Levenstestament en opeten eigen huis? Zo werkt het!

Al meer dan een miljoen Nederlanders hebben een levenstestament gemaakt bij de notaris. Een levenstestament is een uitgebreide volmacht die je uit voorzorg verleent voor het geval je later wilsonbekwaam wordt. Of je een levenstestament hebt en wat daar in staat, heeft gevolgen voor het moeten opeten van je eigen huis. Zonder een volmacht is het niet mogelijk om je vermogen op tijd weg te sluizen naar je erfgenamen. In dit blog ontdek je hoe het zit.

Waarom moet je het eigen huis opeten?

Sinds het jaar 2013 is de hoogte van de eigen bijdrage voor het verpleeghuis mede afhankelijk van je vermogen. Er wordt dus niet alleen gekeken naar je inkomen, maar bijvoorbeeld ook naar je spaargeld en ander Box 3 vermogen.

Als je naar een instelling verhuist, gaat de overwaarde van je huis meetellen voor de eigen bijdrage. Dit komt doordat je huis Box 3 vermogen wordt als je er zelf niet meer woont. Dit heeft tot gevolg dat de eigen bijdrage omhoog gaat, waardoor je in feite het eigen huis moet “opeten”.

Kun je dit voorkomen met een levenstestament?

In een levenstestament wijs je een vertrouwenspersoon aan die jou mag vertegenwoordigen. Dit kan bijvoorbeeld je partner zijn of één van de kinderen. Ben je alleenstaand en heb je geen kinderen? Dan kun je bijvoorbeeld een goede vriend of vriendin tot gevolmachtigde benoemen.

Wanneer je niet meer thuis kunt wonen, ligt het voor de hand dat de gevolmachtigde je huis verkoopt. Daarom staat er standaard in een levenstestament dat de gevolmachtigde registergoederen mag verkopen en overdragen. Dit betekent dat de gevolmachtigde namens jou een handtekening kan zetten bij de makelaar en de notaris.

Na de verkoop lost de notaris uit de verkoopopbrengst de hypotheek af. Het restant van de verkoopprijs stort de notaris op de bankrekening van de verkoper. De notaris mag dit bedrag niet aan iemand anders overmaken. Het verkopen van je huis lost dus niet het probleem van de hogere eigen bijdrage op. Want in plaats van de overwaarde telt nu opeens je spaargeld mee.

In veel gevallen is de enige oplossing het doen van schenkingen. Daardoor daalt je vermogen en gaat de eigen bijdrage omlaag. Als je dit zelf niet meer kunt regelen, is het van belang wat je levenstestament hierover zegt.

Mag de gemachtigde jouw geld weggeven?

Belandt de langstlevende echtgenoot in het verpleeghuis? Dan hebben de kinderen bij het overlijden van de eerste echtgenoot meestal een vordering geërfd. In het testament van de overleden echtgenoot staat wanneer deze vordering opeisbaar is. Er kan in het testament staan dat de vordering opeisbaar als je zorg nodig hebt. In dat geval is de uitbetaling van dit bedrag geen schenking. Want iets wat je verplicht bent om te doen is geen schenking.

Staat in je levenstestament dat de gevolmachtigde jouw bankzaken mag regelen? Dan kan de gevolmachtigde de vordering uitbetalen als deze opeisbaar is. Over dit onderwerp hoef je dus geen speciale clausule op te nemen in het levenstestament.

Maar in andere situaties doet de inhoud van je levenstestament er wel toe. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de vordering niet opeisbaar is omdat de overleden echtgenoot geen testament had. Of aan het geval dat het eigen vermogen van de langstlevende na de uitbetaling van de vordering nog steeds te hoog is. Als je bang bent dat je later het eigen huis moet opeten, is het belangrijk dat er in je levenstestament iets staat over schenkingen.

Je kunt bijvoorbeeld in je levenstestament zetten dat de gevolmachtigde altijd bevoegd is om de vordering van de kinderen uit te betalen. Ook als deze niet opeisbaar is. Dit kan een goed idee zijn als de overleden echtgenoot geen testament had. Of je kunt bijvoorbeeld toestaan dat er uit je eigen vermogen schenkingen worden gedaan.

Een paar jaar geleden sprak ik een kinderloze man op leeftijd die al meer dan € 100.000 aan vermogen had verteerd in het verpleeghuis. Achteraf had hij het anders willen aanpakken. Heb je geen kinderen? Dan kun je bijvoorbeeld in je levenstestament zetten dat de gevolmachtigde bij leven grote schenkingen mag doen aan je toekomstige erfgenamen.

Voorbeelden van clausules over schenkingen

De clausule in je levenstestament over schenkingen heeft dus grote gevolgen voor het moeten opeten van je huis. Zonder de juiste tekst is het niet mogelijk om met schenkingen de eigen bijdrage te verlagen. Je zou één van de volgende twee clausules kunnen opnemen in de akte. De eerste is een standaard tekst voor echtparen met kinderen. De tweede is een optionele tekst voor een alleenstaande zonder kinderen.

De gevolmachtigde is bevoegd om een schenking te doen aan mijn kinderen. Alle kinderen moeten daarbij gelijk worden bevoordeeld. De gevolmachtigde is niet bevoegd tot het doen van andere schenkingen.

Op het moment dat ik niet meer wilsbekwaam ben en definitief ben opgenomen in een verpleeghuis, is de gevolmachtigde bevoegd om grote schenkingen te doen aan mijn erfgenamen. Daaronder versta ik de personen die mijn erfgenamen zijn als ik zou overlijden op het moment van de schenking. Deze schenkingen moeten worden gedaan in dezelfde verhouding waarin deze personen tot erfgenaam zijn benoemd in mijn laatste testament. De gevolmachtigde is niet bevoegd tot het doen van andere schenkingen.

Notarissen mogen zelf hun tarieven bepalen. Dit heeft tot gevolg dat er grote prijsverschillen zijn tussen notariskantoren. De kosten voor een levenstestament lopen uiteen van € 331 tot € 870 (bron). Vraag dus eerst een paar offertes aan voordat je een notaris kiest. Op deze pagina vind je de tarieven bij jou in de buurt. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Mag de gevolmachtigde aan zichzelf schenken?

Is de gevolmachtigde ook je toekomstige erfgenaam? Bijvoorbeeld omdat je een volmacht geeft aan één van je kinderen? Of omdat je dezelfde goede vriend zowel tot erfgenaam als gevolmachtigde benoemt? Dan is het belangrijk om in je levenstestament te vermelden of de gevolmachtigde een schenking mag doen aan zichzelf.

Op grond van de wet mag een gevolmachtigde in beginsel niet “twee petten” op hebben. Een gevolmachtigde die een schenking doet aan zichzelf treedt daarbij op als wederpartij van de volmachtgever. Dit mag alleen als de volmacht dit uitdrukkelijk toestaat.

levenstestament en opeten eigen huis
een gevolmachtigde kan in beginsel niet als wederpartij optreden

Geef in het gesprek bij de notaris duidelijk aan wat je wensen zijn ten aanzien van schenkingen. Controleer voordat je een handtekening zet onder je levenstestament of de tekst over schenkingen klopt.

Kun je dit ook zonder notaris regelen?

Je hebt pas recht op een plek in een verpleeghuis als je behoefte hebt aan “permanent toezicht” of de hele dag in de “nabijheid van zorg” moet zijn. Voor de meeste mensen is dat geen situatie waarin ze zelf nog alles kunnen regelen. Ben je niet meer wilsbekwaam en heb je geen levenstestament? Dan is de kans klein dat het lukt om door middel van schenkingen de eigen bijdrage te verlagen. Dit komt doordat een bewindvoerder je geld niet weg mag geven.

Als je geen levenstestament hebt, kan de kantonrechter een bewind instellen over je vermogen. Eén van de kinderen kan bijvoorbeeld je bewindvoerder worden. De bewindvoerder mag met toestemming van de kantonrechter het huis verkopen en de bankzaken regelen. Maar de kantonrechter zal normaal gezien geen toestemming geven voor grote schenkingen.

Daarom is het zo belangrijk dat je op tijd een volmacht maakt bij de notaris. Het kost maar een paarhonderd euro en je kunt er duizenden euro’s zorgkosten mee besparen. Dat lijkt mij een uitstekende investering.

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *