Notaris tot executeur testamentair benoemen? Zo werkt het!

Bij het opstellen van een testament is het gebruikelijk om een executeur te benoemen. De executeur wikkelt je erfenis af en voert je testament uit. Denk bijvoorbeeld aan het betalen van rekeningen en het uitkeren van legaten. Het is mogelijk om de notaris tot executeur testamentair te benoemen. Bijvoorbeeld in het geval dat de erfgenamen zelf niet in staat zijn om de erfenis af te wikkelen. In dit blog ontdek je waar je op moet letten als je een professionele executeur wilt benoemen.

Waarom zou je de notaris tot executeur testamentair benoemen?

Een groot deel van alle testamenten wordt gemaakt door stellen met kinderen. In zo’n geval is het gebruikelijk om elkaar over en weer tot executeur te benoemen. Eén of meerdere kinderen kunnen in het testament staan als reserve executeur(s). Tenzij de kinderen nog minderjarig zijn, heb je waarschijnlijk geen behoefte aan een professionele executeur.

Heb je geen partner of kinderen? Dan kun je bijvoorbeeld je broers of zussen, een paar vrienden of goede doelen tot erfgenaam benoemen. Soms weten de personen in een testament niet eens dat ze erfgenaam zijn. In dit geval ligt het eerder voor de hand om de notaris aan te wijzen als executeur. Eén van de voordelen is dat je de inhoud van je testament geheim kunt houden. Je hoeft niemand in je omgeving te vragen of hij of zij het eens is met je testament. Dat betekent dus ook dat je niemand op de hoogte hoeft te stellen als je het testament wilt wijzigen in de toekomst.

Soms is er een duidelijke noodzaak om de erfenis door een notaris te laten afwikkelen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je erfgenamen in het buitenland wonen. Of de situatie dat je meerdere erfgenamen achterlaat die niet met elkaar door één deur kunnen. Zo gebeurt het regelmatig dat iemand de notaris tot executeur testamentair benoemt omdat de kinderen ruzie met elkaar hebben. Door een professionele executeur aan te wijzen weet je zeker dat de erfenis netjes wordt afgewikkeld.

In beginsel mag een notaris niet begunstigd worden in het testament dat hij zelf passeert. De notaris die je testament opstelt mag daarin dus niet benoemd zijn tot erfgenaam of legataris. De benoeming tot executeur is een uitzondering op deze regel. Dit is dus wel toegestaan.

executeur testamentair notaris

Boedelvolmacht of vereffenaar

De benoeming tot executeur is niet de enige manier om de afwikkeling uit handen te geven aan een notaris. Is er geen executeur benoemd en zijn er meerdere erfgenamen? Dan is het gebruikelijk dat één van hen een zogenoemde “boedelvolmacht” krijgt van de anderen om de erfenis af te wikkelen. Op dezelfde manier kunnen alle erfgenamen samen ook een boedelvolmacht verlenen aan een notaris.

Is er geen executeur benoemd en zijn de erfgenamen het niet eens over het verlenen van een boedelvolmacht? Dan kan een erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard de rechtbank vragen om een vereffenaar te benoemen. Dit kan bijvoorbeeld een notaris zijn. De bevoegdheden van een vereffenaar zijn vergelijkbaar met die van een executeur. Er zijn dus andere manieren dan een testament om de notaris bevoegd te maken om de erfenis af te wikkelen.

Van de drie opties (executeur, boedelvolmacht, vereffenaar) heeft de benoeming tot executeur altijd de voorkeur. Het heeft bijvoorbeeld als voordeel dat de notaris direct aan de slag kan na het overlijden. Laat je de keuze aan de erfgenamen om een notaris te zoeken en die bevoegd te maken? Dan duurt het even voordat de boedelvolmachten geregeld zijn.

Laat duidelijke instructies achter

Een nadeel van het benoemen van de notaris tot executeur testamentair is dat de notaris en jij elkaar waarschijnlijk nog niet kennen. Ik neem bijvoorbeeld aan dat de notaris nog nooit bij jou thuis is geweest. De notaris is niet bekend met jouw gewoontes en persoonlijke voorkeuren. Wie heeft er bijvoorbeeld een reserve sleutel van je huis? Welke mensen in je omgeving zijn wel of niet te vertrouwen? Het is belangrijk om niet alleen je erfgenamen te benoemen bij de notaris maar ook instructies achter te laten over de zaken die jij belangrijk vindt.

Denk bijvoorbeeld aan het vastleggen van je uitvaartwensen. Je kunt er voor kiezen om een aparte uitvaartexecuteur te benoemen in je testament. Een andere optie is dat je zelf op papier zet hoe je uitvaart er uit moet zien. Wist je trouwens dat het tegenwoordig ook mogelijk is om je uitvaartwensen gratis online vast te leggen?

Na het regelen van je uitvaart is de volgende stap de ontruiming van je woning. Als je een huurwoning hebt, dan moet deze leeg worden opgeleverd. Als je een koopwoning hebt, dan moet deze klaar worden gemaakt voor de verkoop. Makelaars verkopen liever geen huis zonder meubels, omdat een leeg huis kleiner lijkt dan het in werkelijkheid is. Misschien denk jij daar wel heel anders over en wil je niet dat je inboedel te zien is op Funda. In elk geval is het belangrijk om op te schrijven wie wat krijgt uit de inboedel. Je kunt bijvoorbeeld in je testament zetten dat je inboedel naar de kringloopwinkel mag. Of je kunt in aanvulling op je testament een “codicil” maken waarbij je de inboedel verdeelt.

Je “digitale” nalatenschap verdient ook aandacht. Wat wil je dat de notaris doet met je online profielen? Wil je bijvoorbeeld dat je accounts worden verwijderd of heb je liever dat je online profielen veranderen in een herinneringspagina?

Inloggegevens en wachtwoorden

Het is mij regelmatig overkomen dat een testateur op kantoor verscheen met een lijst van inloggegevens en wachtwoorden. Het is een misverstand om te denken dat de notaris je wachtwoorden en pincode nodig heeft om je erfenis af te kunnen wikkelen.

Een lijst met bankrekeningen, klantnummers en dergelijke is handig om te hebben als executeur. Maar geef nooit je codes en wachtwoorden af! Realiseer je dat een notariskantoor ook maar een gewoon bedrijf is waar dingen mis kunnen gaan. Je wilt niet dat je gegevens in handen komen van verkeerde personen. Bovendien hebben bijna alle websites, instanties en grote bedrijven een vaste procedure bij sterfgevallen.

De kosten van de notaris als executeur testamentair

Wettelijk gezien heeft een executeur recht op één procent van je erfenis. Voor een notaris werkt een dergelijke beloning niet. Soms is een erfenis klein maar ingewikkeld. Dan is 1% niet toereikend. In andere gevallen is een erfenis groot maar eenvoudig af te wikkelen. In dat geval is 1% te veel. Het is daarom gebruikelijk om de notaris een beloning toe te kennen op basis van het gebruikelijke uurtarief. Dit betekent dat de kosten flink op kunnen lopen. Gelukkig zijn er een paar manieren waarmee je geld kunt besparen, waardoor er meer overblijft voor je erfgenamen.

  • Laat de inboedel na aan één persoon, met de vermelding dat alles wat diegene niet wil naar de kringloopwinkel mag. Hiermee voorkom je dat de notaris veel tijd moet besteden aan je persoonlijke spullen.
  • Wijs een uitvaartexecuteur aan, zodat de notaris dit niet hoeft te regelen. Of leg in elk geval je uitvaartwensen goed vast.
  • Bespreek met de notaris of hij of zij al het werk zelf doet of dat dit deels door medewerkers gebeurt met een lager uurtarief. Sommige notarissen doen alles zelf. Andere notarissen laten een groot deel van het werk doen door klerken of medewerkers met een veel lager uurtarief. Mijn inschatting is dat kantoren met een grotere boedelpraktijk (die dus veel erfenissen afwikkelen) goedkoper zullen zijn.

Wie houdt er toezicht op de notaris?

Officieel houden het “Bureau Financieel Toezicht” en de “Kamer voor het notariaat” toezicht op het werk van de notaris. Dit toezicht is echter beperkt tot de algehele financiën van het kantoor en individuele dossiers waarover geklaagd wordt. Het Bureau en de Kamer houden dus niet in de gaten of jouw erfenis netjes wordt afgewikkeld. In het erfrecht staat dat de kantonrechter bevoegd is om aanwijzingen te geven bij de afwikkeling van een erfenis. Ook mag de kantonrechter een executeur ontslaan en/of een vervanger benoemen. De kantonrechter komt alleen in actie als er een signaal wordt afgegeven. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een ontslagverzoek dat een erfgenaam indient.

Bovenstaand betekent dat in de praktijk de controle van de executeur vooral plaatsvindt door de erfgenamen. De erfgenamen hebben bijvoorbeeld recht op informatie. Daarbij kun je denken aan de boedelbeschrijving en de rekening en verantwoording. De boedelbeschrijving wordt aan het begin van de afwikkeling gemaakt. De rekening en verantwoording vindt aan het einde plaats. Ook in de tussentijd hebben de erfgenamen recht op informatie als ze daarom vragen.

Wil je aan een bepaalde persoon wel iets nalaten maar diegene niet betrekken bij de afwikkeling? Dan kun je in plaats van een erfstelling kiezen voor een legaat. Je hebt altijd minimaal één erfgenaam nodig. Die persoon erft alles wat je niet aan anderen legateert. De rest kun je weggeven in de vorm van legaten. De legataris heeft alleen maar een recht op afgifte van het legaat. Verder heeft de legataris geen rol bij de afwikkeling. De legataris krijgt geen boedelbeschrijving of rekening en verantwoording. Ook erft de legataris geen schulden en hoeft hij dus niet uit voorzorg beneficiair te aanvaarden.

Het verkopen van je huis

Laat je een koophuis na? Dan neem ik aan dat het de bedoeling is om dit huis te verkopen. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn omdat er nog een hypotheek op rust die afgelost moet worden. In dat geval mag de executeur sowieso het huis verkopen. Het is namelijk de taak van de executeur om je schulden af te lossen. Als dit alleen kan door goederen te verkopen, dan is de executeur daartoe bevoegd.

Laat je een koophuis na dat vrij van hypotheek is en benoem je goede doelen tot erfgenaam? Dan is de kans groot dat er geen schuldeisers zijn. Ook de belastingdienst heeft niks te vorderen, omdat goede doelen vrijgesteld zijn van erfbelasting. In dat geval heeft de notaris een aanvullende boedelvolmacht nodig van de goede doelen om het huis te kunnen verkopen. In de praktijk is dat best een gedoe. Goede doelen hebben regelmatig te maken met goedbedoelende maar onprofessionele executeurs. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je een goed doel tot erfgenaam benoemt en je buurman executeur is. Daarom zijn sommige goede doelen terughoudend en kritisch met het verlenen van boedelvolmachten.

Het is daarom aan te bevelen om uitdrukkelijk in je testament te vermelden dat de executeur bevoegd is om je huis te verkopen. Dit kan door de executeursbenoeming aan te vullen met een zogenoemd “afwikkelingsbewind“.

executeur testamentair notaris kosten
klik op de afbeelding voor een pdf

Maak ook een levenstestament

Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent aan je vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan iemand bijvoorbeeld je bankzaken regelen als je dat zelf niet meer kunt. De executeursbenoeming in je testament treedt pas in werking na je overlijden. Lig je vóór je overlijden een paar maanden in het ziekenhuis? Of ben je een aantal jaren wilsonbekwaam voordat je overlijdt? Dan is de notaris nog niet bevoegd als executeur.

Dit probleem kun je oplossen door tegelijk met je testament ook een levenstestament te maken. Het is mogelijk om de notaris behalve tot executeur testamentair ook tot gevolmachtigde te benoemen. Je hebt daarbij meerdere opties om het zo in te richten dat het past bij jouw situatie en budget. Vooral dat laatste is van belang. Het is uiteraard niet verstandig om een notaris langdurig je bankzaken te laten regelen. Daarvoor is het uurtarief van de notaris veel te hoog.

  • Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat de notaris, als je wilsonbekwaam wordt, een zogenoemde “ondervolmacht” moet geven aan een betaalbare administrateur.
  • Of je kunt meerdere gemachtigden benoemen met verschillende taken. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat de notaris alleen een toezichthoudende of regisserende taak heeft.

Uiteraard kun je ook een volledige volmacht aan iemand anders verlenen en de notaris er helemaal buiten laten. Denk er in dat geval aan om duidelijk op te schrijven of de gemachtigde wel of geen schenkingen mag doen. Zo kun je bijvoorbeeld alle schenkingen verbieden of vermelden dat schenkingen in overeenstemming moeten zijn met je testament.

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *