Levenstestament maken als echtpaar? Let op deze 5 punten!

In de afgelopen 10 jaren hebben al meer dan een miljoen Nederlanders een levenstestament opgesteld bij de notaris. Een groot deel daarvan is gemaakt door oudere stellen met volwassen kinderen. Dit zijn de 5 belangrijkste punten om over na te denken wanneer je als echtpaar een levenstestament wilt maken.

Heb je als echtpaar één levenstestament nodig of twee?

Een levenstestament is een notariële akte waarin je een bijna onbeperkte volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. In theorie kun je twee van dit soort volmachten opnemen in één notariële akte. Tot een jaar of 10 geleden was dit heel normaal voor een echtpaar. Tegenwoordig gebruiken notarissen modellen die er van uit gaan dat elke persoon zijn eigen volmacht heeft. Voor een echtpaar betekent dit dat je allebei een eigen levenstestament maakt. Je hebt er in de praktijk dus twee nodig. Maar die twee akten hebben over en weer wel dezelfde inhoud. Daarom hebben notarissen hier een speciaal tarief voor. Twee identieke levenstestamenten kosten meer dan één levenstestament, maar niet het dubbele.

Notarissen mogen trouwens zelf hun tarieven bepalen. Dit heeft tot gevolg dat er grote prijsverschillen zijn tussen notariskantoren. De kosten voor twee levenstestamenten lopen uiteen van € 443 tot € 1.551 (bron). Vergelijk daarom altijd een paar offertes voordat je een notaris kiest. De tarieven bij jou in de buurt vind je op deze pagina. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Tip: vraag meerdere offertes aan en informeer in de beschrijving naar een “combi korting” als je tegelijk met je levenstestament ook een gewoon testament wilt opstellen. Daarmee kun je vaak nog een paar honderd euro extra besparen op de totale kosten.

1. Wie zet je in de volmacht?

Een eerste punt van aandacht is wie je in de volmacht zet. De meeste echtparen hebben één of meer kinderen. Als je meerdere kinderen hebt, hoef je op dit moment nog niet het kind aan te wijzen dat later de bankzaken gaat doen. Je kunt ze ook allemaal in de volmacht zetten en gezamenlijk bevoegd maken. Dan kunnen ze later zelf bij de bank met een ondervolmacht regelen welk kind het bankpasje krijgt. Op die manier kan het niet gebeuren dat één van de kinderen toegang heeft tot je bankrekening zonder dat de rest dit weet.

Misschien wil je één van de kinderen juist niet in de volmacht zetten. Bijvoorbeeld omdat je geen contact meer hebt met dat kind. Of omdat je vindt dat dit kind te veel onder invloed staat van zijn of haar partner. In die situatie kun je een ander kind zelfstandig bevoegd maken. Bespreek in dat geval met de notaris wat de rechten zijn van de kinderen die geen volmacht krijgen. Wil je die kinderen bijvoorbeeld het recht geven om je administratie te controleren vanaf het moment dat je zelf niet meer wilsbekwaam bent? Of wil je dat juist niet en mogen ze pas na je overlijden de administratie inzien? Beide opties zijn mogelijk.

De meeste echtparen benoemen elkaar en de kinderen tot gevolmachtigden. Voor sommige echtparen komt het als een verrassing dat ze elkaar over en weer een volmacht moeten geven. Het is een misverstand om te denken dat je geen levenstestament nodig hebt als je getrouwd bent. Ook als je een gemeenschap van goederen hebt, kun je zonder een volmacht geen handtekening zetten voor je echtgenoot.

2. De volgorde van gevolmachtigden. Wie heeft er voorrang?

Bij de meeste families is er gelukkig weinig aan de hand. Iedereen kan goed met elkaar overweg en er zijn geen grote problemen. Maar je weet natuurlijk nooit of dat zo blijft. Stel, jij benoemt je echtgenote en je beide kinderen tot gevolmachtigden. Hoe zit het dan als je echtgenote iets wil waar de kinderen het niet mee eens zijn. Of andersom, dat de kinderen vinden dat iets moet gebeuren wat je echtgenote niet wil. Is het dan twee tegen één en krijgen de kinderen gelijk? De meeste echtparen vinden dat laatste geen goed idee. Gelukkig zijn er twee manieren waarop je dit kunt voorkomen.

De eerste optie is dat je kiest voor een volgorde waarin de gemachtigden bevoegd zijn. De tweede optie is dat je een voorrangsregeling maakt. Zelf denk ik dat deze laatste optie voor de meeste echtparen het beste is. Dit is het verschil:

  • Als je kiest voor een volgorde is je echtgenoot de eerste gevolmachtigde. De volmacht aan de kinderen is als reserve bedoeld en gaat pas in nadat de volmacht aan je echtgenoot eindigt. Deze optie heeft als nadeel dat de kinderen niet bevoegd zijn als jullie samen wat overkomt. Bijvoorbeeld als jullie samen in het ziekenhuis liggen. Zolang de onderlinge volmacht nog geldt, mogen de kinderen niks.
  • De tweede optie is dat zowel de volmacht aan je echtgenoot als de volmacht aan je kinderen direct ingaat. Maar daarbij vermeld je dat de volmacht aan je echtgenoot voorrang heeft. Liggen jullie beiden in het ziekenhuis? Dan zijn de kinderen bevoegd om bijvoorbeeld de bankzaken te regelen. Maar is er alleen met jou wat aan de hand en is er een discussie tussen jouw echtgenoot en de kinderen? Dan gaat de volmacht aan je echtgenoot vóór de volmacht aan de kinderen.

Zelf zeg ik altijd dat “groter is beter” ook geldt voor je levenstestament. Zet iedereen er in en laat de volmacht direct ingaan. Dan werkt je levenstestament altijd en voor ieder onderwerp. Voor de zekerheid kun je vermelden dat de volmacht aan je echtgenoot voorrang heeft en dat de volmacht aan de kinderen gezamenlijk is. Eén kind mag dus niks doen zonder de andere kinderen daarbij te betrekken.

levenstestament echtpaar
bovenstaande tekst kun je opnemen in je levenstestament

3. Wanneer gaat de volmacht in?

Dit brengt ons bij het derde punt. Veel echtparen gaan naar huis met een levenstestament waarin staat dat de volmacht pas ingaat bij wilsonbekwaamheid. Daarbij kun je denken aan de situatie dat iemand langdurig in coma ligt of gevorderde dementie heeft. Hebben jullie ook een concept gekregen waar dit in staat of stuurt de notaris daar op aan? Daar zou ik toch echt even goed over nadenken.

In je concept levenstestament staat in dat geval dat een onafhankelijke arts moet bepalen of je wilsonbekwaam bent. Dat is niet je huisarts maar een speciale keuringsarts. Op het moment dat het slecht gaat met je echtgenoot of echtgenote, moet je dus opeens een keuring gaan regelen. Vervolgens kom je er achter dat hier kosten aan verbonden zijn.

Er zijn zelfs notarissen die in het levenstestament vermelden dat alleen de notaris een opdracht voor die keuring kan geven. Maar het kan nog gekker. Soms staat in het levenstestament dat de notaris een notariële akte moet afgeven over het resultaat van de keuring voordat je de volmacht kunt gebruiken. In dat geval krijg je dus twee rekeningen, van de keuringsarts en van de notaris. Ik vind dat je met dit soort clausules onnodig op kosten wordt gejaagd. Kies hier alleen voor als je dit echt wilt en de extra kosten daarbij voor lief neemt.

Zoals ik bij punt 2 al aangaf, kun je als waarborgen opnemen dat de volmacht aan je echtgenoot voorrang heeft en dat de volmacht aan de kinderen gezamenlijk is. Dat zou voldoende moeten zijn om conflicten en misbruik van de volmacht te voorkomen. Als je het daar mee eens bent, laat de volmacht dan direct ingaan en niet pas bij wilsonbekwaamheid.

4. Schenken, ja of nee?

Een belangrijke vraag is of de kinderen wel of geen schenkingen mogen doen. Je levenstestament moet daar een antwoord op geven. Want als er niks staat, mag het niet. Dit komt omdat een gevolmachtigde in beginsel niet twee petten op mag hebben. En dat is wel het geval als een kind een schenking doet namens zijn ouders aan zichzelf. Want je handelt in dat geval namens de gever en de ontvanger.

Voor een echtpaar is het gebruikelijk om in het levenstestament te zetten dat schenken wel mag. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk om vermogen op naam van de kinderen te zetten als de langstlevende in het verpleeghuis belandt. Daarmee kun je erfbelasting, inkomstenbelasting en zorgkosten besparen.

Het is verstandig om een paar voorwaarden te verbinden aan het mogen doen van een schenking. Dit zijn een paar voorbeelden:

  • Je kunt vermelden dat ieder kind altijd hetzelfde bedrag moet krijgen. Dit is vooral belangrijk als je één van de kinderen opneemt in de volmacht en de andere kinderen niet.
  • Sommige stellen staan alleen jaarlijkse, belastingvrije schenkingen toe.
  • Andere stellen vermelden juist dat een grotere schenking ook mag. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de langstlevende niet meer wilsbekwaam is en naar het verpleeghuis gaat. De kinderen kunnen in dat geval het huis verkopen en uit de verkoopopbrengst een grote schenking doen.

5. Wel of niet iets vastleggen over je levenseinde?

Er is geen juridische noodzaak om je wensen over het levenseinde vast te leggen bij de notaris, laat staan in je levenstestament. Maar het is wel mogelijk. Dus als je het wilt, dan kan het. Sta er in dat geval bij stil dat je euthanasieverklaring of behandelverbod hierdoor min of meer openbaar wordt. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je kind in de toekomst met je levenstestament naar de bank of de makelaar gaat. Dan is het toch wel raar dat mensen die niks te maken hebben met je levenseinde kunnen lezen wat je daar van vindt. Ik zou het liever apart regelen, bijvoorbeeld bij je huisarts. Die heeft er ook veel meer verstand van dan de notaris.

Overigens is het wel gebruikelijk om een medische volmacht op te nemen in het levenstestament. Dit moet je niet verwarren met een euthanasieverklaring. Ook op het gebied van je gezondheid kun je een vertegenwoordiger aanwijzen. Maar die persoon kan niet namens jou beslissen of je verder wilt leven. Als je een mening hebt over het levenseinde, is het altijd verstandig om deze op papier te zetten. Maar dit hoeft dus niet bij de notaris.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Heb je een levenstestament nodig als je getrouwd bent?

Ja, ook als je getrouwd bent heb je een levenstestament nodig om elkaar te kunnen vertegenwoordigen. Het huwelijk regelt dat niet, ook niet als je een gemeenschap van goederen hebt. Veel stellen komen daar helaas pas achter op het moment dat één van beiden al geen handtekening meer kan zetten.

Waar moet je op letten bij een levenstestament?

Wanneer je als echtpaar een levenstestament wilt maken, is het belangrijk om op deze 5 punten te letten:

  1. Wie zet je in de volmacht? Alleen elkaar of ook de kinderen? Kies je direct het kind dat later de zaken moet regelen of laat je deze keuze open en zet je alle kinderen er in?
  2. Als je meerdere gevolmachtigden benoemt, kies dan voor een volgorde of een voorrangsregeling. Een volgorde betekent dat nummer 2 pas bevoegd is als nummer 1 wegvalt. Voorrang betekent dat iedereen bevoegd is maar nummer 1 bij een meningsverschil vóór nummer 2 gaat.
  3. Gaat de volmacht direct in of pas later? Als je kiest voor direct, dan geldt de volmacht in ieder scenario en voor elk onderwerp. Kies je voor later, dan wordt de volmacht kleiner. Je krijgt dus minder volmacht voor je geld omdat hij in sommige scenario’s niet werkt.
  4. Mogen de kinderen schenken of juist niet? Het kunnen afbouwen van je vermogen kan gewenst zijn om belasting of zorgkosten te besparen.
  5. Leg iets vast over je levenseinde. Wat je mening ook is, het is altijd verstandig om vast te leggen hoe je er over denkt. Zelfs als je tegen euthanasie bent. Het hoeft niet bij de notaris. Je mag ook zelf of in overleg met je huisarts iets op papier zetten.