Er staat nergens in de wet dat je voor een levenstestament naar de notaris moet. Toch is het voor de meeste mensen niet verstandig om zelf een levenstestament op te stellen, zonder een bezoek aan de notaris. Een zelfgemaakt levenstestament wordt bijvoorbeeld niet geaccepteerd door banken. Toch zijn er wel degelijk een paar onderwerpen die je rechtsgeldig kunt regelen zonder notaris. In dit blog ontdek je hoe het zit.
Is een levenstestament zonder notaris rechtsgeldig?
Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Je kunt op deze manier bijvoorbeeld een volmacht geven aan je partner of één van je kinderen. De volmacht zorgt er voor dat iemand jou kan vertegenwoordigen als je in de toekomst wilsonbekwaam wordt.
Het specifieke onderwerp “levenstestament” is niet in de wet geregeld. In het burgerlijk wetboek vind je wel algemene regels over het verlenen van een volmacht. Voor sommige handelingen moet een volmacht verplicht bij notariële akte worden verleend. Een voorbeeld hiervan is de volmacht voor het vestigen van een hypotheekrecht. Dit is bijvoorbeeld van belang als je een huis koopt en hiervoor een lening aangaat bij de bank. Voor andere onderwerpen is een notariële akte niet verplicht. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van iemands bankzaken. Dit kan in theorie ook met een onderhandse (niet notariële) volmacht.
In beginsel is een zelfgemaakt levenstestament rechtsgeldig, zolang je daarin maar geen onderwerpen vermeldt waarvoor je verplicht langs een notaris moet. Voorbeelden hiervan zijn de reeds genoemde hypotheekvolmacht of clausules die in een gewoon testament thuishoren. Bij dit laatste kun je denken aan een erfstelling, een legaat of de benoeming van een executeur.
Hoewel zelfgemaakte volmachten op zich geldig zijn, levert dit je in de praktijk weinig op. Instanties zoals banken hebben namelijk een zorgplicht en een identificatieplicht. Dit betekent dat banken voorwaarden en beleid hebben waar je niet omheen kunt. Daarom vermoed ik dat je bij geen enkele Nederlandse bank betalingen kunt doen op basis van een zelfgemaakte volmacht. Toch bestaat er voor wat betreft de bankzaken een alternatief voor het levenstestament. Je kunt namelijk ook een beperkte volmacht regelen bij de bank. Dit is een onderhandse (niet notariële) volmacht die door de bank wordt opgesteld.
Volstaat een bankvolmacht?
Met een bankvolmacht kun je regelen dat iemand namens jou betalingen kan doen. De volmacht is beperkt omdat deze alleen geldt bij de betreffende bank. Ook kun je met een bankvolmacht niet alle bankzaken regelen. Je kunt er bijvoorbeeld geen hypotheek mee afsluiten. Andere financiële onderwerpen zoals verzekeringen en belastingaangiftes vallen niet onder de bankvolmacht.
Het voordeel van een bankvolmacht is dat je geen kosten hoeft te maken bij de notaris. Helaas zijn er ook nadelen. In de voorwaarden van de bank staat normaal gezien dat de volmacht eindigt op het moment dat je wilsonbekwaam wordt. Dit betekent dat een bankvolmacht “uit voorzorg” eigenlijk niet mogelijk is. De volmacht wordt direct actief, terwijl dat nog niet nodig is. En de volmacht stopt zodra hij wel nodig is.
Volmacht voor gezondheidskwesties
In de wet staat dat je een volmacht kunt geven om jou te vertegenwoordigen bij “hulpverleners”. Hierbij kun je denken aan artsen, verplegers en verzorgers. Het levenstestament is vooral bedoeld voor de laatste jaren van je leven, waarin je waarschijnlijk zorg nodig hebt. Om deze reden is de medische volmacht een standaard onderwerp in ieder levenstestament. Er staat echter niet in de wet dat je voor deze volmacht naar de notaris moet. Een zelfgemaakte volmacht voor dit onderwerp is dus ook rechtsgeldig.
Uiteraard moet je nog wel wilsbekwaam zijn om een volmacht te kunnen geven. Begrijpt iemand niet meer wat een volmacht is? Of kan de volmachtgever zelf niet meer aan de notaris uitleggen wat de bedoeling is? Dan is het te laat om nog een levenstestament te maken. Hetzelfde geldt voor een bankvolmacht of een medische volmacht. Als iemand niet begrijpt wat hij ondertekent, dan heeft de handtekening geen rechtsgevolg. De betreffende volmacht is dan niet geldig.
Vanwege de verplichte identificatie en wilscontrole bij het notariële levenstestament wordt dit document altijd geaccepteerd door instanties. Ook stopt het levenstestament niet op het moment dat je wilsonbekwaam wordt. Als je kiest voor een notarieel levenstestament weet je dus 100% zeker dat jouw gevolmachtigde toegang krijgt tot je bankrekening op het moment dat dit nodig is.
Voor medische kwesties zou je een onderhandse volmacht nog kunnen versterken door deze te laten registreren in je elektronisch patiëntendossier.
Kun je online een levenstestament opstellen?
Als je een levenstestament wilt opstellen is het gebruikelijk om twee keer naar de notaris te gaan. In het eerste gesprek worden je wensen en alle opties besproken. Vervolgens maakt de notaris een concept. Als je het eens bent met dit concept volgt een tweede afspraak voor de ondertekening van de akte.
Het is ook mogelijk om online een concept levenstestament te maken. Dit betekent dat je het eerste gesprek bij de notaris overslaat. Het voordeel hiervan is dat het een stuk goedkoper is. Bij veel notarissen kost een levenstestament voor één persoon al meer dan € 750. Ik vind dat serieus veel geld voor een document dat grotendeels standaard is. Je kunt tot wel 50% besparen op de kosten door je levenstestament online te regelen. Kijk zelf maar eens op deze website.
Als je online een levenstestament regelt ga je nog steeds langs de notaris voor een handtekening. Het eindresultaat is dus niet anders. Je krijgt gewoon een notariële akte mee naar huis.
Meer lezen?
- Meer uitleg over het levenstestament (vragen en antwoorden).
- Bekijk hier een gratis model levenstestament.
- Dit zijn de 10 belangrijkste tips voor je levenstestament.
- Meer tips over het besparen van notariskosten.
- Dit zijn de 5 grootste misverstanden over het levenstestament.
- Zo maak je zelf een volmacht voor medische kwesties (met gratis voorbeeld).
- Meer informatie over een bankvolmacht van de Rabobank, ABN AMRO Bank en de ING Bank.
