Het is één van de begrippen in het levenstestament waarvan mensen zich afvragen wat het betekent. In dit blog leg ik uit wat een “ondervolmacht” inhoudt en waarom het belangrijk is dat hierover iets in je levenstestament staat.
Wat is een ondervolmacht?
Het geven van een ondervolmacht houdt in dat de gevolmachtigde zelf een volmacht verleent. Stel dat jij als vader of moeder een algemene volmacht verleent aan je kinderen. Jij bent in dat geval de “volmachtgever” en je kinderen zijn de “gevolmachtigden”. Stel dat jij verhuist naar een verpleeghuis en dat je kinderen de verkoop van jouw woning gaan regelen. De kinderen kunnen dan als gevolmachtigden van jou de akte van levering ondertekenen bij de notaris. Zijn de kinderen op de afgesproken datum van de overdracht verhinderd? Dan kunnen ze een ondervolmacht verlenen aan een medewerker van het notariskantoor. Die persoon is dan op basis van de ondervolmacht bevoegd om de kinderen te vertegenwoordigen in hun hoedanigheid van gevolmachtigden.
In de akte van levering staat in dat geval dat de medewerker van het notariskantoor handelt als gevolmachtigde van je kinderen, die op hun beurt handelen als gevolmachtigden van jou.
Je kunt in het levenstestament vermelden dat de gevolmachtigde geen ondervolmacht mag verlenen. Ik kan dat niet aanraden. Stel dat één van de kinderen in het bovenstaande voorbeeld in het ziekenhuis ligt met een gebroken been. Dan moet de notaris dus met de kopers van het huis aan het ziekenhuisbed verschijnen om de akte te ondertekenen, aangezien jij dat hebt bepaald in je levenstestament. Dat lijkt me niet zo handig.
Substitutie of ondervolmacht?
In de praktijk worden de begrippen substitutie en ondervolmacht wel eens door elkaar gebruikt. Ik spreek zelf het liefste van substitutie als de gevolmachtigde bevoegd is om de volledige volmacht definitief over te dragen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je als alleenstaande oom of tante een algemene volmacht hebt verleend aan je neef of nicht. Stel dat jij niet meer wilsbekwaam bent en dat je neef of nicht door omstandigheden de volmacht niet meer kan uitoefenen. Bijvoorbeeld omdat hij of zij zelf ernstig ziek is. Voor die situatie is het verstandig dat jouw levenstestament vermeldt dat de gevolmachtigde de volmacht in zijn geheel mag doorgeven. In dit geval valt de oorspronkelijke gevolmachtigde er tussenuit.
Een volledige indeplaatsstelling van de gevolmachtigde is dus iets anders dan het geven van een beperkte ondervolmacht.
Ik zou je willen aanraden om beide opties altijd op te nemen in het levenstestament. Uiteraard kun je daarbij de voorwaarden vermelden die passen bij jouw situatie en wensen. Stel bijvoorbeeld dat je meerdere gevolmachtigden aanwijst. In dat geval kun je bepalen dat substitutie van de volledige volmacht alleen mogelijk is met medewerking van alle gevolmachtigden. Of je kunt bepalen dat het doorgeven van de volledige volmacht alleen kan bij notariële akte. Op die manier voorkom je dat de gevolmachtigden zelf iets in elkaar knutselen wat vervolgens niet blijkt te werken.
Ondervolmacht en de bankzaken
De meeste levenstestamenten worden gemaakt door oudere echtparen met twee of drie kinderen. Wanneer je uit voorzorg een levenstestament maakt, dan weet je nog niet wanneer en waarvoor de volmacht gebruikt gaat worden. Vaak is het ook nog niet duidelijk hoe de kinderen onderling de taken gaan verdelen. Daarom raad ik de meeste gezinnen aan om iedereen bevoegd te maken en het verdelen van de taken uit te stellen tot een later moment. Ook hierbij is het begrip ondervolmacht van belang.
Stel dat je bijvoorbeeld als echtpaar een volmacht hebt gegeven aan elkaar en de kinderen. In dat geval kun je de volmacht aan de kinderen “gezamenlijk” maken. Dit betekent dat één kind niet iets kan regelen zonder de andere kinderen daarbij te betrekken. Een goed voorbeeld is de verkoop van het huis. Je wilt niet dat één kind dit juridisch in z’n eentje kan regelen terwijl de andere kinderen van niks weten.
Hetzelfde geldt voor de bankzaken. Je wilt niet dat één kind toegang kan krijgen tot de bankrekening terwijl een ander kind daar niet van op de hoogte is. Maar wat je ook niet wilt is dat de kinderen voor iedere afzonderlijke betaling samen een opdracht moeten geven. Dat is op de lange termijn niet werkbaar. Een betere optie is dat de kinderen samen mogen afspreken wie van hen de bankzaken gaat regelen. Dit kan heel eenvoudig met een ondervolmacht.
Stel bijvoorbeeld dat je een algemene volmacht hebt verleend aan kind A en kind B waarbij je hebt bepaald dat ze de volmacht samen moeten uitoefenen. Heb je bepaald dat een ondervolmacht mogelijk is? Dan kan kind A een ondervolmacht voor de bankzaken verlenen aan kind B. Dit betekent dat kind B zelfstandig bevoegd wordt om betalingen te doen. Het mooie aan deze constructie is dat de ondervolmacht herroepelijk is. Doet kind B iets waar kind A het niet mee eens is? Dan kan kind A de ondervolmacht herroepen. Dit heeft tot gevolg dat B vanaf dat moment niet meer zelfstandig betalingen mag doen.
Hoe regel je een ondervolmacht?
Het verschilt per situatie hoe je een ondervolmacht regelt.
- Voor het maken van de oorspronkelijke volmacht ga je als volmachtgever naar de notaris. Die legt de volmacht vast in een zogenoemd “levenstestament”.
- Is een ondervolmacht nodig voor de verkoop van het huis? Deze volmacht kan de gevolmachtigde laten opstellen door het notariskantoor dat de overdracht regelt. Het is gebruikelijk dat de koper van het huis een notaris kiest. Dit kan een andere notaris zijn dan de notaris die het levenstestament heeft gemaakt.
- Is een ondervolmacht nodig voor de bankzaken? Dit kunnen de gevolmachtigden regelen bij de bank. De ondervolmacht wordt door de bank opgesteld. Het voordeel van een levenstestament is dat de oorspronkelijke volmachtgever zelf niet mee hoeft naar de bank.
- Wil een gevolmachtigde de volmacht volledig doorgeven aan iemand anders? Dan heb je een notaris nodig. Zelfgemaakte stukken worden door de meeste instanties namelijk niet geaccepteerd.
Meer lezen?
- Dit staat er in een standaard levenstestament.
- Zo herroep je een volmacht.
- Hier vind je de wettelijke regels over het geven van een volmacht.
- Dit zijn de alternatieven voor een volmacht.
- Hier vind je een voorbeeld van een verkoopvolmacht.
Veelgestelde vragen:
Wat is een ondervolmacht?
Ondervolmacht betekent dat een gevolmachtigde de aan hem verleende bevoegdheid aan een ander verleent. Meestal gaat het om een algemeen gevolmachtigde die een tijdelijke bijzondere ondervolmacht verleent aan iemand anders.
Wat is een bijzondere ondervolmacht?
Een bijzondere ondervolmacht houdt in dat een algemeen gevolmachtigde een beperkt deel van de volmacht (meestal tijdelijk) verleent aan een andere persoon. Hierbij kun je denken aan een bijzondere ondervolmacht aan een medewerker van een notariskantoor om een akte van levering te ondertekenen. De ondergevolmachtigde mag alleen die specifieke rechtshandeling verrichten en heeft verder geen bevoegdheden.