Bij het ontbinden van een samenlevingscontract kan er veel mis gaan. Soms komen ex-partners er pas jaren later achter dat ze iets niet goed hebben geregeld. In een drukke en emotionele periode is een financiële of juridische fout al snel gemaakt. In dit blog vind je een aantal belangrijke aandachtspunten bij het beëindigen van je samenlevingscontract. Bekijk ook even de video met tips hieronder:
1. Het officieel ontbinden van je samenlevingscontract
Als je getrouwd bent heb je een advocaat nodig om te kunnen scheiden. Je kunt een huwelijk alleen ontbinden via een officiële procedure bij de rechtbank. Bij een samenlevingscontract is dat gelukkig niet het geval. Als je het met elkaar eens bent heb je geen rechter nodig om uit elkaar te kunnen gaan.
De functie van een samenlevingscontract is de erkenning van jullie relatie door de overheid. Daarnaast bevat het contract een aantal afspraken die van belang kunnen zijn als je uit elkaar gaat. Als jullie niet meer samenwonen en de bezittingen hebben verdeeld, dan heeft het contract eigenlijk geen functie meer. Doordat je op een ander adres woont, weet de overheid dat jullie uit elkaar zijn. Als alles verdeeld is, zijn alle afspraken hopelijk nagekomen en heb je niks meer van elkaar tegoed.
Het is daarom een terechte vraag wat de zin is van het officieel ontbinden van je samenlevingscontract. Aan het einde van de akte staat dat je het contract kunt opzeggen. Dit is vooral belangrijk om onduidelijkheid te voorkomen over het moment waarop bepaalde rechten en plichten eindigen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jullie feitelijk al uit elkaar zijn maar nog wel zijn ingeschreven op hetzelfde adres. Hierdoor zijn jullie bijvoorbeeld nog steeds begunstigde van het “verblijvingsbeding” in het samenlevingscontract. Voor het ontbinden van je samenlevingscontract kun je onderstaande voorbeeldbrief gebruiken:
Je kunt er voor kiezen om de brief aangetekend te versturen. Een andere optie is dat je de brief per gewone post verstuurt en voor de zekerheid ook een kopie per e-mail verzendt. In de meeste gevallen zal deze tweede optie volstaan.
2. Partnerpensioen annuleren
Eén van de belangrijkste onderwerpen als je uit elkaar gaat is het pensioen. Je staat er misschien niet vaak bij stil, maar een groot deel van je vermogen bestaat uit je pensioenrechten. Als jou wat overkomt, gaat je pensioen naar je partner indien hij of zij is aangemeld als begunstigde. Dit wordt het “partnerpensioen” genoemd. Veel mensen weten niet dat het partnerpensioen direct ingaat na hun overlijden en dus niet pas op het moment dat de langstlevende met pensioen gaat. Om deze reden is het ontzettend belangrijk om elkaar aan te melden. Het partnerpensioen voorkomt dat je als langstlevende op straat komt te staan. Je kunt er bijvoorbeeld de huur van betalen of de opvoeding van de kinderen.
De begunstiging voor het partnerpensioen vervalt niet automatisch als je uit elkaar gaat. Hiervoor moet je over en weer een handtekening zetten bij het pensioenfonds. Hebben jullie samen geen kinderen? Dan lijkt het mij logisch om de begunstiging voor het partnerpensioen te annuleren. Hebben jullie wel kinderen? Dan is het verstandig om na te denken over een alternatief.
Stel dat jou of je ex-partner wat overkomt voordat de kinderen volwassen zijn. In die situatie valt het inkomen van één van beide ouders weg, terwijl de langstlevende ouder geen partnerpensioen meer ontvangt! De kinderen krijgen mogelijk nog wel een wezenpensioen, maar dit is lang niet zo hoog als het partnerpensioen. Gelukkig is er een alternatief. Je kunt namelijk een kruislingse overlijdensrisicoverzekering afsluiten op elkaars leven. Bijvoorbeeld voor de komende 10 of 15 jaar, tot het moment dat de kinderen afgestudeerd zijn.
Hebben jullie een koopwoning? Dan hebben jullie mogelijk al een dergelijke verzekering. Meestal is deze gekoppeld aan de hypotheek. Overweeg in dat geval om de polis niet op te zeggen maar door te laten lopen. Hebben jullie geen overlijdensverzekering of is het doorlopen van een bestaande polis niet mogelijk? Maak dan een keuze tussen het handhaven van het partnerpensioen of het afsluiten van een nieuwe verzekering.
3. Ouderschapsplan maken
Hebben jullie samen minderjarige kinderen? Dan zijn jullie verplicht om een ouderschapsplan te maken. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap houdt de rechter hier toezicht op. De scheiding wordt namelijk pas uitgesproken nadat jullie het eens zijn over een ouderschapsplan. Eerder in dit blog las je al dat samenwoners niet naar de rechter hoeven om uit elkaar te kunnen gaan. Dit betekent dat de rechter dus ook niet controleert of jullie afspraken hebben gemaakt over de kinderen.
Ook als jullie in goed overleg uit elkaar gaan, is het verstandig om een ouderschapsplan te maken. Op het moment dat de onderlinge verhoudingen nog goed zijn, is het een stuk eenvoudiger om afspraken op papier te zetten. Op deze website kun je zelf een ouderschapsplan maken.
Een andere optie is dat jullie samen een advocaat inschakelen. Met de zoekfunctie op deze website kun je een advocaat bij jou in de buurt vinden die tevens echtscheidings-mediator is. Samen een advocaat zoeken heeft de voorkeur boven ieder een eigen advocaat. Bij een rechtszaak is er altijd één partij die verliest. Van tevoren weet je niet of jij diegene gaat zijn. Het doel van een mediation is dat je er samen uit komt, met hulp van de mediator. Als dit lukt, dan maakt de mediator een contract waar je vrijwillig je handtekening onder zet. Dat is een veel betere optie dan een kostbare en slepende rechtszaak met een onbekende uitkomst.
4. Testament aanpassen
Veel stellen maken tegelijk met hun samenlevingscontract ook een testament. Een testament is een hoogstpersoonlijke kwestie. Dit betekent dat je ieder een eigen testament hebt. Je samenlevingscontract kun je eenvoudig ontbinden door elkaar een briefje te sturen. Een testament ontbinden kan niet met een briefje. De wet eist dat de “herroeping” van een testament in dezelfde vorm moet als waarin het origineel is gemaakt. Dit betekent dat je een testament alleen kunt schrappen door een nieuw testament te maken bij de notaris.
Omdat een testament een persoonlijke akte is, kun je dit zonder je ex regelen. Hij of zij hoeft niet eens te weten dat je een nieuw testament hebt gemaakt. Je hoeft ook niet terug te gaan naar dezelfde notaris. Het is bij iedere notaris mogelijk om je vorige testament te herroepen of een compleet nieuw testament te maken.
In je testament staat mogelijk een clausule die tot gevolg heeft dat de erfstelling voor je partner stopt zodra jullie uit elkaar gaan. Bij een huwelijk kan daar geen verwarring over zijn. Op het moment dat je scheiding is ingeschreven bij de gemeente ben je niet meer getrouwd. Voor samenwoners ligt het anders. Je kunt je inschrijven op een ander adres, terwijl je feitelijk nog samenwoont. Andersom kun je feitelijk al uit elkaar zijn maar nog wel zijn ingeschreven op hetzelfde adres. Wil je absoluut niet dat je ex-partner nog van je erft? Maak dan direct een afspraak bij de notaris voor een herroeping. Hier vind je meer uitleg en een gratis voorbeeld akte.
Hebben jullie samen minderjarige kinderen? Dan volstaat een herroeping vaak niet om je ex buiten je erfenis te houden. Als jou wat overkomt, is je ex-partner op grond van het ouderlijk gezag de vertegenwoordiger van je kinderen. Je ex bepaalt dus nog steeds wat er met je erfenis gebeurt, ook al erft hij of zij niet meer van jou. Dit kun je voorkomen door een executeur en bewindvoerder te benoemen in je testament. De executeur wikkelt je erfenis af en de bewindvoerder past op het geld tot je kinderen oud genoeg zijn om de erfenis zelf te beheren. Hier vind je meer uitleg over dit onderwerp en een gratis voorbeeld voor een uitgebreid nieuw testament.
5. Huis verkopen of verdelen
Het is ontzettend jammer om door een relatiebreuk afscheid te moeten nemen van je koophuis. Aan de andere kant geeft de overwaarde beide partijen wel een kans om een nieuwe start te maken. In theorie zou je samen eigenaar kunnen blijven. In de praktijk wordt het huis meestal verkocht of verdeeld.
Kies je voor verkoop? Probeer alles dan zoveel mogelijk samen te regelen. Zoek samen een makelaar uit en probeer beiden bij alle afspraken en gesprekken te zijn. Heeft één van beiden al een nieuwe woning gevonden? Maak dan duidelijke afspraken over wie wat gaat doen bij de oplevering. Je tekent er namelijk beiden voor dat de woning leeg moet zijn bij de sleuteloverdracht. Ook de reeds vertrokken partner draagt hier de volledige verantwoordelijkheid voor!
De andere optie is uiteraard de verdeling van het huis. Dit houdt in dat één van beiden de helft van de ander overneemt. Dit kan niet zonder medewerking van de bank. Meestal moet de hypotheek ook verhoogd worden om de ander uit te kunnen kopen. De verdeling begint dus vaak met een gesprek bij de hypotheekadviseur.
Bij de aankoop van een huis heb je een onderhands koopcontract nodig en een notariële akte van levering. Bij het verdelen van een huis heb je wederom twee documenten nodig. In een onderhands contract kun je afspreken om het huis aan één van beiden toe te delen. Vervolgens wordt in een notariële akte van verdeling het huis daadwerkelijk op één naam gezet.
Voor het onderhandse contract vind je hier een gratis voorbeeld. Alle gebruikelijke opties staan er in. Denk bijvoorbeeld aan een vaststelling van de overwaarde en de uitkoopsom en een eventueel financieringsvoorbehoud.
6. Huurhuis
Woonden jullie samen in een huurwoning? Denk er dan aan om het huurcontract officieel op één naam te laten zetten bij de verhuurder. Als vertrekkende partner wil je niet aansprakelijk zijn voor de maandelijkse huur. Dat ben je nog wel zolang jouw naam op het contract staat. Ben jij degene die in het huis blijft wonen? Dan wil je niet dat je ex-partner zich nog kan bedenken en eist dat jij vertrekt.
Kom je er samen niet uit? Dan biedt het huurrecht mogelijkheden om een oplossing af te dwingen bij de rechter. Hier vind je meer informatie.
7. Adreswijziging
Denk er aan om de adreswijziging door te geven aan de overheid. Dit kan maar op één manier, door je bij de gemeente in te schrijven op een ander adres. Dit heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat je toeslagen en belastingen veranderen. Je bent namelijk geen toeslagpartner en fiscaal partner meer als je op een ander adres woont. Blijf jij op hetzelfde adres wonen en is je ex-partner vertrokken? Check dan of hij of zij daadwerkelijk het adres heeft aangepast bij de gemeente. Anders weet jij namelijk niet hoe het zit met je toeslagen en belastingen.
Het officiële verhuismoment heeft ook gevolgen voor je samenlevingscontract en je testament. Zoals je hierboven al hebt kunnen lezen, kan dit van belang zijn als één van beiden wat overkomt. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jij overlijdt terwijl je ex-partner nog ingeschreven is op jouw adres. Is hij of zij dan nog erfgenaam van jou? Daar willen je nabestaanden liever geen rechtszaak over moeten voeren. Pas bij twijfel altijd je testament aan. Het is een kleine moeite en het kan al van af een paarhonderd euro.
8. De gezamenlijke bankrekening
De meeste stellen hebben samen een zogenoemde en/of-bankrekening. Beiden storten iedere maand een bedrag op deze rekening en vervolgens worden er alle gezamenlijke lasten van betaald.
Je eerste gedachte is wellicht om de gezamenlijke rekening zo snel mogelijk op te zeggen. Dit betekent wel dat alle automatische incasso’s overgezet moeten worden op een andere bankrekening. In plaats daarvan kun je ook afspreken om de rekening nog een tijdje aan te houden. Een andere optie is om de rekening te handhaven maar over te zetten op één naam.
9. Toeslagen
Denk er aan om je huurtoeslag, zorgtoeslag en hypotheekrente teruggaaf aan te passen. Dit gaat niet vanzelf en het zou vervelend zijn als je opeens een bedrag terug moet betalen. Omdat de overheid hier veel vragen over krijgt, is er gelukkig veel goede informatie te vinden over dit onderwerp. Kijk bijvoorbeeld eens op deze pagina waar je een handig overzicht vindt van de belastingdienst.
10. Verzekeringen
Wist je dat de gemiddelde Nederlander wel 8 verschillende verzekeringen heeft? Misschien hebben jullie samen in totaal dus wel 16 verzekeringen! Bij het ontbinden van je samenlevingscontract is het belangrijk om alle polissen even bij langs te lopen. Sommige verzekeringen heb je misschien niet meer nodig, andere polissen moet je wellicht splitsen of op één naam zetten.
Dit zijn de meest gebruikelijke verzekeringen:
- Opstalverzekering
- Inboedelverzekering
- Woonhuisverzekering
- Aansprakelijkheid
- WA-verzekering auto, motor of scooter
- Rechtsbijstand
- Zorgverzekering
- Fietsverzekering
- Overlijdensrisicoverzekering
- Reisverzekering
Veelgestelde vragen:
Kun je een samenlevingscontract eenzijdig ontbinden?
Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen twee partijen die je eenzijdig kunt ontbinden. Dit kan met een zelfgemaakte brief. Je hoeft dus niet naar een notaris, advocaat of de rechter om je samenlevingscontract stop te zetten.
Hoe werkt het ontbinden van je samenlevingscontract met een koopwoning?
Als je gehuwd bent en gaat scheiden is het gebruikelijk om de afspraken over het huis vast te leggen in een onderhands echtscheidingsconvenant. Vervolgens moet je nog langs de notaris voor een “akte van verdeling”. Het convenant is dus niet voldoende om het huis op één naam te zetten. Een bezoek aan de notaris is altijd nodig. Dit laatste geldt ook voor samenwoners.
Samenwoners hoeven geen volledig convenant te maken. De afspraken over het huis kun je onderhands vastleggen in een “overeenkomst van toedeling”. Dit contract mag je zelf opstellen, zonder hulp van een advocaat of notaris. Het is verstandig om het concept contract wel even te laten beoordelen door je hypotheekadviseur. Je wilt namelijk geen afspraken maken die je niet kunt nakomen. Hier vind je een gratis voorbeeld dat je zelf verder kunt invullen.
Hoe werkt het ontbinden van een samenlevingscontract met een kind?
Een ouderschapsplan is verplicht als je uit elkaar gaat en samen minderjarige kinderen hebt. Het maakt niet uit of of je gehuwd bent, geregistreerd als partner of samenwonend. Samenwoners hoeven niet naar de rechter om uit elkaar te kunnen gaan. Dit betekent dat een ouderschapsplan wel verplicht is, maar dat er geen sprake is van toezicht. Ook als je in goed overleg uit elkaar gaat, is het verstandig om de afspraken over de kinderen op papier te zetten.
Heb je recht op pensioenverevening en partneralimentatie na het ontbinden van je samenlevingscontract?
Gehuwden en geregistreerd partners hebben bij een relatiebreuk recht op pensioenverevening en partneralimentatie. In huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden kun je afstand doen van pensioenverevening. Pas op het moment dat je uit elkaar gaat mag je in een convenant afstand doen van partneralimentatie.
Voor samenwoners is bijna niks in de wet geregeld. Je hebt in beginsel dus geen recht op pensioenverevening of partneralimentatie als je uit elkaar gaat. Het is ook niet gebruikelijk om deze rechten op te nemen in een samenlevingscontract. Wie daar voor open staat kiest meestal direct voor een huwelijk of partnerschap. Overigens kun je bij een samenlevingscontract wel recht hebben op kinderalimentatie. Deze verplichting staat los van je relatievorm.
