Levenstestament alleenstaande (tips en model)

Afgelopen jaar is er een record aantal levenstestamenten gemaakt bij de notaris. Inmiddels is meer dan 1 op de 8 notariële akten een levenstestament. De meeste worden gemaakt door oudere stellen met volwassen kinderen. Maar ook onder alleenstaanden begint het levenstestament populair te worden. Denk bijvoorbeeld aan een langstlevende grootmoeder, een gescheiden vader of aan een vrijgezel zonder kinderen. In dit blog vind je informatie voor al deze groepen. Onderaan de pagina vind je een model akte met alle gebruikelijke opties.

aantal levenstestamenten 2012 tot 2023

Wat is een levenstestament?

Er zijn nog altijd veel misverstanden over het levenstestament. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht geeft aan één of meer vertrouwenspersonen. Op het moment dat je zelf niet meer kunt handelen, is de gevolmachtigde in je levenstestament bevoegd om jou te vertegenwoordigen. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van je bankzaken als je daar zelf niet meer toe in staat bent.

In Duitsland wordt een levenstestament ook wel een Vorsorgevollmacht genoemd. Een volmacht uit voorzorg dus. Wat mij betreft is dat een veel betere naam omdat het duidelijk aangeeft wat de essentie is van de akte. Maar goed, hier in Nederland is dus besloten om het een levenstestament te noemen. Wellicht in navolging van Engelstalige landen waar ze het begrip “living will” kennen.

Sommige mensen denken dat het levenstestament gaat over het levenseinde, euthanasie en dat soort kwesties. In beginsel is dat niet het geval. Het levenstestament is uiteraard van belang in de laatste fase van je leven. Maar voor je verzorging, medische behandeling en het levenseinde heb je absoluut geen notaris nodig. Bij een levenstestament draait het vooral om de financiële en juridische kwesties. Naast de bankzaken die ik al noemde kun je bijvoorbeeld ook denken aan de belastingaangifte en je verzekeringen.

Regel het op tijd!

Het idee van een “volmacht uit voorzorg” is uiteraard dat je het regelt op het moment dat er nog niks aan de hand is. Je kunt geen levenstestament meer maken als je in coma ligt of al dement bent. Op dat moment is er nog wel het wettelijke vangnet van een beschermingsbewind. Dit houdt in dat je vermogen onder bewind komt te staan van een bewindvoerder. Het aanvragen van een beschermingsbewind kan bij de kantonrechter.

Bij stellen met kinderen ligt het voor de hand wie een bewind mag aanvragen en wie de bewindvoerder wordt. De eerste keuze is de partner en de kinderen zijn reserve. Bij alleenstaanden zonder kinderen is het minder duidelijk wie een bewind mag aanvragen en geheel onzeker wie bewindvoerder wordt. Voor een alleenstaande is het dus extra belangrijk om een levenstestament te maken. Het is de enige manier waarbij je zelf bepaalt wie jouw financiën gaat regelen als je dat zelf niet meer kunt.

Tips voor oudere alleenstaanden met volwassen kinderen

Ben je alleenstaand met volwassen kinderen, bijvoorbeeld omdat je partner overleden is? Dan is het verstandig om de volmacht in je levenstestament direct in te laten gaan. Het alternatief is dat je levenstestament pas ingaat na een keuring door een gespecialiseerde arts waaruit blijkt dat je niet meer wilsbekwaam bent. Het voordeel van een direct ingaande volmacht is dat het later kosten bespaart (die keuring is dus niet gratis) en dat je levenstestament in meer scenario’s werkt.

Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je tijdelijk in een revalidatieoord zit vanwege een gebroken heup. Dan ben je nog wel wilsbekwaam maar niet meer mobiel. Dan is het toch wel fijn dat één van de kinderen bevoegd is om op afstand dingen voor jou te regelen.

Heb je meerdere kinderen? Je kunt naar keuze één of meerdere gevolmachtigden aanwijzen. Wijs je meerdere kinderen aan? Dan kun je ze naar keuze gezamenlijk, zelfstandig of in volgorde bevoegd maken. Een rolverdeling is ook mogelijk, maar meestal niet aan te raden. Het maakt je levenstestament alleen maar ingewikkeld. Ook zonder instructies in je levenstestament kunnen de kinderen onderling de taken verdelen. Eén kind kan bijvoorbeeld de bankzaken en belastingen doen, terwijl een ander kind zich bezig houdt met je huisvesting en verzorging.

Heb je een koophuis met veel overwaarde? Standaard staat in je levenstestament dat de gevolmachtigde bevoegd is om je huis te verkopen. Denk bijvoorbeeld aan het scenario dat je definitief naar het verpleeghuis gaat. Na de verkoop staat er opeens heel veel geld op je bankrekening. Het is verstandig om in je levenstestament te bepalen wat er met dat geld mag gebeuren. Zo kun je bijvoorbeeld opnemen dat de gevolmachtigde bevoegd is om schenkingen te doen aan je kinderen of kleinkinderen. Het overdragen van vermogen bij leven kan slim zijn met het oog op de inkomstenbelasting en je zorgkosten.

Tips voor gescheiden ouders met jonge kinderen

Ben je recent gescheiden en heb je minderjarige kinderen? Dan heb je misschien al besloten om een nieuw testament te maken. Als je overlijdt zonder testament worden je kinderen vertegenwoordigd door hun andere ouder. Dat betekent dus dat je ex-partner bepaalt wat er met jouw erfenis gebeurt! In een testament kun je bijvoorbeeld je broer of zus of je vader of moeder tot executeur en testamentair bewindvoerder benoemen. Dit geeft hem of haar het recht om jouw erfenis af te wikkelen en te beheren totdat je kinderen zelf oud genoeg zijn.

Op dezelfde manier kun je ook aan een familielid, je nieuwe partner of een goede vriend of vriendin een algemene volmacht verlenen in een levenstestament. Zonder volmacht is niemand bevoegd om jou te vertegenwoordigen als je bijvoorbeeld een ongeluk krijgt of ziek wordt. De kans dat je plotseling wilsonbekwaam wordt is op jouw leeftijd uiteraard gering. Toch kan het een fijn idee zijn dat er voor dat geval een volmacht klaar ligt. In jouw geval zou je kunnen kiezen voor een volmacht die pas ingaat na een medische keuring. Daarmee voorkom je dat iemand misbruik kan maken van de volmacht.

De verdere inhoud van het levenstestament is in jouw situatie meestal niet zo spannend. Het is vooral van belang dát je een levenstestament hebt. Maak direct ook een gewoon testament waarin je een executeur en testamentair bewindvoerder benoemt. En check daarnaast hoe het zit met je verzekeringen. Wist je bijvoorbeeld dat een overlijdenrisicoverzekering vaak buiten je testament om wordt uitgekeerd? De persoon die jij benoemt bij de notaris gaat in dat geval niet over de uitkering die jouw kinderen ontvangen van de verzekeraar. Je ex-partner bepaalt dus wat er met dat geld gebeurt. Dit kun je voorkomen door bij de verzekeraar een bewind te laten aantekenen op de polis.

Tips voor alleenstaanden zonder kinderen

Voor een alleenstaande zonder partner of kinderen kan het best lastig zijn om een levenstestament te maken. Als je gewend bent om alles zelf te regelen, is het moeilijk om de controle uit handen te geven. Misschien weet je nog niet wie je wilt aanwijzen. Of wil je bijvoorbeeld een toezichthouder benoemen, maar ervaart de beoogd gevolmachtigde dit als een teken van wantrouwen.

Het kan een goed idee zijn om twee personen tot gezamenlijk bevoegde gevolmachtigden te benoemen. Aan de ene kant verlicht dat hun taak, omdat ze de onderwerpen kunnen verdelen. Aan de andere kant voorkom je daarmee ook misbruik van de volmacht. Ze zijn immers samen bevoegd. Eén van beiden kan dus niet iets regelen zonder de ander daarbij te betrekken.

Bij een gezamenlijke bevoegdheid zou ik de volmacht direct in laten gaan en niet pas bij wilsonbekwaamheid. Dat bespaart later kosten en je krijgt meer volmacht voor je geld omdat hij werkt in alle situaties. Niet alleen bij wilsonbekwaamheid maar ook bij een plotselinge ziekenhuisopname of immobiliteit door ziekte.

Als je geen kinderen hebt is het extra belangrijk om in de akte op te nemen hoe je denkt over het doen van schenkingen. Is je gevolmachtigde onbeperkt bevoegd om schenkingen te doen? Dan kan hij of zij aan je vermogen een andere bestemming geven dan je beoogde erfgenaam. Veel alleenstaanden zonder kinderen zetten daarom in hun levenstestament dat er geen schenkingen mogen worden gedaan. Een andere optie is dat je schenkingen wel toestaat, maar alleen aan je beoogde erfgenamen. Dit brengt uiteraard wel met zich mee dat je de inhoud van je testament moet bespreken met je gevolmachtigde.

Model levenstestament

In het onderstaande levenstestament voor een alleenstaande zijn alle gebruikelijke opties opgenomen. De akte gaat er van uit dat je geen partner hebt en dat je één of meer gevolmachtigden wilt benoemen. Je kunt kiezen uit een direct ingaande volmacht of een volmacht die pas ingaat na een medische keuring. Ook zijn er verschillende opties opgenomen over het doen van schenkingen.

levenstestament alleenstaande
klik op de afbeelding voor een pdf

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *