Mijn ex man is overleden, waar heb ik recht op?

De meeste huwelijken houden gelukkig stand “tot de dood ons scheidt”. Op het moment dat de eerste van beide echtgenoten overlijdt, heeft de langstlevende recht op de volledige erfenis. Ben je gescheiden en is daarna je ex overleden? Dan kun je nog steeds recht hebben op een deel van zijn vermogen. Is je ex man overleden en wil je weten waar je recht op hebt? Lees dan vooral verder.

1. Je kunt nog steeds erfgenaam zijn

Had je ex man geen testament? Dan was je zijn erfgenaam tijdens het huwelijk. Dit stopt op het moment dat het huwelijk is ontbonden door de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking bij de gemeente. Je bent ook geen erfgenaam meer op grond van de wet zodra er sprake is van een officiële scheiding van tafel en bed.

Veel echtparen hebben wel een testament. In de wet staat dat testamentaire beschikkingen die tijdens het huwelijk zijn gemaakt ten gunste van een echtgenote vervallen door een daarna ingetreden echtscheiding. Hebben jullie een testament gemaakt tijdens het huwelijk waarin jullie elkaar tot erfgenaam hebben benoemd? Dan vervalt deze beschikking dus door de echtscheiding. Je bent in dat geval geen erfgenaam meer.

Aan het einde van een testament staat meestal dat beschikkingen voor een partner vervallen als de relatie eindigt. Deze testamentaire clausules zijn vaak ruimer geformuleerd dan bovenstaande wettelijke clausule. Zo kan er bijvoorbeeld in het testament staan dat de erfstelling al vervalt op het moment dat de scheiding wordt aangevraagd.

Is het testament gemaakt vóór het huwelijk? Bijvoorbeeld vele jaren eerder, toen jullie nog niet eens samenwoonden? Dan kan het zijn dat je elkaar tot erfgenaam hebt benoemd zonder een clausule over het vervallen van de erfstelling bij een relatiebreuk. Het is heel gebruikelijk dat een dergelijke clausule ontbreekt als je niet getrouwd was en ook niet samenwoonde. De erfstelling houdt in dat geval stand na een scheiding. Ik heb de afgelopen 20 jaar al meerdere malen meegemaakt dat iemand om deze reden nog steeds erfgenaam was van een ex-partner.

Zoek daarom altijd uit of je ex een testament had. Is het laatste testament gemaakt vóór jullie huwelijk op het moment dat jullie al een relatie hadden? Dan is er een kans dat je nog steeds erfgenaam bent.

2. Onverdeelde goederen

Door de scheiding is jullie gemeenschap van goederen ontbonden. Het komt regelmatig voor dat er nog onverdeelde gemeenschappelijke goederen zijn. Zo gebeurt het wel eens dat de erfgenamen het huis willen verkopen en dat vervolgens blijkt dat een ex-partner nog recht heeft op een gedeelte van de eigendom.

Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je ex man een huis heeft gekocht vóórdat jullie trouwden in algehele gemeenschap van goederen. Hoewel het huis nog steeds op zijn naam staat, ben jij wel mede-eigenaar geworden dankzij de gemeenschap van goederen. Vaak wordt dit pas kort vóór de overdracht van de woning ontdekt door de notaris. Ga er niet klakkeloos van uit dat de notaris vanzelf contact met je opneemt. Notarissen zijn ook maar mensen en ze kunnen fouten maken. Wordt over het hoofd gezien dat tussen de aankoop en verkoop sprake is geweest van een huwelijk? Dan ga je niks horen van de notaris. Kom dus altijd zelf in actie als je vermoedt dat je nog rechten hebt.

Een ander voorbeeld is een bankrekening die nog op beide namen staat. Het gebeurt regelmatig dat een gezamenlijke rekening niet is opgeheven na de scheiding. Staat er nog geld op die rekening? Dan kun je daar mogelijk aanspraak op maken.

3. De erfenis van je schoonouders

Waren jullie getrouwd in algehele gemeenschap van goederen? En is één van je schoonouders overleden vóór jullie scheiding? Dan is er een grote kans dat de erfenis van die schoonouder behoorde tot jouw gemeenschap van goederen. Het testament van je overleden schoonouder bepaalt of dat het geval is. Zonder testament valt de erfenis er altijd in. Met testament valt de erfenis er in als het testament geen “uitsluitingsclausule” bevat.

Een dergelijke erfenis wordt vaak over het hoofd wordt gezien bij een scheiding. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je schoonvader overleden is en je ex-man een vordering heeft geërfd op zijn moeder. Deze vordering is “gedefiscaliseerd”. Dit betekent dat de vordering niet zichtbaar is in de jaarlijkse belastingaangifte. Vandaar dat je gemakkelijk kunt vergeten om dit deel van het gemeenschappelijke vermogen te verdelen.

Het overlijden van je ex-man kan de laatste kans zijn om dit onderwerp uit te zoeken en je rechten in te roepen.

Vroeger was trouwens een ander soort langstlevende testament populair. Tegenwoordig erven de kinderen standaard een geldvordering op hun langstlevende ouder. In de jaren ’70 en ’80 was het gebruikelijk dat de kinderen mede-eigenaar werden van het huis en dat de langstlevende het vruchtgebruik kreeg. Vaak werden dit soort constructies na het overlijden van de eerste ouder niet ingeschreven bij het Kadaster. In theorie bestaat hierdoor de kans dat jij en je ex-man onbewust mede-eigenaar waren van het huis van je schoonouders. Bij het kadaster staat in dat geval de woning nog steeds op naam van je overleden schoonvader en je langstlevende schoonmoeder.

4. Bijzonder nabestaandenpensioen

Mogelijk had je na de scheiding recht op partneralimentatie en pensioenverevening. Waarschijnlijk ben je met beide begrippen wel bekend. Ook kun je recht hebben op bijzonder nabestaandenpensioen. Dit houdt in dat jij door het overlijden van je ex man recht hebt op een direct ingaande maandelijkse uitkering van het pensioenfonds.

Je zou automatisch bericht moeten krijgen van het pensioenfonds over je rechten. Voor de zekerheid is het verstandig om je convenant er nog even bij te pakken. Vaak zijn de afspraken over het pensioen niet goed doorgegeven aan het pensioenfonds. In dat geval moet je er dus zelf achteraan.

5. Begunstiging op een verzekeringspolis

Veel stellen hebben een overlijdensrisico verzekering afgesloten op elkaars leven. Dit wordt een “kruislingse” polis genoemd. Jullie kunnen een dergelijke verzekering bijvoorbeeld hebben afgesloten bij de aankoop van een huis. Je kunt zo’n polis laten doorlopen na de scheiding. Dit kan bijvoorbeeld slim zijn indien er minderjarige kinderen zijn. Als er wat gebeurt, zorgt de verzekering voor een buffer waarmee de ex-partner een nieuwe start kan maken.

Hadden jullie nog een dergelijke verzekering? Dan moet je de verzekeraar zelf laten weten dat je ex-man is overleden. De gemeente geeft het overlijden alleen door aan pensioenfondsen en zorgverzekeraars. Banken en andere verzekeraars moet je zelf informeren.

Nederlanders zijn gek op verzekeren. De kans is klein dat je een polis over het hoofd ziet, maar het is mogelijk. Wist je bijvoorbeeld dat veel kredieten standaard verzekerd zijn bij overlijden? Denk bijvoorbeeld aan een gezamenlijke schuld die nog open staat. Zoals een doorlopend krediet dat jullie nog niet hadden afgelost na de scheiding. Mogelijk vervalt deze schuld automatisch zodra je het overlijden van je ex meldt bij de betreffende financier.

6. Vorderingen die opeisbaar worden

Heeft je ex de woning overgenomen na de scheiding? Meestal wordt er direct en volledig met elkaar afgerekend, maar soms blijft er een schuld bestaan. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jij nog recht hebt op een deel van de overwaarde. Het is gebruikelijk om af te spreken dat een dergelijke vordering opeisbaar wordt door het overlijden van de schuldenaar. Dit betekent dat je recht hebt op afbetaling van de schuld door de erfgenamen van je ex-partner.

7. Ouderlijk vruchtgenot

Hebben jullie samen minderjarige kinderen? Dan is de kans groot dat je ex-partner de kinderen heeft aangewezen als erfgenamen. Als ouder ben je onderhoudsplichtig tot de 21^e verjaardag van je kind. In ruil hiervoor heb je recht op het ouderlijk vruchtgenot. Dit omvat ook de erfenis van je ex man, zolang hij dit recht niet heeft uitgesloten in zijn testament. Bij het ouderlijk vruchtgenot kun je bijvoorbeeld denken aan de rente op een spaarrekening, de huurinkomsten van een beleggingspand of het dividend op aandelen.

Mogelijk hebben je kinderen ook nog recht op wezenpensioen. Dit kan het geval zijn tot de 27^e verjaardag van de kinderen.

8. Erfenis afwikkelen bij ouderlijk gezag

Tot de 18^e verjaardag van je kinderen heb je in beginsel het ouderlijk gezag. Dit omvat ook de vertegenwoordiging van je kinderen als ze recht hebben op een erfenis. Is je ex man overleden en hebben jullie minderjarige kinderen recht op de erfenis? Dan moet jij namens je kinderen de erfenis afwikkelen indien je ex-man geen executeur heeft benoemd.

Is er wel een executeur benoemd? Dan heb jij nog steeds een functie bij de afwikkeling van de nalatenschap. Jij kunt namelijk als vertegenwoordiger van je kinderen hun erfrechtelijke bevoegdheden uitoefenen. Denk bijvoorbeeld aan het controleren van de boedelbeschrijving en de rekening en verantwoording. Of het doen van een beroep op de legitieme portie (bij onterving) of het inroepen van de wilsrechten (als je ex hertrouwd is).

Wil je precies weten welke rechten je namens de kinderen kunt inroepen? Omdat dit verschilt per situatie kan het nuttig zijn om advies te vragen aan een notaris.

9. Nabestaandenuitkering

Tot slot wijs ik je nog op de mogelijkheid om een nabestaandenuitkering aan te vragen. Dit is bijvoorbeeld mogelijk in de situatie dat je ex man overlijdt terwijl jij nog recht had op alimentatie. Op deze pagina van de SVB kun je daar meer over lezen.

Meer lezen?

• Zo kom je er achter of je ex een testament had.
• Heeft je ex een nieuw testament gemaakt na de scheiding? Dan staat dit er waarschijnlijk in.
• Uitleg over nabestaandenpensioen van Wijzer in Geldzaken.
• Meer uitleg over het ouderlijk vruchtgenot.
• De wilsrechten inroepen als je ex hertrouwd is? Hier vind je meer uitleg.

Veelgestelde vragen:

Mijn ex man is overleden, waar heb ik recht op?

Je gaat er natuurlijk niet van uit dat je nog erfgenaam bent. Maar ook als je niet in het testament staat, kun je nog wel rechten hebben als je ex partner overlijdt. Denk bijvoorbeeld aan de begunstiging op een verzekeringspolis of het recht op bijzonder nabestaandenpensioen. Een vordering die je nog had op je ex kan opeisbaar worden door het overlijden. Of je kunt recht hebben op het ouderlijk vruchtgenot als je kinderen jonger zijn dan 21 jaar.

Heb ik recht op het pensioen van mijn overleden ex man?

Ja, als je ex man tijdens het huwelijk pensioen heeft opgebouwd dan is er een goede kans dat jij bij zijn overlijden recht hebt op bijzonder nabestaandenpensioen. Pak je convenant er nog eens bij en kijk wat je hebt afgesproken. Informeer daarna bij het pensioenfonds van je ex of je recht hebt op een uitkering.

Kan ik nog erfgenaam zijn van mijn ex man als hij overlijdt?

Een testament dat tijdens het huwelijk is gemaakt vervalt in beginsel na de scheiding. Een testament dat vóór het huwelijk is gemaakt kan nog wel geldig zijn. Check dus altijd of je ex-man een testament had. Bij de notaris die het laatste testament bewaart kun je informeren of je erfgenaam bent. Als dat het geval is, dan heb je recht op een kopie van het testament.