Het aantal samenlevingscontracten is door de jaren heen opvallend stabiel. Gemiddeld worden er per jaar ongeveer 42.500 gemaakt. Schommelingen in de aantallen zijn vooral het gevolg van het aantal verkochte huizen. Als er meer huizen worden verkocht, gaat het aantal samenlevingscontracten ook omhoog. Maar de aankoop van een huis is niet de enige reden waarom stellen een samenlevingscontract maken. In dit blog ontdek je de 10 voordelen van een samenlevingscontract.
1. Fiscaal partner
Eén van de voordelen van een samenlevingscontract is dat jullie fiscaal partner worden. Dit heeft tot gevolg dat jullie samen belastingaangifte doen. Als partners betaal je normaal gezien minder belasting, dus dat is mooi meegenomen. Je wordt tegenwoordig ook fiscaal partner als je samen een huis koopt of samen een kind krijgt. Wonen jullie in een huurhuis of een koophuis op één naam en hebben jullie geen kinderen? Dan kun je fiscaal partner worden door een samenlevingscontract te ondertekenen.
In het verleden kon je met terugwerkende kracht je toeslagen kwijt raken door de ondertekening van een samenlevingscontract. Sinds 2021 is dat gelukkig niet meer het geval. Je toeslagen veranderen nog wel, maar dit werkt niet meer terug tot 1 januari. Een belangrijk nadeel van een samenlevingscontract is hiermee vervallen!
2. Recht op partnerpensioen
Ben je in loondienst en bouw je pensioen op? Dan heeft je partner bij jouw overlijden recht op partnerpensioen. Veel mensen weten niet dat het partnerpensioen direct ingaat na overlijden en dus niet pas op het moment dat je partner met pensioen gaat. Van het partnerpensioen kan je partner bijvoorbeeld de woonlasten en de boodschappen betalen. Het is dus ontzettend belangrijk om elkaar aan te melden. Je betaalt er verplicht voor, dus het zou stom zijn om dit niet te doen.
Dankzij de nieuwe Pensioenwet hoeven pensioenfondsen niet meer te vragen om een officieel samenlevingscontract. Helaas hebben nog niet alle pensioenfondsen deze nieuwe regel ingevoerd. Bij sommige pensioenfondsen moet je nog steeds een samenlevingscontract laten maken voordat je elkaar kunt aanmelden.
Overigens is het ook onder de nieuwe Pensioenwet nog steeds belangrijk om goede afspraken te maken over het partnerpensioen. Wist je bijvoorbeeld dat je recht kunt houden op partnerpensioen als je uit elkaar gaat? Als je ex-partner nog recht heeft op partnerpensioen krijg je zelf een lager (!) ouderdomspensioen. Ook ben je beperkt in de mogelijkheid om een nieuwe partner aan te melden voor het partnerpensioen, omdat iemand anders nog recht heeft op een gedeelte.
Je kunt bijvoorbeeld in je samenlevingscontract afspreken dat jullie over en weer afstand zullen doen van het partnerpensioen als jullie uit elkaar gaan zonder kinderen.
3. Bescherming bij overlijden
In een samenlevingscontract kun je afspreken dat bij overlijden de langstlevende recht heeft op het gezamenlijke koophuis en de gezamenlijke inboedel. Dit wordt een “verblijvingsbeding” genoemd. Je bent hiermee nog geen volwaardig erfgenaam, maar het biedt wel enige zekerheid als er wat gebeurt.
De wet regelt bijna niks voor samenwoners. Aan de ene kant betekent dit dat je meer zelf moet doen. Aan de andere kant geeft het jullie veel vrijheid om de zaken zo te regelen als jullie zelf willen. Niks moet, alles mag.
Hebben jullie geen koophuis of bouwen jullie geen pensioen op? Dan is er een andere manier om elkaar bij overlijden goed verzorgd achter te laten. Met een zogenoemde “kruislingse” polis kun je een verzekering afsluiten op elkaars leven. Voor een paar euro per maand kun je al een flink bedrag verzekeren. Als er wat gebeurt, zorgt dit voor een buffer waarmee de langstlevende een nieuwe start kan maken.
4. Vrijstelling erfbelasting
Zonder contract heb je pas na 5 jaar officieel samenwonen recht op de partnervrijstelling in de erfbelasting. Dit betekent dat je van de kleinste vrijstelling en het hoogste tarief naar de grootste vrijstelling en het laagste tarief gaat. Eén van de voordelen van een samenlevingscontract is dat je na 6 maanden officieel samenwonen al recht hebt op de partnervrijstelling en het partnertarief.
Duurt de termijn van 6 maanden jullie ook te lang? Dan kun je kiezen voor een geregistreerd partnerschap. Daarmee heb je direct recht op de partnervrijstelling. Overigens gaat de termijn van 6 maanden lopen op het moment dat je op hetzelfde adres bent ingeschreven bij de gemeente. Wonen jullie bijvoorbeeld officieel 5 maanden samen op het moment dat je een samenlevingscontract ondertekent? Dan duurt het nog 1 maand voordat je recht hebt op de partnervrijstelling.
Zelf vind ik het complete onzin dat de wetgever op dit punt een onderscheid maakt tussen de verschillende relatievormen. Wat mij betreft zouden samenwoners met een contract ook direct recht moeten hebben op de partnervrijstelling en niet pas na 6 maanden.
5. Je kunt een langstlevende testament maken
In 2003 is het nieuwe Nederlandse erfrecht ingevoerd. Sinds dat jaar geldt er standaard een langstlevende regeling voor gehuwden en geregistreerd partners. Dit houdt in dat bij overlijden het volledige vermogen toekomt aan de langstlevende. In ruil hiervoor erven de kinderen een geldvordering die pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende. De voordelen van deze regeling zijn de eenvoudige afwikkeling van de erfenis en de lage kosten en belastingen.
De wettelijke regeling geldt helaas niet voor samenwoners. Toch is de nieuwe wet goed nieuws voor samenwoners. Er staat namelijk in dat samenwoners een langstlevende testament mogen maken en dat de kinderen hierin moeten berusten. Sinds 2003 hoef je dus niet meer te trouwen om de erfenis aan je partner te kunnen nalaten. Overigens stelt de wet wel als eis dat je een samenlevingscontract moet hebben. Zonder contract mogen de kinderen hun minimale aandeel in de erfenis direct opeisen. Het voordeel van een samenlevingscontract is dus dat je zeker weet dat je testament wordt uitgevoerd.
Wist je dat iedere notaris zelf zijn tarieven mag bepalen? Hierdoor zijn er grote prijsverschillen tussen notariskantoren. Vraag daarom altijd meerdere offertes op voordat je een notaris kiest. Veel notarissen werken met “combi kortingen”. Dit betekent dat het gunstig is om meerdere akten in één keer te regelen. Hiermee kun je honderden euro’s besparen. Voor een overzicht van de tarieven bij jou in de buurt kun je kijken op de volgende pagina’s:
- Tarieven samenlevingscontract.
- Tarieven samenlevingscontract en twee testamenten.
- Tarieven samenlevingscontract en aankoop woning.
6. Duidelijke afspraken over geld
Je hoopt uiteraard voor de rest van je leven bij elkaar te blijven. Maar voor het geval dat dit niet gebeurt is het goed dat er afspraken op papier staan. In de wet is heel weinig geregeld voor samenwoners. Denk bijvoorbeeld aan het recht om eigen geld terug te kunnen vragen dat je in de gezamenlijke woning hebt geïnvesteerd. Voor gehuwden is dat in de wet geregeld, maar voor samenwoners niet!
Een voorbeeld waarbij dit kan spelen is de maandelijkse aflossing op de annuïtaire hypotheek. Stel dat één van jullie beiden meer verdient dan de ander en hierdoor meer aflost op de hypotheek. Heeft diegene dan recht op een groter deel van het huis of gaat de overwaarde altijd door de helft? Samenwoners denken hier heel verschillend over en uitspraken van rechters gaan alle kanten op. Het maken van duidelijke afspraken is de enige manier om hier vooraf zekerheid over te hebben.
7. Geen gemeenschap van goederen
Als je kiest voor een huwelijk of een geregistreerd partnerschap, dan ontstaat er standaard een gemeenschap van goederen. Hierdoor gaat bijvoorbeeld alles wat je spaart tijdens het huwelijk of partnerschap door de helft indien jullie uit elkaar gaan. Ook als je geld spaart op je eigen bankrekening!
Eén van de voordelen van een samenlevingscontract is dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat. Je kunt dus rustig doorgaan met sparen op je eigen bankrekening. Het geld wat daar op staat blijft altijd van jou.
Overigens staat in de meeste samenlevingscontracten wel dat de inboedel gemeenschappelijk wordt. De meeste stellen vinden dat een prima afspraak. Eventuele uitzonderingen kun je vermelden op een lijst, waardoor deze zaken privé bezit blijven.
8. Uit elkaar zonder rechter
Uit elkaar gaan is altijd vervelend. Maar bij een huwelijk of partnerschap heb je er meer werk van dan bij een samenlevingscontract. Een huwelijk kun je alleen beëindigen met tussenkomst van de rechter. Voor een partnerschap geldt hetzelfde als er minderjarige kinderen zijn. Hebben jullie geen kinderen? Dan kun je een partnerschap beëindigen bij de notaris of een advocaat. Je hoeft dus niet naar de rechtbank maar je hebt nog wel een jurist nodig.
Een samenlevingscontract kun je beëindigen zonder kosten te maken bij een advocaat of notaris. Wonen jullie nog maar kort samen of hebben jullie nog niet zo lang een relatie? Dan kan ik me voorstellen dat een samenlevingscontract een aantrekkelijke optie is. Het is minder definitief en ingrijpend dan een huwelijk of partnerschap, maar het geeft wel een hoop zekerheid op het moment dat er wat gebeurt.
9. Geen partneralimentatie en pensioenverevening
Bij een huwelijk en geregistreerd partnerschap kun je bij een scheiding aanspraak maken op partneralimentatie en pensioenverevening. Partneralimentatie houdt in dat je een zorgplicht hebt voor je ex-partner. Dit moet je niet verwarren met kinderalimentatie. De verplichting om je kind te onderhouden is niet afhankelijk van je relatievorm.
Pensioenverevening houdt in dat het pensioen dat opgebouwd is tijdens het huwelijk of partnerschap door de helft gaat bij een scheiding. Dit lijkt me een logische afspraak als er kinderen zijn en jullie een traditionele rolverdeling hebben.
Eén van de voordelen van een samenlevingscontract is dat je niet verplicht bent om partneralimentatie te betalen of je pensioen te verevenen. Overigens kun je dit wel afspreken als je het zou willen. Maar als je hier voor open staat, dan kun je wellicht beter een geregistreerd partnerschap aangaan. Dat is nog goedkoper ook! Geen wonder dus dat steeds meer stellen daar voor kiezen. Hier vind je een overzicht van de kosten van een partnerschap per gemeente.
10. Je kunt later nog kiezen voor een huwelijk of partnerschap
Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de meeste stellen die een samenlevingscontract maken in de toekomst graag willen trouwen. Ze willen op zich dus wel in het huwelijk treden, maar nog niet op dit moment. Eén van de voordelen van een samenlevingscontract is dat je gemakkelijk kunt overstappen naar een huwelijk of een geregistreerd partnerschap.
De reden hiervoor is dat door de ondertekening van het samenlevingscontract je burgerlijke staat niet verandert. Je blijft officieel dus “ongehuwd en niet als partner geregistreerd “. Dit heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat je in het buitenland kunt trouwen als je dat zou willen. Bij een partnerschap is dat maar de vraag. Officieel kun je een partnerschap in Nederland “omzetten” in een huwelijk. In het buitenland kan dit mogelijk niet.
Ook ontstaat er door een samenlevingscontract geen gemeenschap van goederen. Op het moment dat je gaat trouwen kun je nog kiezen voor een gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden. Kies je in plaats van een samenlevingscontract voor een partnerschap? Dan ontstaat er standaard een gemeenschap van goederen. Als je dat niet wilt, dan is het nodig om partnerschapsvoorwaarden te maken. Dat is duurder dan een samenlevingscontract.
Zijn jullie op zoek naar een tussenoplossing omdat jullie trouwplannen hebben? Dan is een samenlevingscontract meestal een betere keuze dan een geregistreerd partnerschap.
Meer lezen?
- Dit staat er in een standaard samenlevingscontract (model).
- Op deze websites kun je zelf een samenlevingscontract maken.
- Meer uitleg over de verschillen tussen een contract en een partnerschap.
- Dit zijn de 10 redenen waarom stellen kiezen voor een partnerschap.
- Meer uitleg van de belastingdienst over het fiscaal partnerschap.
- Meer uitleg van de belastingdienst over toeslagen als je gaat samenwonen.
- Kind op komst? Dit zijn de 10 juridische dingen die je zelf moet regelen.