dan kunnen nalaten aan een testamentair op te richten stichting die doorgaat met deze schenkingen na je overlijden.

Hierna volgen een paar voorbeelden:

• Het echtpaar Hoekstra heeft geen kinderen en woont al 40 jaar in een kasteel dat ze zelf hebben opgeknapt. Elk weekend zijn het kasteel en de tuinen te bezoeken voor het publiek. In hun testament hebben de Hoekstra’s hun eigen stichting tot erfgenaam benoemd. De stichting erft dus het kasteel, waardoor het toegankelijk blijft voor het publiek.
• Jack sponsort al 20 jaar het lokale muziekfestival dat vele duizenden bezoekers trekt. Zonder zijn financiële steun zou het festival niet door kunnen gaan. Jack heeft genoeg geld om dit nog tientallen jaren vol te kunnen houden. Maar gezien zijn slechte gezondheid zal hij dit zelf niet meer kunnen meemaken. Daarom maakt hij een testament waarin hij een stichting opricht die zijn geld erft en daarmee het festival kan blijven organiseren.
• Els heeft van haar ouders veel vermogen geërfd. Haar hele leven staat in het teken van ontwikkelingswerk in Afrika. Ze wil met haar erfenis een aantal projecten blijven steunen na haar overlijden. Daarom wil ze bij testament een stichting oprichten voor haar erfenis. De stichting wordt gevestigd in Nederland en verstrekt subsidies aan projecten in Afrika.

Aandachtspunten oprichting stichting bij testament

Bij het oprichten van een stichting komt heel wat kijken. Je hebt niet alleen een bestuur nodig en statuten, maar bijvoorbeeld ook een bankrekening, een boekhouding, een website en een beleidsplan. Als je een stichting wilt oprichten voor je erfenis, dan heb je op dit moment alleen een bestuur nodig en statuten. De andere onderwerpen worden door het bestuur geregeld na je overlijden.

Uiteraard is het verstandig om zelf bij leven al een soort beleidsplan te maken, zodat het bestuur na je overlijden direct aan de slag kan.

De statuten van de stichting worden door de notaris opgenomen in je testament. Het is belangrijk dat deze statuten “anbi” proof zijn. De letters a.n.b.i. staan voor Algemeen Nut Beogende Instelling. Deze kwalificatie is belangrijk omdat de stichting anders erfbelasting moet betalen over je nalatenschap. Dat zou betekenen dat tot 40% van je erfenis naar de overheid gaat. Dit zijn een paar vereisten voor de “anbi” registratie:

• Je hebt minimaal drie vrijwilligers nodig die bestuurder willen worden. De belastingdienst controleert of de bestuurders integer zijn. Er kan bijvoorbeeld (na je overlijden) gevraagd worden om een zogenoemde “Verklaring Omtrent Gedrag”.
• De statuten moeten een goedgekeurde bestemming bevatten voor het liquidatiesaldo als de stichting wordt opgeheven.

Verder is het van belang om na te denken over het scenario dat je nog enkele jaren wilsonbekwaam bent voordat je overlijdt. Wie regelt in dat geval jouw financiën? Moet diegene ook bepaalde goede doelen financieel blijven steunen uit jouw vermogen? Dit kun je eventueel regelen in een zogenoemd “levenstestament”. Dat is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent.

Heb je een familierecht notaris nodig of een specialist ondernemingsrecht?

De ene notaris is de andere niet. Sommige notarissen houden zich vooral bezig met het afwikkelen van erfenissen, terwijl andere notarissen druk zijn met de registratie van zeeschepen.

• De statuten zijn in feite maar een bijzaak. De twee belangrijkste aandachtspunten zijn dat je erfenis goed afgewikkeld wordt en dat je geschikte bestuurders vindt voor de stichting.
• Het valt te overwegen om een lokale notaris met een goede reputatie tot executeur te benoemen. Lees bijvoorbeeld de reviews op Google en vraag bekenden of ze tevreden zijn over hun notaris.
• Spreek met het beoogde bestuur af om elk jaar bij elkaar te komen. Zo raken de bestuurders alvast gewend aan elkaar. Anders bestaat het gevaar dat bestuurders op den duur vergeten dat ze nog altijd in je testament staan. Het lijkt misschien handig om een notaris in het bestuur te hebben vanwege de juridische kennis. Maar voor het succes van je stichting zijn andere vaardigheden waarschijnlijk belangrijker.

Hoeveel geld heb je nodig om zelf een goed doel op te zetten?

Het probleem is meestal niet de omvang van je erfenis, maar wel het feit dat je inkomen wegvalt na het overlijden. Als er niks binnen komt kan je erfenis binnen een paar jaar op zijn. Stel bijvoorbeeld dat je een onroerende zaak nalaat aan je eigen stichting. Als er nog een hypotheek op zit, dan moet de executeur het vastgoed verkopen om de schuld aan de bank af te lossen. Vervolgens erft de stichting de netto verkoopopbrengst.

Stel dat jouw stichting bijvoorbeeld € 250.000 erft en dit bedrag op een spaarrekening zet met 2% spaarrente. Dit zou betekenen dat de stichting maar € 5.000 per jaar aan inkomsten heeft. Misschien heeft jouw goede doel wel € 50.000 per jaar nodig. Dit zou betekenen dat de stichting 5 jaar na jouw overlijden geen geld meer heeft en opgeheven wordt.

Meer lezen?

• Regel deze 5 dingen in je goede doelen testament.
• Deze eisen stelt de belastingdienst aan je stichting.
• Voorbeeld testament voor een alleenstaande.
• Dit staat er in een levenstestament.