Elke notaris zal je vertellen dat het zeer verstandig is om een levenstestament te maken. Ongeveer 10% van alle notariële akten is een levenstestament. Geen wonder dus dat de notaris er graag reclame voor maakt. Je hoeft de groenteboer ook niet te vragen of je groente moet eten. Het antwoord weet je al. Hoewel een levenstestament een hoop voordelen heeft, zijn er wel degelijk een paar nadelen. Er zijn mensen die er bewust voor kiezen om geen levenstestament te maken. In dit blog ontdek je hoe het zit.
1. Een levenstestament is niet gratis
Het levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent aan je vertrouwenspersoon. Er staat nergens in de wet dat je voor een algemene volmacht naar de notaris moet. Toch is het niet slim om zelf iets in elkaar te knutselen. Zelfgemaakte volmachten worden door de meeste instanties niet geaccepteerd. Je kunt er bijvoorbeeld niet de bankzaken mee regelen.
Veel mensen vinden het vervelend dat ze kosten moeten maken op het moment dat ze nog geen levenstestament nodig hebben. Het is een misverstand om te denken dat je het maken van een levenstestament kunt uitstellen tot het moment dat je wilsonbekwaam bent. In die situatie is het te laat om nog een levenstestament te maken bij de notaris. Als je geen handtekening meer kunt zetten, dan kun je ook geen levenstestament meer ondertekenen. Om een levenstestament te kunnen maken moet je nog begrijpen wat een volmacht is en zelfstandig aan de notaris kunnen uitleggen wat de bedoeling is.
Goed om te weten: je kunt tot wel 50% besparen op de kosten voor je levenstestament door zelf online een concept te maken.
2. Geen toezicht
Eén van de mogelijke nadelen van een levenstestament is het ontbreken van toezicht. Sommige mensen zullen dat juist als een voordeel zien.
De meeste levenstestamenten worden gemaakt door echtparen met volwassen kinderen. In die situatie is het meestal niet zo spannend om elkaar en de kinderen een volmacht te geven. Hooguit is het lastig om een keuze te maken uit één van de kinderen. Veel mensen maken helemaal geen keuze en verlenen een gezamenlijke volmacht aan al hun kinderen. Op die manier kan één kind niet iets regelen zonder de andere kinderen daarbij te betrekken.
De overheid houdt geen toezicht op de gevolmachtigde. Het gemiddelde gezin zal dit als een voordeel zien. Het levenstestament is juist bedoeld voor families die de zaken willen regelen op hun eigen manier, zonder bemoeienis van buitenaf. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de langstlevende naar het verpleeghuis gaat. In dat geval kunnen de kinderen de volmacht in het levenstestament gebruiken om het huis te verkopen. Vervolgens kunnen ze schenkingen doen uit de verkoopopbrengst. Hiermee kun je mogelijk voorkomen dat je de overwaarde van het huis moet opeten. Als je dat belangrijk vindt, dan wil je niet dat een externe toezichthouder dit tegenhoudt.
Als alleenstaande zonder partner of kinderen kun je hier uiteraard heel anders over denken. Wat als je bijvoorbeeld goede doelen tot erfgenaam hebt benoemd en een volmacht wilt geven aan je neef of nicht? Dan is het waarschijnlijk niet de bedoeling dat die neef of nicht schenkingen gaat doen aan zichzelf. In dat geval kan ik me voorstellen dat je wel behoefte hebt aan een toezichthouder. Als je geen levenstestament hebt, kan je familie een bewind aanvragen bij de kantonrechter als je niet meer wilsbekwaam bent. In die situatie beslist de kantonrechter wie de bewindvoerder wordt. Ook houdt de kantonrechter toezicht op de gevolmachtigde.
Het is goed om te weten dat je ook een toezichthouder kunt benoemen in je levenstestament. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat de volmacht pas ingaat bij wilsonbekwaamheid en dat de notaris vanaf dat moment toezicht houdt op de gevolmachtigde. Dat is niet de goedkoopste optie, maar het werkt wel.
Het ontbreken van toezicht hoeft dus geen nadeel te zijn van een levenstestament. Veel mensen willen juist geen toezichthouder. Wil je wel een toezichthouder? Dan is het voordeel van een levenstestament ten opzichte van een bewind dat je zelf een toezichthouder kunt kiezen en zelf de regels maakt waaraan de gevolmachtigde zich moet houden.
3. Soms is een levenstestament niet genoeg
Een levenstestament regelt jouw vertegenwoordiging naar de buitenwereld. De volmacht zorgt er voor dat een vertrouwenspersoon namens jou een handtekening mag zetten als je dat zelf niet meer kunt. Sommige mensen hebben het gevoel dat ze zichzelf hiermee onder curatele stellen. Dat is beslist niet het geval. Je blijft zelf volledig bevoegd na het geven van een volmacht. Ook kun je bepalen dat de volmacht niet direct ingaat maar pas op het moment dat je wilsonbekwaam bent. Daarnaast is het goed om te weten dat je de volmacht in het levenstestament kunt intrekken. Je zit er dus niet aan vast en je houdt zelf de regie.
Voor sommige kwetsbare personen biedt een levenstestament te weinig bescherming. Soms kan iemand zo erg in de war zijn dat het beter is dat diegene zelf geen handtekening meer mag zetten. Dit kan niet met een levenstestament omdat je daarbij zelf bevoegd blijft. Als een levenstestament niet volstaat is het mogelijk om een curatele of beschermingsbewind aan te vragen bij de kantonrechter. Dit zijn “openbare maatregelen” die ingeschreven worden in een register. Iemand die onder curatele staat is “handelingsonbekwaam”. Dit betekent dat diegene de meeste “rechtshandelingen” niet meer kan verrichten.
4. Misbruik
Per maand worden er tussen de 10.000 en 15.000 levenstestamenten gemaakt. Gelukkig gaat er bij de meeste levenstestamenten niets mis. Maar met dit soort aantallen is het onvermijdelijk dat er af en toe ook misbruik gemaakt wordt van een volmacht.
De notaris controleert bij het opstellen van een levenstestament niet of de gevolmachtigde te vertrouwen is. Ook gaat de notaris alleen af op jouw instructies. De notaris vraagt bijvoorbeeld niet aan je kinderen of andere familieleden of ze het eens zijn met de gekozen gevolmachtigde. Hierin verschilt een levenstestament van bewindvoering. Voordat de kantonrechter een bewind instelt vindt er een zitting plaats. Hiervoor worden behalve de persoon om wie het gaat ook zijn of haar echtgenoot/geregistreerd partner en kinderen opgeroepen of (bij ontbreken daarvan) de ouders, broers en zusters.
In veel gevallen benoemt de kantonrechter een professional tot bewindvoerder. Helaas is dat geen garantie dat er niks misgaat. Ik hoor regelmatig verhalen over bewindvoerders die er een rommeltje van maken. Toch biedt een bewind op dit punt meer bescherming dan een levenstestament. Misbruik van een volmacht komt vaak pas na het overlijden van de volmachtgever aan het licht. Als een bewindvoerder zijn werk niet goed doet wordt er veel eerder ingegrepen.
Hoewel een levenstestament geen garantie biedt dat er niks verkeerd gaat, is de kans op juridische ongelukken een stuk kleiner dan wanneer je geen levenstestament hebt. Daarom heb ik zelf ook een levenstestament. Ik moet er niet aan denken dat niemand voor mij een handtekening kan zetten als ik plotseling ziek word of een ongeluk krijg.
Meer lezen?
- Dit staat er in een standaard levenstestament.
- Neem dit formulier mee naar de notaris zodat je niks vergeet.
- Zelf een volmacht maken? Hier lees je wat er wel en niet kan.
- Minder betalen voor je levenstestament? Dat kan met deze 5 tips.
- Meer informatie over bewind.
Veelgestelde vragen:
Is een levenstestament wel nodig?
Sommige zaken kun je prima regelen zonder een levenstestament. Maar er zijn ook onderwerpen die je echt alleen in een levenstestament kunt regelen. Een voorbeeld daarvan is een schenkingsplan voor de situatie dat je niet meer wilsbekwaam bent. Een algemene volmacht in een notariële akte is de enige garantie dat zo’n plan altijd uitvoerbaar is.
Hoe lang is een levenstestament geldig?
In beginsel gaat een levenstestament de rest van je leven mee. Het is dus geldig tot aan je overlijden, tenzij je de volmacht eerder herroept. Moet iemand na je overlijden de zaken kunnen regelen? Benoem diegene dan tot executeur in een gewoon testament. Moet het levenstestament nog niet meteen ingaan? Ook dat is mogelijk. Je kunt in het levenstestament opnemen dat de volmacht pas ingaat als je niet meer wilsbekwaam bent.
