Partnerschapsvoorwaarden voorbeeld

Steeds meer stellen gaan een geregistreerd partnerschap aan. Als gevolg hiervan worden er ook meer partnerschapsvoorwaarden gemaakt. In 2018 is het nieuwe huwelijksgoederenrecht ingevoerd. Hierdoor ontstaat er bij het aangaan van een huwelijk of partnerschap automatisch een beperkte gemeenschap van goederen. Veel stellen denken ten onrechte dat ze hierdoor geen voorwaarden meer hoeven te maken. In dit blog leg ik uit wat de gevolgen zijn van een beperkte gemeenschap van goederen en wat je kunt regelen in partnerschapsvoorwaarden. Onderaan vind je ook een gratis voorbeeld voor eenvoudige partnerschapsvoorwaarden.

Het nieuwe huwelijksgoederenrecht

In 2018 is dus het nieuwe huwelijkse goederenrecht ingevoerd. Deze wet geldt ook voor geregistreerde partners. Vóór 2018 ontstond er bij het aangaan van een huwelijk of partnerschap een “algehele” gemeenschap van goederen. Het uitgangspunt hiervan was dat alle bezittingen en schulden gemeenschappelijk werden. Had één van beide partners al een koophuis op één naam? Dan viel dit in de algehele gemeenschap van goederen. Had één van beide partners een studieschuld? Deze viel ook in de algehele gemeenschap van goederen.

Onder de nieuwe wet ontstaat er standaard een “beperkte” gemeenschap van goederen. Privé bezittingen en schulden die je al had vóór het partnerschap vallen hier niet meer in. Een koopwoning op één naam of een studieschuld blijven dus privé als je na 2018 een geregistreerd partnerschap aangaat.

Sommige dingen gaan nog steeds door de helft bij een beperkte gemeenschap. Alles wat je verdient, spaart of koopt tijdens het partnerschap is nog wel gemeenschappelijk. Ook als het op één naam staat. Stel je hebt bijvoorbeeld vóór het partnerschap een privé spaarrekening met een saldo van € 10.000. Tijdens het partnerschap spaar je uit je inkomen nog eens € 10.000 op deze rekening. Het totale saldo stijgt dus naar € 20.000. Hiervan is € 10.000 privé vermogen en € 10.000 gemeenschappelijk vermogen. Stel dat jullie vervolgens uit elkaar gaan. In dat geval is de helft van het gemeenschappelijke deel (dus € 5.000) van je partner.

Een belangrijk (en terecht) punt van kritiek is dat de beperkte gemeenschap van goederen veel ingewikkelder is dan een algehele gemeenschap van goederen. Het zal bij een scheiding vaak niet precies duidelijk zijn wat van wie is. De tenaamstelling is namelijk niet leidend. Het is vooral van belang wannéér het vermogen is gevormd. Je kunt de beperkte gemeenschap van goederen het beste zien als een soort streep in het zand. Alles wat daarna gebeurt is gemeenschappelijk. Veel stellen komen tot de conclusie dat dit niet is wat ze willen.

Waarom zou je partnerschapsvoorwaarden maken?

Ik heb mensen al vaak horen zeggen dat je tegenwoordig “standaard trouwt onder huwelijkse voorwaarden”. Dat klopt absoluut niet. Bij het aangaan van een huwelijk of een partnerschap ontstaat er nog steeds een gemeenschap van goederen. Het verschil is dat deze kleiner is dan voorheen.

Dit zijn de belangrijkste redenen om naar de notaris te gaan voor partnerschapsvoorwaarden:

1. Jullie willen de geldzaken gescheiden houden. Jullie willen bijvoorbeeld spaargeld en beleggingen privé houden zodat je deze niet hoeft te delen bij een relatiebreuk.
2. Er is sprake van een onderneming. De onderneming die je al had valt niet in de beperkte gemeenschap van goederen. Maar hierop is wel een belangrijke uitzondering. Je moet op grond van de wet een deel van de winst wel delen met je partner! Dit geldt ook voor opgespaarde winsten in het bedrijf. Let op: indien je tijdens het partnerschap een tweede onderneming begint, dan valt deze waarschijnlijk wel in de beperkte gemeenschap!
3. Je bent nu nog in loondienst maar hebt de wens om te gaan ondernemen in de toekomst. Het is heel belangrijk om je het volgende te realiseren. Een nieuwe onderneming die je tijdens het partnerschap begint, valt bijna altijd in de beperkte gemeenschap van goederen. Je partner is dus automatisch mede-eigenaar. Ook als de onderneming op één naam staat.
4. Eén van beiden werkt in een risicovolle sector waarin je aansprakelijk kunt zijn voor schulden of uitgevoerde werkzaamheden. Stel dat het zakelijk misgaat. Bij een beperkte gemeenschap van goederen is het uitgangspunt dat je nog steeds samen failliet kunt gaan. Via de gemeenschap kan het spaargeld van de één in theorie naar de schuldeisers van de ander gaan.

Er zijn ook stellen die nog een algehele gemeenschap willen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je al vele jaren samen de kosten betaalt van een koophuis dat op één naam staat. Dit huis kun je met een algehele gemeenschap van goederen gemeenschappelijk maken. Ook dit kun je met partnerschapsvoorwaarden regelen. De inhoud van voorwaarden kan dus heel verschillend zijn.

Hoe zit het met erfenissen?

Veel mensen hebben wel eens gehoord van het begrip “uitsluitingsclausule”. In een testament kun je regelen dat je erfenis niet in een gemeenschap van goederen van je erfgenaam valt. Leven jouw ouders nog en hebben ze op enig moment een testament gemaakt? Dan is de kans groot dat daarin een uitsluitingsclausule staat. Deze clausule heeft voorrang boven de afspraken die jij zelf maakt met je partner. De erfenis die je van je ouders krijgt blijft hierdoor altijd privé vermogen, ongeacht de inhoud van jullie voorwaarden.

Een verschil tussen de algehele en beperkte gemeenschap van goederen is dat alle erfenissen en schenkingen standaard privé vermogen blijven bij een beperkte gemeenschap. Let op: deze regel geldt alleen voor huwelijken en partnerschappen die zijn aangegaan na 1 januari 2018. De nieuwe wet geldt alleen voor nieuwe huwelijken en partnerschappen. Stellen die getrouwd zijn of geregistreerd als partner vóór 1 januari 2018 hebben nog steeds een algehele gemeenschap waar erfenissen standaard wel in vallen.

Stel dat je een beperkte gemeenschap van goederen hebt en dat je een erfenis krijgt die je in een gezamenlijk koophuis investeert. In dat geval ontstaat er een “vergoedingsrecht”. Dit houdt in dat je het geïnvesteerde bedrag weer terug mag vragen als je de woning verkoopt.

De beperkte gemeenschap van goederen heeft geen gevolgen voor je eigen erfenis (als je zelf overlijdt). Neem bijvoorbeeld het geval dat jullie een geregistreerd partnerschap aangaan terwijl er kinderen zijn uit een eerdere relatie. Uit het feit dat je privé vermogen privé blijft, zou je ten onrechte kunnen concluderen dat dit naar je kinderen vererft als er wat gebeurt. Dit klopt niet. Als je geen testament hebt is er bij een geregistreerd partnerschap standaard sprake van een langstlevende regeling. Deze houdt in dat al jouw bezittingen en schulden naar je partner vererven. Hierbij maakt het niet uit of je kiest voor een beperkte gemeenschap of partnerschapsvoorwaarden. De langstlevende regeling is hetzelfde.

Is jullie familiesituatie ingewikkeld of is er veel vermogen, bijvoorbeeld een koopwoning met veel overwaarde op één naam? Vraag dan altijd een notaris om advies over je erfenis. Ook als je kiest voor een beperkte gemeenschap (en dus geen voorwaarden maakt) kan het heel verstandig zijn om toch een testament op te stellen.

Welke soorten partnerschapsvoorwaarden zijn er?

Er zijn meerdere soorten partnerschapsvoorwaarden waaruit je kunt kiezen. Zelf leg ik het altijd op de volgende manier uit. Eerst maak je een systeemkeuze. De reden waarom jullie voorwaarden willen bepaalt welk systeem het beste bij jullie past. Vervolgens maak je een keuze uit de variabelen binnen dit systeem. Ik kan dit gemakkelijk zeggen, maar in de praktijk kan het heel lastig zijn om een keuze te maken. Vooral omdat je niet precies weet wat de toekomst gaat brengen, maar ook omdat partners verschillende ideeën kunnen hebben. Om deze reden is het belangrijk dat je op tijd naar de notaris gaat voor een eerste gesprek.

Globaal kun je kiezen uit de volgende systemen:

• De beperkte gemeenschap van goederen. Ook dan kun je voorwaarden maken. Bijvoorbeeld als je wel een beperkte gemeenschap van goederen wilt maar alleen de pensioenverevening wilt uitsluiten. Daarover later meer.
• De algehele gemeenschap van goederen. Als je dit wilt, heb je tegenwoordig wel voorwaarden nodig. Je kunt hier bijvoorbeeld voor kiezen indien je al vele jaren leeft alsof je getrouwd bent in gemeenschap van goederen maar dat nooit formeel hebt vastgelegd.
• Koude uitsluiting. Brrr! Dat klinkt niet zo vrolijk. Met dit begrip bedoelen notarissen dat je alles zo veel mogelijk privé houdt. De woorden “koude uitsluiting” zijn een waarschuwing voor afhankelijke partners. Je rechten op elkaars vermogen zijn minimaal bij deze variant. Je kunt hier voor kiezen uit principiële redenen, maar het is ook een populaire variant voor ondernemende stellen die het simpel willen houden.
• Het finale verrekenbeding. Dit was vóór 2018 een veel gekozen variant. Deze afspraak houdt in dat je bij een faillissement alles gescheiden houdt maar bij een scheiding alles door de helft deelt. Dit is een populaire variant voor ondernemers met kinderen die het liefste een gemeenschap van goederen willen, maar ook hun gezin willen beschermen tegen zakelijke risico’s. Een bijkomend voordeel is dat je eigen uitzonderingen kunt maken. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat alles door de helft gaat behalve erfenissen en schenkingen.

Geld is een lastig onderwerp bij het opstellen van voorwaarden

Geld, vooral spaargeld, is altijd een lastig onderwerp bij het opstellen van voorwaarden. Het is belangrijk om je te realiseren dat je geld niet kunt zien als een speciale vermogenscategorie die je kunt uitzonderen. In de praktijk werkt dat niet. Stel dat je bijvoorbeeld afspreekt dat alles door de helft gaat behalve geld. Hoe zit het dan als één partner kort voor een scheiding al zijn bezittingen verkoopt en dus alleen maar geld bezit? Het zal niet de bedoeling zijn dat het volledige vermogen hierdoor privé is. Maar dat is wel de uitkomst van een dergelijke afspraak.

Hetzelfde geldt voor de tenaamstelling van bankrekeningen. Stel dat je afspreekt dat het saldo op privé rekeningen privé blijft en dat de rest van het vermogen door de helft gaat. Kan één partner dan zelfstandig beslissen dat een geldbedrag privé is, simpelweg door het over te maken op een uitgezonderde bankrekening? Dit zal denk ik ook niet de bedoeling zijn.

Menig advocaat verdient een goed belegde boterham aan het voeren van procedures tussen ex-partners. Vaak gaan die procedures over geld. Zoals bijvoorbeeld vergoedingsrechten (investeringen in bezittingen) en de verdeling van spaargeld. Ik verwacht niet dat de beperkte gemeenschap van goederen daar verandering in gaat brengen. Onder het oude systeem (de algehele gemeenschap) was het uitgangspunt dat alles gemeenschappelijk was. Onder het nieuwe systeem (de beperkte gemeenschap) hebben alle stellen privé vermogen. Neem bijvoorbeeld iets simpels als een privé auto die tijdens het partnerschap wordt ingeruild op een nieuwe auto. Valt de nieuwe auto dan wel of niet in de beperkte gemeenschap? Zo nee, is er dan een vergoedingsrecht ontstaan? Het antwoord op deze vragen zal verschillen per geval.

Willen jullie het spaargeld en eventuele beleggingen privé houden? Dan kun je mijns inziens het beste kiezen voor koude uitsluiting. Ook als dat voor je gevoel niet klopt. Het is in deze situatie altijd beter om de zaken simpel te houden. Er zijn andere manieren om toch iets met elkaar te delen. Zo heb je altijd recht op partneralimentatie en je kunt bijvoorbeeld kiezen voor pensioenverevening. Of je spreekt een finaal verrekenbeding af voor alleen de overwaarde van het huis, zodat je beiden recht hebt op de helft van de overwaarde (ook als het huis op één naam staat). Je kunt met de notaris bespreken wat het beste bij jullie past.

De standaard onderwerpen in partnerschapsvoorwaarden

Na het maken van de eerder bedoelde “systeemkeuze” zijn er nog een paar onderwerpen waarin je keuzemogelijkheden hebt. Hierna volgen een paar voorbeelden:

• Een vergoedingsrecht houdt in dat je een vordering krijgt als je privé vermogen investeert in gemeenschappelijk vermogen of in privé vermogen van je partner. Denk bijvoorbeeld aan een aflossing op de gezamenlijke hypotheek. In de partnerschapsvoorwaarden kun je vastleggen of zo’n vergoedingsrecht een vast of variabel bedrag is. In het laatste geval stijgt of daalt het vergoedingsrecht mee met de waarde van de woning. Ook kun je de hoogte van eventueel al bestaande vergoedingsrechten vaststellen in de voorwaarden.
• Wat is van wie? Het is niet verplicht om een vermogensopstelling te maken of een lijst van roerende zaken, maar het kan wel. Je kunt dit in de voorwaarden zelf doen of in een bijlage. Belangrijk: partnerschapsvoorwaarden zijn openbaar omdat ze ingeschreven worden in het huwelijksgoederenregister. Als je gevoelige informatie in de akte (of in een bijlage) vermeldt, bespreek dan met de notaris of je de volledige akte of een uittreksel wilt laten inschrijven. Je bent namelijk niet verplicht om deze gegevens te publiceren.
• Wel of geen pensioenverevening. Het verevenen van pensioenen houdt in dat het pensioen dat je tijdens het partnerschap opbouwt gemeenschappelijk is. Je kunt hier van afwijken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om alle pensioenrechten privé te houden. Uitbreiden is ook mogelijk. Bijvoorbeeld in de situatie dat je kiest voor een algehele gemeenschap van goederen en ook de pensioenopbouw vóór het partnerschap met elkaar wilt delen.

In bovenstaand lijstje zie je niks staan over partneralimentatie. Het volledig uitsluiten van partneralimentatie is niet toegestaan. Achteraf mag je er (bij een scheiding) wel afstand van doen, maar vooraf (in partnerschapsvoorwaarden) kan dit dus niet.

Het kiezen van een notaris voor je partnerschapsvoorwaarden

Voor de meeste notarissen zijn huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden maar een heel klein deel van hun omzet. Weinig notarissen zijn er in gespecialiseerd. De realiteit is dat veel notarissen helemaal niet zitten te wachten op dit soort werk. Ze hebben veel liever dat je langs komt voor bijvoorbeeld een levenstestament of een hypotheekakte. Dat is meer routinematig werk dat voor een groot deel door ondersteunend persoon kan worden gedaan. Een gevolg hiervan is dat de tarieven voor partnerschapsvoorwaarden ook heel verschillend zijn. Hierna volgen een paar tips om een goede notaris te vinden voor een redelijke prijs:

1. Verdiep je in het onderwerp voordat je naar de notaris gaat. Lees nog wat meer blogs, bestudeer een paar voorbeeld-akten of bekijk samen met je partner de video hieronder.
2. Maak een lijst met punten die jullie belangrijk vinden en een lijst met vragen voor de notaris. Voorkom dat je bij de notaris nieuwe onderwerpen ontdekt waarover jullie nog niet hebben nagedacht. Dat leidt tot extra gesprekken met de notaris en een hogere rekening.
3. Maak ruim voor het aangaan van het partnerschap een eerste afspraak bij de notaris. Voorkom dat je te maken krijgt met een wachtlijst of een spoedtarief.
4. Vraag vrienden, familie en collega’s die recent naar de notaris zijn geweest naar hun ervaringen. Je wilt vooral ervaringen horen over familierechtelijke zaken zoals testamenten, levenstestamenten en samenlevingscontracten. Overdrachten van woningen worden door een andere afdeling van het notariskantoor geregeld. Ervaringen daarmee zijn minder relevant. Bekijk ook even de reviews van het kantoor op Google. Bij sommige notarissen word je daar bepaald niet vrolijk van.
5. Vraag altijd een prijsopgave voordat je een eerste afspraak maakt. Het verschil tussen de goedkoopste en de duurste notaris is meer dan duizend euro! Hier vind je de tarieven bij jou in de buurt. Voer een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Je bent vrij in de keuze voor een notaris. In theorie kun je naar een notaris aan de andere kant van het land gaan als die goedkoper is. Overweeg ook om tegelijk met je voorwaarden een testament te maken. De meeste notarissen werken met combi kortingen als je meerdere akten in één keer regelt. Het loont echt de moeite om alles in één keer in orde te maken.

Video over het maken van partnerschapsvoorwaarden

Voor meer uitleg over het maken van partnerschapsvoorwaarden kun je eventueel samen met je partner onderstaande video bekijken. De video duurt ongeveer een half uur.

Voorbeeld partnerschapsvoorwaarden

Het voorbeeld hieronder bevat eenvoudige partnerschapsvoorwaarden die gebaseerd zijn op “koude uitsluiting”. Het uitgangspunt is dus dat jullie alles zoveel mogelijk gescheiden willen houden.

Meer lezen?

• Zo maak je voorwaarden tijdens het partnerschap.
• Meer uitleg over de beperkte gemeenschap van goederen.
• Zo leg je zonder een bezoek aan de notaris vast wat van wie is.
• Een partnerschap aangaan in volledige gemeenschap van goederen? Dat kan met deze voorbeeld akte.
• Dit zijn de Top 10 redenen om voor een partnerschap te kiezen.
• Informatie van de overheid over het geregistreerd partnerschap.
• Overzicht van de kosten van een partnerschap per gemeente (de verschillen zijn groot!).

Veelgestelde vragen:

Kun je tijdens het partnerschap nog voorwaarden maken?

Ja, het is mogelijk om partnerschapsvoorwaarden te maken na het aangaan van het partnerschap. Dit is wel ingewikkelder en duurder dan wanneer je het vooraf regelt. De voorwaarden hebben namelijk geen terugwerkende kracht. Dit betekent dat er tussen het aangaan van het partnerschap en het maken van de voorwaarden een (beperkte) gemeenschap van goederen heeft bestaan. Je hebt daarom nog een tweede akte nodig waarbij je de ontbonden gemeenschap verdeelt. Hierdoor is het veel duurder.

Zijn er schulden in de gemeenschap van goederen gevallen? Dan heb je ook de medewerking van schuldeisers nodig om de gemeenschap te verdelen. Dit kan lastig zijn als je de voorwaarden pas maakt op een moment dat er al financiële problemen zijn. De schuldeisers zijn namelijk niet verplicht om hieraan mee te werken.

Hoe lang duurt het opstellen van partnerschapsvoorwaarden?

De gebruikelijke procedure voor het opstellen van voorwaarden is als volgt:

1. Je neemt contact op met het notariskantoor om een afspraak te maken voor een eerste gesprek.
2. In het eerste gesprek bespreekt de notaris met beide partners hun omstandigheden, hun wensen en de mogelijkheden.
3. Vervolgens maakt de notaris een concept voor de partnerschapsvoorwaarden.
4. Daarna volgt nog een tweede afspraak voor de ondertekening van de notariële akte.

In theorie kan het hele proces binnen enkele dagen worden afgerond. Maar dit heeft natuurlijk niet de voorkeur. De meeste notarissen hebben het heel erg druk waardoor het lastig kan zijn om een afspraak te plannen op korte termijn. Bovendien wil je zelf voldoende tijd nemen om het concept te bestuderen en om na te denken over alle mogelijkheden. In de praktijk is het heel normaal om de eerste afspraak twee of drie maanden vóór het partnerschap in te plannen.