Levenstestament in werking stellen? Hier moet je op letten

Inmiddels zijn er al meer dan één miljoen (!) levenstestamenten gemaakt in Nederland. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een volmacht verleent voor het geval je in de toekomst wilsonbekwaam wordt. Iedere dag breekt voor vele families het moment aan dat ze het levenstestament in werking moeten stellen. Wat het activeren van een levenstestament inhoudt, dat verschilt per geval. In dit blog vind je een paar algemene tips.

Wanneer treedt het levenstestament in werking?

Een gewoon testament werkt pas na je overlijden. Zo lang je nog leeft, heeft het testament geen juridische gevolgen. Voor een levenstestament ligt dat anders. De basis van het levenstestament is een volmacht. De notariële akte bepaalt wanneer de volmacht in gaat. Ik adviseer de meeste mensen om de volmacht direct na de ondertekening in te laten gaan. Dat betekent nog niet dat de volmacht ook daadwerkelijk actief is. Hij ligt gewoon klaar voor het geval dat er wat gebeurt. Als de volmacht direct in werking treedt, werkt hij in elk scenario en voor ieder onderwerp. Dus niet alleen in het geval dat je wilsonbekwaam bent, maar bijvoorbeeld ook als je plotseling in het ziekenhuis ligt met een gebroken heup.

Sta jij als gevolmachtigde in het levenstestament? Normaal gezien vind je op de eerste pagina’s een alinea over het ingangsmoment. Je kunt de volgende opties tegenkomen:

  1. De volmacht werkt direct na de ondertekening.
  2. De volmacht gaat pas in bij wilsonbekwaamheid.
  3. De volmacht gaat pas in na een notariële activeringsverklaring.

Bij de eerste optie kun je direct aan de slag. De volmacht is namelijk al in werking getreden. Als er staat dat de volmacht pas ingaat bij wilsonbekwaamheid, dan heb je waarschijnlijk een schriftelijke verklaring nodig van een arts. Dit betekent dat je met de volmachtgever naar een onafhankelijke keuringsarts moet om het levenstestament te activeren. Bij de derde optie moet de keuring plaatsvinden in overleg met een notaris, die vervolgens een akte opstelt waarmee je kunt aantonen dat je de volmacht mag gebruiken.

Check of dit het laatste levenstestament is

Heb je ergens in huis het levenstestament van je vader of moeder gevonden? De originele akte blijft altijd bij de notaris in de kluis. De papieren kopie die je mee naar huis krijgt wordt een “afschrift” genoemd. Je herkent het afschrift aan de kaft in de huisstijl van het betreffende notariskantoor, het speciale aktepapier met watermerk waarop de tekst is gedrukt en het stempel en de handtekening van de notaris op de laatste pagina.

Twijfel je aan de echtheid van het afschrift? Is het bijvoorbeeld een kopie op wit printerpapier met een nietje er door? Neem dan contact op met het betreffende notariskantoor. Een nieuw afschrift kost bij de meeste notarissen maar enkele tientjes.

Het is mogelijk om een levenstestament aan te passen. Weet je niet zeker of het levenstestament dat je gevonden hebt wel actueel is? Neem dan contact op met een notaris. Iedere notaris kan het zogenoemde “levenstestamenten register” inzien om te checken of dit de laatste is. Blijkt dat niet het geval te zijn? Dan staat in het register welke notaris het meest recente exemplaar in bewaring heeft. Vervolgens kun je die notaris benaderen voor een afschrift.

Ben je zelfstandig, gezamenlijk of in volgorde bevoegd?

In de meeste levenstestamenten worden meerdere gevolmachtigden benoemd. Soms is iedere gevolmachtigde zelfstandig bevoegd. In andere gevallen mag je in beginsel alleen samen handelen. Ook is het mogelijk dat de gevolmachtigden in volgorde bevoegd zijn. Dit laatste houdt in dat de tweede gevolmachtigde pas bevoegd is als de eerste wegvalt.

Neem bij twijfel over de bevoegdheid contact op met de notaris die het levenstestament heeft gemaakt. Bij de meeste notariskantoren kun je eenvoudige vragen telefonisch stellen zonder dat je een rekening krijgt.

Ben jij bevoegd omdat een andere (eerder bevoegde) gevolmachtigde is overleden? Dit kun je eenvoudig aantonen met een “akte van overlijden”. Dit document zou reeds aanwezig moeten zijn omdat het standaard wordt afgegeven door de gemeente na een sterfgeval. Ben jij (zelfstandig) bevoegd omdat een andere gevolmachtigde wilsonbekwaam is? Dit kun je bijvoorbeeld aantonen met een verklaring van een arts of de schriftelijke bevestiging van een indicatie. Als de betreffende gevolmachtigde is opgenomen in een zorginstelling, dan bestaan deze documenten waarschijnlijk al.

De bankzaken regelen

Eén van de eerste onderwerpen waar je als gevolmachtigde tegenaan loopt is de bankrekening. Hopelijk heeft de volmachtgever al internetbankieren en zitten jullie beiden bij dezelfde bank. Dat maakt het in werking stellen van het levenstestament een stuk eenvoudiger. Kijk op de website van de bank wat je precies moet doen. Bij de ene bank moet je eerst telefonisch contact opnemen, bij de andere bank kun je gelijk iets uploaden.

Mogelijk vraagt de bank om een uittreksel van het Levenstestamenten Register waaruit blijkt dat dit levenstestament de laatste is. Je kunt dit uittreksel opvragen via een notaris. Staat in de akte dat de volmacht pas ingaat nadat een verklaring is afgegeven door een arts of de notaris? Dan mag je er van uit gaan dat je deze verklaring mee moet sturen. De bank zal namelijk controleren of voldaan is aan de voorwaarden om de volmacht te kunnen gebruiken.

Ben je zelf nog geen klant bij de betreffende bank? Dan moet eerst je identiteit worden vastgesteld. Mogelijk moet je hiervoor persoonlijk op afspraak langs komen op een vestiging van de bank.

Het personeel van de bank moet zich strikt houden aan het interne beleid en de procedures van de bank. Verloopt het aanmelden van de volmacht bij de bank stroef of traag? Daar kunnen de medewerkers van de bank meestal niets aan doen. Als ze iets door de vingers zien of soepel omgaan met de regels, dan kunnen ze volgende week hun baan kwijt zijn.

Is er sprake van een gezamenlijke volmacht maar is het de bedoeling dat één van de gevolmachtigden de bankzaken gaat doen? In het levenstestament staat dat dit mogelijk is met een zogenoemde “ondervolmacht”. Dit zou je moeten kunnen regelen bij de bank. Je hoeft dit dus niet zelf op papier te zetten. De bank accepteert namelijk geen zelfgemaakte onderhandse stukken.

DigiD en het levenstestament

Wat is DigiD nou precies? Is het een digitale handtekening? De belastingdienst vindt van wel, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten vindt van niet. In ieder geval is DigiD een methode om te communiceren met de overheid. Het is niet de bedoeling dat je de DigiD van iemand anders gebruikt. Toch gebeurt dat volgens mij wel. Zo zijn er administrateurs die de DigiD van hun klant gebruiken om de belastingaangifte in te vullen. Of denk bijvoorbeeld aan kinderen die de DigiD beheren van hun bejaarde ouder die zelf geen computer heeft.

Er is nog geen alles-in-één oplossing waarmee je het levenstestament kunt koppelen aan de DigiD van de volmachtgever. Het is volgens de DigiD website wel mogelijk om per onderwerp een machtiging te regelen. Hier kun je lezen wat de Ombudsman vindt van deze situatie.

De meest praktische oplossing is volgens mij dat je met de gegevens van de volmachtgever inlogt bij Mijn Overheid en het mobiele nummer dat gekoppeld is wijzigt in je eigen nummer. Vervolgens kun je met een SMS controle op je eigen telefoon gebruik maken van de DigiD van de volmachtgever. Mag dat? Nee. Werkt het? Ja.

In elk geval zou ik voorzichtig zijn met het gebruik van de DigiD van je ouder als er gedoe is dus tussen jou en de andere kinderen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat jij gevolmachtigd bent en dat één van de andere kinderen bijvoorbeeld onterfd is. Als diegene er achter komt dat jij stiekem de DigiD van iemand anders gebruikt, dan zou hij of zij misschien een signaal kunnen afgeven bij instanties.

De verhuizing regelen

Normaal gezien ziet de volmacht in het levenstestament ook op het regelen van de verhuizing naar een zorginstelling. Denk bijvoorbeeld aan het opzeggen van de huur of het verkopen van de woning. Check altijd goed wat er in het levenstestament staat. Soms zijn er bijzondere wensen of instructies verstopt tussen standaard clausules. Ook kunnen wensen vastgelegd zijn in andere documenten. Zo kunnen er bijvoorbeeld legaten van roerende zaken in een testament of codicil staan. Het opruimen van de inboedel kan tot gevolg hebben dat een uiterste wil niet meer uitvoerbaar is.

Verhuist de volmachtgever naar een zorginstelling? Dan gebeurt het vaak dat de instelling zelf het nieuwe adres doorgeeft aan de gemeente. Dit heeft tot gevolg dat gekoppelde instanties automatisch op de hoogte zijn van de verhuizing. Je kunt bij de gemeente een afzonderlijk woonadres en postadres laten registeren. Mogelijk kan de zorginstelling dit gelijktijdig doorgeven aan de gemeente, zodat je automatisch de post op jouw adres krijgt.

Loop voor de zekerheid alle verzekeringen even bij langs. Kunnen er bijvoorbeeld verzekeringen worden opgezegd als je vader of moeder niet meer zelfstandig woont? Meer verhuistips vind je op deze pagina van Dementie.nl.

Regelgeving levenstestament

Er is geen apart hoofdstuk in de wet over het levenstestament. In de basis is een levenstestament een algemene volmacht die vastgelegd is in een notariële akte. Het onderwerp volmacht is geregeld in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. In de wet vind je bijvoorbeeld een paar algemene regels over de juridische gevolgen van een volmacht.

levenstestament in werking stellen

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *