Levenstestament of Testament? Dit is het verschil

Over het onderwerp levenstestament bestaan nogal wat misverstanden. Zo denken veel mensen bijvoorbeeld dat een levenstestament alleen over het levenseinde gaat. Dat is beslist niet het geval. Voor dat onderwerp heb je zelfs helemaal geen levenstestament nodig. Een ander misverstand is dat veel stellen denken dat je geen levenstestament hoeft te maken als je getrouwd bent. Ook deze gedachte is onjuist. De meeste levenstestamenten worden juist gemaakt door echtparen. Verder halen sommige mensen de begrippen testament en levenstestament door elkaar. In dit blog ontdek je wat het verschil is tussen een levenstestament en een testament.

Wat is een levenstestament?

Een levenstestament is een notariële akte waarin je een algemene volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan iemand anders jouw zaken regelen indien je daar zelf niet meer toe in staat bent. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je wilsonbekwaam wordt of plotseling in het ziekenhuis belandt. Met de volmacht in je levenstestament kan jouw gemachtigde in dat geval de bankzaken regelen of een verhuizing organiseren.

In Duitsland wordt een levenstestament ook wel een Vorsorgevollmacht genoemd. Een volmacht uit voorzorg dus. Misschien was het voor ons in Nederland ook een idee geweest om te spreken van een “voorzorgsvolmacht”. Ik vind dat deze titel de inhoud beter beschrijft dan het begrip levenstestament. Veel mensen denken namelijk ten onrechte dat een levenstestament verwant is aan een gewoon testament.

Behalve een uitgebreide volmacht kan een levenstestament ook instructies voor de gevolmachtigde bevatten. Zo kun je bijvoorbeeld aanwijzingen opnemen over het beheer van je vermogen. Je kunt onder andere bepalen dat de gevolmachtigde schenkingen mag doen op het moment dat je niet meer wilsbekwaam bent.

Wat is een testament?

Een testament is een notariële akte waarin je bepaalt wie je erfenis krijgt en wie de zaken regelt na je overlijden. In een testament kun je bijvoorbeeld erfstellingen en legaten opnemen. En je kunt een executeur benoemen die de erfenis afwikkelt.

Voor het maken van een Nederlands testament heb je in beginsel een notaris nodig. Er zijn een paar uitzonderingen op deze regel maar hier wordt bijna geen gebruik van gemaakt. Zo kan bijvoorbeeld een militair een testament maken ten overstaan van een officier.

Het verschil tussen een levenstestament en een testament

Dit zijn de belangrijkste verschillen tussen een testament en een levenstestament:

1. Een testament en levenstestament zijn altijd twee afzonderlijke akten. Op grond van de Wet op het notarisambt mag een testament namelijk geen andere bepalingen (zoals een volmacht) bevatten. Je kunt een testament en levenstestament dus niet combineren in één akte.
2. De volmacht in je levenstestament gaat in op het moment dat jij bepaalt en eindigt op het moment dat je overlijdt. Vanaf het overlijden geldt je gewone testament. De beide documenten sluiten dus op elkaar aan en zien op verschillende tijdvakken. Het levenstestament geldt tot aan je overlijden. Het testament geldt na je overlijden. Veel mensen kiezen er trouwens voor om dezelfde persoon tot zowel gevolmachtigde als executeur te benoemen. Op die manier sluiten beide akten perfect op elkaar aan.
3. In een levenstestament benoem je een vertegenwoordiger (gevolmachtigde) voor jezelf. In een testament benoem je een vertegenwoordiger (executeur) voor je erfgenamen.
4. Het onderwerp testament is tot in detail geregeld in de wet. De wet is heel precies over wat je wel en niet kunt regelen in een testament. Het onderwerp levenstestament is niet geregeld in de wet. Er is wel een algemene regeling voor het onderwerp volmacht maar dus niet voor het onderwerp levenstestament. Dit betekent dat je veel vrijheid hebt bij het opstellen van de akte.
5. Als je geen testament hebt, bepaalt de wet automatisch wie je erfgenamen zijn. Ook zonder een testament heb je dus erfgenamen. Als je geen levenstestament hebt, bepaalt de wet niet automatisch wie je gevolmachtigde is. Zonder een levenstestament heb je dus geen automatische vertegenwoordiger.
6. Testamenten worden bijna altijd uitgevoerd. Vanwege het strakke wettelijke kader en de deskundigheid en zorgplicht van notarissen worden er weinig onuitvoerbare testamenten gemaakt. Het lukt dus bijna altijd om precies te doen wat er in het testament staat. Een levenstestament daarentegen biedt geen garantie dat wat er in staat ook echt gebeurt. Zo heb ik regelmatig de vraag gekregen om op te schrijven dat iemand niet naar het verpleeghuis wilde als hij of zij dement zou worden. Je kunt zoiets wel opschrijven, maar dit betekent nog niet dat je er recht op hebt. Hoe denk je bijvoorbeeld 24-uurs verzorging thuis te gaan betalen? Voor de gemiddelde Nederlander is dat onbereikbaar.

Meer lezen?

• Hier vind je een voorbeeld levenstestament.
• Hier vind je een voorbeeld testament voor een alleenstaande.
• Met dit voorbeeld testament kun je als echtpaar duizenden euro’s zorgkosten besparen.