Voor veel grootouders is het een vaste gewoonte om jaarlijks een geldbedrag te schenken aan de kleinkinderen. Je kunt bijvoorbeeld ieder kleinkind op de verjaardag een envelop met 50 of 100 euro geven. Of je kunt aan ieder kleinkind rond de kerstdagen het belastingvrije bedrag schenken. In het kader van je estate-planning kan het zinvol zijn om ieder jaar zo veel mogelijk geld weg te geven. Bij grotere schenkingen is het altijd belangrijk om na te denken over de fiscale en juridische gevolgen. In dit blog ontdek je 4 dingen die je niet over het hoofd moet zien.
1. Zorg dat de schenking onder de vrijstelling blijft
De jaarlijkse vrijstelling voor de schenkbelasting geldt per kleinkind. Fiscaal partners worden voor de schenkbelasting als één persoon gezien. Dit geldt zowel voor de schenker als de begiftigde. Je kunt dus geen schenkbelasting besparen door als opa en oma twee afzonderlijke schenkingen te doen. Ook heeft het (fiscaal) geen voordeel om een schenking te doen aan de partner van je kleinkind. Is het totaal van de schenkingen in een kalenderjaar aan een kleinkind en zijn of haar partner hoger dan één vrijstelling? Dan is over het meerdere schenkbelasting verschuldigd.
De vrijstelling word ieder jaar verhoogd met een inflatiecorrectie. Boven de vrijstelling zijn er voor kleinkinderen twee tariefschijven van 18% en 36%. De tariefschijven worden ook jaarlijks verhoogd met een inflatiecorrectie. Voor kinderen zijn de belastingpercentages in de twee tariefschijven 10% en 20%. Om deze reden is het fiscaal gezien niet verstandig om aan je kleinkinderen meer te schenken dan de vrijstelling. Een euro die je met achttien cent schenkbelasting aan de kleinkinderen geeft, had je ook met tien cent schenkbelasting aan je kinderen kunnen geven.
Schenkingen in één kalenderjaar tussen dezelfde schenker en dezelfde begiftigde moet je bij elkaar optellen voor de berekening van de schenkbelasting. Voor schenkingen in verschillende kalenderjaren geldt dit niet. Wil je eenmalig (dus niet jaarlijks) een schenking doen die groter is dan de vrijstelling? Dan is het verstandig om de schenking uit te smeren over meerdere kalenderjaren. Een andere optie is dat je alleen de vrijstelling schenkt en van het meerdere een lening maakt. Vervolgens kun je in toekomstige jaren telkens een bedrag ter grootte van de vrijstelling kwijtschelden op de lening.
| jaar van schenking | vrijstelling schenkbelasting kleinkind: |
|---|---|
| 2022 | € 2.274 |
| 2023 | € 2.418 |
| 2024 | € 2.658 |
| 2025 | € 2.690 |
| 2026 | € 2.769 |
In 2026 betaalt een kleinkind 18% schenkbelasting tot een bedrag van € 158.669. Over het meerdere geldt de tweede schijf van 36%. Stel bijvoorbeeld dat een kleinkind in 2026 een schenking krijgt met een waarde van € 200.000. Dan is hiervan € 2.769 vrijgesteld, € 158.669 belast met 18% en € 38.562 belast met 36%. De totale schenkbelasting is in dit geval € 42.442.
2. Eens gegeven, blijft gegeven
Vaak wordt een schenking aan een kleinkind gegeven voor een bepaald doel. Bijvoorbeeld voor het halen van een autorijbewijs of het inrichten van een eerste woning. Meestal wordt zo’n schenking niet schriftelijk vastgelegd en zijn er alleen mondelinge afspraken over de bestemming van het geld.
Maar stel dat je een geldbedrag wilt schenken in het kader van je estate-planning en dat het niet jouw bedoeling is dat je kleinkind het bedrag direct besteedt. Dan wil je de schenking misschien wel op papier zetten en daarbij een paar voorwaarden vastleggen.
Het opleggen van speciale voorwaarden is bijzonder lastig als het kleinkind nog minderjarig is. In beginsel is hiervoor toestemming nodig van de kantonrechter. Je kunt bijvoorbeeld een “voorwaardelijke” schenking doen. Dit houdt in dat je de schenking terug mag vragen als het kleinkind zich niet aan de afspraken houdt. Zo wilden de grootouders in deze zaak voorwaarden opleggen aan het kleinkind die voor de kantonrechter veel te ver gingen. Het verzoek werd mede om die reden afgewezen.
Artikel 1:345 lid 1 sub c Burgerlijk Wetboek (ook van toepassing op ouders): “De voogd behoeft machtiging van de kantonrechter om de navolgende handelingen voor rekening van de minderjarige te verrichten: een making of gift, waaraan lasten of voorwaarden zijn verbonden, aannemen.”
Een voorwaarde die wel kans van slagen heeft is dat het geld een bepaalde periode vast blijft staan. Dit kan bijvoorbeeld via “beheerd schenken” bij de Rabobank. Hier vind je meer uitleg daarover.
3. Pas op dat je (ex-)schoonkind er niet met het geld vandoor gaat
Veel grootouders zijn bekend met de zogenoemde “uitsluitingsclausule”. Deze clausule houdt in dat de schenking niet in een gemeenschap van goederen valt. Tot 2018 ontstond er bij het aangaan van een geregistreerd partnerschap of een huwelijk automatisch een algehele gemeenschap van goederen. De algehele gemeenschap omvat standaard ook alle schenkingen die de echtgenoten ontvangen. De enige uitzondering hierop zijn schenkingen waarop een uitsluitingsclausule van toepassing is.
Is jouw kleinkind een huwelijk of partnerschap aangegaan vóór 1 januari 2018? Dan is het belangrijk om schriftelijk een uitsluitingsclausule vast te leggen. Het is niet voldoende om de schenking over te maken op een eigen bankrekening van je kleinkind. Bij een algehele gemeenschap van goederen maakt het namelijk niet uit op wiens naam de bankrekening staat. In beginsel zijn alle banktegoeden gemeenschappelijk.
Bij huwelijken en partnerschappen die aangegaan zijn na 1 januari 2018 ontstaat er in beginsel een “beperkte” gemeenschap van goederen. In dat geval zijn schenkingen in beginsel privé vermogen. In deze situatie volstaat het dus om de schenking over te maken op een privé bankrekening van je kleinkind. Toch blijft het verstandig om een uitsluitingsclausule vast te leggen als je kleinkind gehuwd is of geregistreerd als partner. Het is namelijk nog steeds mogelijk om in huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden te kiezen voor een algehele (volledige) gemeenschap van goederen. In de praktijk gebeurt dit daadwerkelijk. De uitsluitingsclausule blijft dus van belang.
Doe je een grote schenking aan een kleinkind die geïnvesteerd wordt in een gemeenschappelijke koopwoning? Wijs je kleinkind dan op de noodzaak om samen met zijn of haar partner een “vergoedingsrecht” vast te leggen. Deze afspraak houdt in dat je kleinkind de schenking terug mag vragen bij verkoop van de woning.
Is je kleinkind nog minderjarig en zijn de ouders van het kleinkind gescheiden? Het uitganspunt is dat beide ouders samen het ouderlijk gezag hebben. Dit betekent dat je ex-schoonkind medezeggenschap heeft over het geschonken bedrag. In theorie kun je dit voorkomen door een bewind in te stellen over de schenking. Maar als de verhoudingen zodanig zijn dat een bewind nodig is, dan is het misschien beter om helemaal niet te gaan schenken.
4. Oppassen met uitkeringen en toeslagen
Zolang het kleinkind minderjarig is wordt zijn of haar vermogen fiscaal toegerekend aan dat van de ouders. Dit kan gevolgen hebben voor eventuele uitkeringen en toeslagen die de ouders ontvangen.
Het oppotten van vermogen bij je kleinkind kan ook financiële gevolgen hebben zodra het kleinkind meerjarig is. Het kan bijvoorbeeld meetellen bij een vermogenstoets voor bepaalde toeslagen, zoals zorgtoeslag en huurtoeslag.
Kun je de schenking aan een kleinkind op de rekening van de ouders storten?
Heeft je kleinkind nog geen eigen bankrekening? Het is tegenwoordig heel gemakkelijk om een kinderrekening of een jongerenrekening te openen. Het is geen goed idee om de schenking aan een kleinkind op de rekening van de ouders te storten. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat een schuldeiser van je schoonkind beslag legt op een bankrekening. En hoe zit het als je kind gaat scheiden? Hoe voorkom je in zo’n situatie dat je ex-schoonkind de helft van de schenking opeist?
Voor meer informatie over het openen van een bankrekening voor je kleinkind kun je deze webpagina’s bezoeken van de Rabobank, ING Bank en ABN Amro.
Kun je een schenking doen die pas na overlijden wordt uitbetaald?
Veel mensen zijn bekend met de zogenoemde “papieren schenking”. Hierdoor ontstaat er een schuld van de schenker aan de begiftigde. Het komt er in feite op neer dat je een geldbedrag schenkt maar dat je dit bedrag nog niet uitbetaalt. In de schenkingsakte staat wanneer de schenking opeisbaar is. Bij een papieren schenking aan je kleinkind kun je bijvoorbeeld bepalen dat de schenking opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende grootouder.
Bij een papieren schenking ben je verplicht om jaarlijks 6% rente over de schuld te betalen aan de begiftigde. Zonder deze rentebetaling is de schuld na je overlijden niet aftrekbaar voor de berekening van de erfbelasting. Voor aftrekbaarheid is verder nog vereist dat de schenking is vastgelegd in een notariële akte.
In de praktijk komt het bijna niet voor dat grootouders papieren schenkingen doen aan de kleinkinderen. De belangrijkste reden hiervoor is dat het veel gunstiger is om te kiezen voor een kleinkindlegaat in je testament. De vrijstelling voor de erfbelasting is bijna 10 keer zo groot als de vrijstelling voor de schenkbelasting. In 2026 is de vrijstelling voor de erfbelasting € 26.230 en de vrijstelling voor de schenkbelasting € 2.769. Een kleinkindlegaat is eenvoudig en goedkoop om te regelen en het bespaart veel belasting. Bovendien kun je het twee keer doen omdat de vrijstelling voor de erfbelasting geldt per grootouder. Beide grootouders kunnen dus een vrijgesteld legaat voor de kleinkinderen opnemen in hun testament.
Meer lezen?
- Meer uitleg over een legaat voor je kleinkind (met video).
- Meer uitleg over schenken op papier (met video).
- Nog 10 manieren om vermogen te schenken bij leven.
- Liever geen erfbelasting betalen? Dat kan met deze 10 tips.
