Levenstestament Checklist (met video en pdf)

Een levenstestament is een notariële akte waarin je een bijna onbeperkte volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Elke maand gaan daarvoor meer dan 10.000 Nederlanders naar de notaris. Jij binnenkort ook? Bereid je dan goed voor met deze checklist voor je levenstestament. Bekijk eerst de video met uitleg hieronder en vul daarna de lijst in die je onderaan de pagina kunt downloaden.

meer video’s over het levenstestament vind je op mijn YouTube kanaal

1. Wees er op tijd bij

Een levenstestament maak je uit voorzorg op het moment dat er nog niks aan de hand is. In Duitsland noemen ze een levenstestament daarom een Vorsorgevollmacht.

Je moet nog wilsbekwaam zijn om een levenstestament te kunnen maken. Begrijp je niet meer wat een volmacht inhoudt? Of kun je zelf niet meer aan de notaris uitleggen wat de bedoeling is? Dan is het te laat voor een levenstestament. In dat geval kan je partner, je kind of een ander familielid een bewind aanvragen bij de kantonrechter. Het nadeel daarvan is dat je niet zelf bepaalt wie de bewindvoerder wordt. Dit kan dus een familielid zijn waarvan je dat niet had gewild. Of een professionele bewindvoerder die je nog nooit hebt ontmoet.

Maak dus niet de fout om je levenstestament uit te stellen. Je hoort het te regelen voordat het nodig is. Sommige mensen vinden het vervelend om uit voorzorg kosten te maken bij de notaris. Gelukkig vallen de kosten van een levenstestament mee. Je kunt al een levenstestament laten maken vanaf € 331 (bron). Elke notaris mag zelf zijn tarieven bepalen. Hierdoor zijn er grote prijsverschillen tussen notariskantoren. Vraag daarom altijd een paar offertes op voordat je een notaris kiest. Je vindt de tarieven bij jou in de buurt op deze pagina. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

2. Wanneer gaat de volmacht in?

De basis van ieder levenstestament is een algemene volmacht. Je kunt deze volmacht naar keuze direct in laten gaan of pas wanneer je wilsonbekwaam bent. Laat je de volmacht direct ingaan? Dan werkt hij ook als je in het ziekenhuis ligt of in het buitenland verblijft. Je krijgt in feite dus meer volmacht voor je geld omdat hij in meer situaties werkt.

Gaat de volmacht pas in als je wilsonbekwaam bent? Dan moet je gekeurd worden door een onafhankelijke arts voordat je gevolmachtigde mag handelen. Deze keuring kost geld. Je betaalt dus meer geld voor een kleinere volmacht.

Voor beide opties valt wat te zeggen. Echtparen met kinderen laten de volmacht bij voorkeur direct ingaan. Het zorgt er voor dat je als familie de regie volledig in eigen hand houdt. Alleenstaanden zonder kinderen kiezen er vaker voor om de volmacht pas in te laten gaan bij wilsonbekwaamheid. Bekijk de video hierboven voor meer uitleg over dit onderwerp.

3. Wil je één of meer gevolmachtigden?

Het is altijd een goed idee om meerdere gevolmachtigden in de volmacht te zetten. Er kan immers ook wat gebeuren met jouw gevolmachtigde. Dan is het wel zo fijn om alvast een reserve persoon te hebben benoemd.

Maak je als alleenstaande een levenstestament en benoem je een familielid tot gevolmachtigde? Benoem in dat geval uit voorzorg een tweede persoon als reserve. Dan hoef je geen nieuwe akte te laten maken als de eerste gevolmachtigde wegvalt.

Als echtpaar kun je elkaar over en weer tot gevolmachtigde benoemen en de kinderen als reserve gevolmachtigden opnemen. Veel mensen weten niet dat je ook een levenstestament nodig hebt als je getrouwd bent. Het huwelijk regelt niet dat je voor elkaar een handtekening kunt zetten. Ook niet als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd.

4. Zijn de gevolmachtigden samen of alleen bevoegd?

Neem je meerdere personen op in je levenstestament? Dan kun je ze zelfstandig, gezamenlijk of in volgorde bevoegd maken. Dit is het verschil:

  • Zelfstandig betekent dat iedere gevolmachtigde alleen mag handelen. Op die manier kunnen ze de taken in onderling overleg verdelen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je aan twee kinderen een zelfstandige volmacht geeft. Het ene kind kan in dat geval de bankzaken doen terwijl het andere kind je zorg en huisvestiging regelt.
  • Gezamenlijk betekent dat de gevolmachtigden samen moeten handelen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je twee neven tot gevolmachtigde benoemt. In dat geval mag één van beiden niet iets doen zonder instemming van de ander. Op die manier houden ze elkaar in de gaten en verklein je de kans op misbruik van de volmacht.
  • In volgorde betekent dat de tweede gevolmachtigde pas bevoegd is als er wat gebeurt met de eerste gevolmachtigde. Hier kun je voor kiezen indien de tweede persoon bedoeld is als reserve gevolmachtigde.
aantal levenstestamenten 2012-2024
het aantal levenstestamenten stijgt nog steeds!

5. Echtparen

De meeste levenstestamenten worden gemaakt door oudere stellen. Ik raad echtparen aan om elkaar en de kinderen tot gevolmachtigden te benoemen. Je kunt de volmacht het beste direct in laten gaan zodat hij in elk scenario werkt.

Het is mogelijk om in de akte een rangorde op te nemen. Dit houdt in dat de volmacht aan je echtgenoot of echtgenote voorrang heeft boven de volmacht aan de kinderen. Daarnaast kun je bepalen dat je echtgenoot of echtgenote zelfstandig bevoegd is en dat de kinderen gezamenlijk bevoegd zijn. Daarmee voorkom je dat één van de kinderen iets regelt zonder medeweten van de andere kinderen.

Met bovenstaande tips kun je de volmacht direct in laten gaan zonder dat dit tot problemen kan leiden.

6. Wel of geen toezicht?

Op elke checklist voor het levenstestament kom je wel iets tegen over toezicht. Een curator of bewindvoerder staat verplicht onder toezicht van de kantonrechter. Dit betekent bijvoorbeeld dat ieder jaar de financiën worden gecontroleerd. Bij een levenstestament is er standaard geen sprake van toezicht. Dit kun je zien als een voordeel of een nadeel.

Het voordeel van geen toezicht is dat je meer vrijheid hebt om de zaken te regelen zoals je zelf wilt. Met een levenstestament is het bijvoorbeeld mogelijk om bij leven vermogen aan de kinderen te schenken. Daarmee kun je besparen op de eigen bijdrage voor het verpleeghuis. Bij curatele en bewind is dat in beginsel niet mogelijk omdat je gevolmachtigde daar meestal geen toestemming voor krijgt van de kantonrechter.

Het nadeel van geen toezicht is dat eventueel misbruik van de volmacht pas ontdekt word na je overlijden. Zo lang je nog in leven bent, mogen je erfgenamen de administratie niet inzien. Er zijn verhalen bekend over gevolmachtigden die zichzelf bevoordelen. Gelukkig zijn dit zeldzame incidenten. In totaal zijn er in Nederland al meer dan één miljoen (!) levenstestamenten gemaakt. Het is onvermijdelijk dat er af en toe wat mis gaat.

Wil je wel een toezichthouder benoemen in je levenstestament? Dan kun je bijvoorbeeld bepalen dat de gevolmachtigde één keer per jaar inzage moet geven aan de notaris of een andere buitenstaander.

7. Schenken en geld uitlenen

Een belangrijk verschil tussen een levenstestament en een beschermingsbewind is de mogelijkheid om schenkingen te doen of geld uit te lenen. Het besparen van belasting is geen kerntaak van een bewindvoerder. Voor veel mensen is het besparen van zorgkosten en erfbelasting juist een reden om een levenstestament te maken.

Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de langstlevende naar het verpleeghuis gaat. In dat geval kunnen de kinderen de volmacht gebruiken om het huis te verkopen en grote schenkingen te doen aan zichzelf. Daarmee kun je besparen op de eigen bijdrage voor het verpleeghuis, de belastingheffing in Box 3 en de erfbelasting over je nalatenschap.

Ook voor een alleenstaande kan dit van belang zijn. Zo sprak ik jaren geleden een alleenstaande oudere zonder kinderen die al heel lang in het verpleeghuis woonde. Inmiddels had hij een groot deel van zijn vermogen verteerd voor de eigen bijdrage. Achteraf had hij eerder willen beginnen met schenken. Bijvoorbeeld aan goede doelen of neven en nichten. Als alleenstaande kun je hierover instructies opnemen in je levenstestament.

8. Je gezondheid

Op grond van de wet mogen je partner en kinderen je belangen behartigen bij medische hulpverleners. Heb je geen partner of kinderen? Dan is het belangrijk om hiervoor een gevolmachtigde aan te wijzen. Dit hoeft niet dezelfde persoon te zijn als degene die je bankzaken regelt. Je kunt meerdere personen opnemen in je volmacht en een taakverdeling maken.

9. Het levenseinde

Het levenseinde is geen verplicht onderdeel van je levenstestament. Het is mogelijk om een behandelverbod of euthanasieverklaring op te nemen in de akte maar hiervoor bestaat geen juridische noodzaak. Wat je zelf vastlegt in overleg met je huisarts is net zo geldig.

Het is belangrijk om de medische volmacht (punt 8) niet te verwarren met een verklaring over je levenseinde. Een gevolmachtigde kan niet voor jou beslissen of je verder wilt leven. Als je een mening hebt over dit onderwerp, is het belangrijk om deze op papier te zetten. Maar ook dat is geen garantie dat het precies zo gaat als jij wilt. Voor meer info over dit onderwerp kun je kijken op de website van de NVVE.

Ook het vastleggen van je uitvaartwensen kan zonder notaris. Dit kan bijvoorbeeld gratis op deze website.

10. Overweeg om een executeur te benoemen

De volmacht in je levenstestament eindigt bij je overlijden. Na dat moment mag de gevolmachtigde geen betalingen meer doen. Je erfgenamen kunnen in onderling overleg iemand aanwijzen die de erfenis gaat afwikkelen. Heb je veel erfgenamen of verwacht je dat de erfgenamen het niet eens kunnen worden over wie de zaken moet regelen? Maak dan naast je levenstestament ook een gewoon testament en benoem daarin een executeur.

Checklist levenstestament

levenstestament checklist
klik op de afbeelding voor een pdf

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *