Legitieme portie verkleinen? Dat kan met deze 13 tips!

Als je een kind onterft dan wil je dat het zo weinig mogelijk krijgt uit je erfenis. Veel mensen vragen zich daarom af of er manieren zijn om de legitieme portie te verkleinen. Het antwoord op deze vraag luidt bevestigend. Het is moeilijk om de legitieme portie helemaal te omzeilen, maar flink verlagen lukt bijna altijd. Ik ben er zeker van dat jij ook een paar van de onderstaande trucs kunt gebruiken.

1. Maak een slim testament

In de wet staat dat een kind recht heeft op de legitieme portie “in weerwil van” de inhoud van het testament. Veel mensen, waaronder ook sommige notarissen, denken dat het testament dus geen invloed heeft op de legitieme. Niets is minder waar. Bij veel ontervingen gaat het om beide ouders die samen beslissen om een kind te onterven. In dat geval kun je een speciaal soort langstlevende testament maken waardoor de legitieme portie wel omlaag gaat.

Dit speciale testament houdt in dat de andere kinderen (die je niet onterft) bij het overlijden van de eerste ouder een extra grotere vordering erven. Bovendien laat je die vordering tussen het overlijden van beide ouders groeien met een jaarlijkse rente. Hierdoor wordt op papier het vermogen van de langstlevende steeds kleiner. En dit heeft tot gevolg dat de legitieme portie in de tweede erfenis veel kleiner is dan bij een standaard testament. Het onterfde kind kan hier niets tegen doen. Wil je precies weten hoe dit werkt? Bekijk dan de video met uitleg hieronder:

meer video’s over het maken van een testament vind je op mijn YouTube kanaal

2. Trouw in gemeenschap van goederen

Woon je samen met je partner en wil je een kind uitsluiten van je erfenis? Dan is het een goed idee om te gaan trouwen of een partnerschap aan te gaan. De legitieme portie van een kind is de helft van het normale erfdeel als je geen testament had gemaakt. Samenwoners zijn zonder testament geen erfgenaam van elkaar. Gehuwden en geregistreerd partners zijn op grond van de wet wel mede-erfgenaam. Door een huwelijk of partnerschap aan te gaan heb je dus een extra erfgenaam. Dit betekent dat het normale erfdeel van je onterfde kind kleiner wordt. Hetzelfde geldt voor de legitieme portie. Die gaat dus ook omlaag door een huwelijk of partnerschap aan te gaan.

Daarnaast heb je nog de optie om te kiezen voor een algehele gemeenschap van goederen. Heb jij meer vermogen dan je partner en wil je de legitieme portie zoveel mogelijk omzeilen? Dan is een algehele gemeenschap van goederen een goed idee. Hierdoor daalt jouw vermogen en is je erfenis dus ook kleiner. Overigens moet je voor een algehele gemeenschap van goederen wel even naar de notaris. Sinds 2018 krijg je namelijk standaard een “beperkte” gemeenschap van goederen. Hierbij blijft een vermogensverschil tussen partners in stand. Gelukkig mag je nog wel kiezen voor een “algehele” gemeenschap van goederen in huwelijkse voorwaarden. Dit kan alleen bij de notaris.

Ik heb al meerdere keren meegemaakt dat een klant om deze redenen besloot om te gaan trouwen.

3. Stop met sparen

Dit is een tip voor oudere personen die kun kind willen onterven. Veel mensen sparen omdat het een gewoonte is. Ze hebben niet een bepaald doel waarvoor ze sparen. Realiseer je goed dat van iedere euro spaargeld een deel naar je onterfde kind gaat. Ben je ooit gaan sparen zodat je er later van kon leven? Misschien is het dan tijd om dat ook echt te gaan doen. Boek die vakantie, ga wat vaker uit eten of koop een nieuwe fiets.

4. Stop met aflossen op je hypotheek

Heb je een koophuis met veel overwaarde en een kleine annuïtaire hypotheek? Waarschijnlijk bestaan de maandlasten dan vooral uit de verplichte aflossing en betaal je relatief weinig rente. Van elke euro die je aflost gaat later een deel naar je onterfde kind. Zoek daarom uit of je kunt overstappen naar een aflossingsvrije hypotheek Een bijkomend voordeel is dat je maandlasten omlaag gaan en dat je dus wat ruimer kunt gaan leven.

Uiteraard heeft het geen zin om de hypotheek te veranderen als dit tot gevolg heeft dat je meer gaat sparen. Je moet het vrijkomende geld wel uitgeven, anders krijgt je onterfde kind er nog steeds een deel van als je overlijdt.

5. Eet je overwaarde op

Sommige mensen gaan nog een stap verder en sluiten een extra hypotheek af. Daar kun je bijvoorbeeld een camper van kopen of andere leuke dingen van doen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je maar één kind hebt dat je wilt onterven. In die situatie zijn er geen andere kinderen die je benadeelt met het opeten van je vermogen.

Het verhogen van je hypotheek is alleen aan te raden als je een goed inkomen hebt. Bijvoorbeeld in het geval dat jij en je partner beiden een uitstekend pensioen hebben. In die situatie is de kans klein dat je in de problemen komt doordat je teveel schulden maakt.

Een andere optie is dat je je huis verkoopt aan een belegger en vervolgens terug huurt. Op die manier kun je direct je overwaarde opeten, zonder dat je hoeft te verhuizen. Ik ben er zelf geen fan van, want wat ga je doen als je geld op is? Dan sta je alsnog op straat.

6. Betaal zo veel mogelijk contant

Ik geef het direct toe, deze tip is een beetje dubieus maar hij werkt wel. Veel mensen realiseren zich niet dat kinderen bij het overlijden van hun ouders de bankhistorie mogen opvragen. Ook een onterfd kind mag weten welke uitgaven er zijn geweest. Dus ga je wel eens shoppen met je kleindochter of uit eten met de andere kinderen? Betaal dan altijd contant. Zo vermijd je hopelijk discussies over uitgaven die misschien een schenking inhouden. Je kunt het je haast niet voorstellen maar over dit soort kwesties worden zelfs rechtszaken gevoerd.

Vermijd grote en onverklaarbare opnames van contant geld. Het is altijd verdacht als een bejaarde persoon zonder koophuis, auto of andere dure bezittingen plotseling duizenden euro’s contant geld opneemt bij de bank. De kans is veel te groot dat je kinderen daar ruzie over gaan krijgen na je overlijden.

7. Repareer je verkeerde verzekering

Eén van de grootste blunders die je kunt maken bij een onterving is een verkeerd afgesloten verzekering. Jaren geleden sprak ik met een gescheiden man van ongeveer 50 jaar oud die zijn zoon wilde onterven ten gunste van zijn dochter. De zoon was het huis uit maar de dochter woonde nog thuis. De man had recent een verzekering afgesloten waarmee de hypotheek kon worden afgelost bij zijn overlijden. Het idee van de man was om de woning vrij van hypotheek aan zijn dochter na te laten.

Helaas had hij daarbij over het hoofd gezien dat de uitkering door de verzekeraar belast was met erfbelasting en meetelde voor de legitieme portie. De dochter zou bij zijn overlijden dus enorme bedragen moeten betalen aan de belastingdienst en de onterfde zoon. De man had de fout gemaakt om op zijn eigen naam een verzekering af te sluiten op zijn eigen leven. In plaats hiervan had zijn dochter de verzekering moeten afsluiten. Een polis die je afsluit op het leven van iemand anders is namelijk vrijgesteld van erfbelasting en telt niet mee voor de legitieme portie!

Wil jij ook zo’n slimme verzekering waarbij de fiscus en het onterfde kind het nakijken hebben? Hier kun je binnen één minuut de premie berekenen.

8. Doe een papieren schenking

Vanwege de recente wijzigingen in Box 3 is een papieren schenking voor veel mensen fiscaal niet zo verstandig meer. Vooral niet als het vermogen van de kinderen in Box 3 hoger is dan hun vrijstelling. Maar bij een onterving is het een ander verhaal. Een papieren schenking kan een mooie manier zijn om de legitieme portie te verkleinen.

Bij een papieren schenking ontstaat er een schuld van de ouder aan het kind. Op het moment van de schenking maak je dus nog geen geld over aan je kind. Dat gebeurt pas na je overlijden. De schuld verlaagt je vermogen voor de inkomstenbelasting en de erfbelasting. Helaas mag je de schuld niet aftrekken voor de legitieme portie. In beginsel gaat de legitieme portie dus niet direct omlaag. Maar op termijn wordt de legitieme wel kleiner. Dit komt door de rente die je tussen de schenking en je overlijden betaalt aan je kind. De rentebetaling is namelijk geen schenking.

legitieme portie omzeilen
de wetgeving over onterving vind je vanaf artikel 4:63 in het Burgerlijk Wetboek

Stel je hebt twee kinderen, geen partner en een spaarsaldo van € 200.000. In beginsel erven beide kinderen de helft, dus ieder € 100.000. Onterf je één kind? Dan is de legitieme portie de helft van het normale erfdeel, dus € 50.000. Doe je dit jaar een papieren schenking van € 100.000 aan het kind dat niet onterfd is? Dan is de legitieme portie nog steeds € 50.000 omdat je de schenking moet bijtellen voor de berekening van de legitieme.

Vervolgens betaal je ieder jaar 6% rente aan het niet-onterfde kind. Deze rentebetaling is geen schenking en verlaagt de legitieme dus wel. Over een periode van 10 jaar betaal je € 60.000 rente. Hierdoor gaat je spaarsaldo omlaag van € 200.000 naar € 140.000. Dit betekent dat de legitieme portie omlaag gaat van € 50.000 naar € 35.000. Een schenking op papier kan dus heel slim zijn.

9. Maak een levenstestament

Inmiddels hebben al meer dan één miljoen (!) Nederlanders een levenstestament gemaakt bij de notaris. Een levenstestament is een bijna onbeperkte volmacht aan je vertrouwenspersoon. Veel mensen realiseren zich niet dat de onterving in een testament geen gevolgen heeft op het moment dat je wilsonbekwaam wordt. Kun je zelf de bankzaken niet meer regelen en moet je vermogen onder bewind worden gesteld? Dan wordt het onterfde kind gewoon bij de aanvraag betrokken alsof er niks aan de hand is.

Gelukkig kun je dit voorkomen door een levenstestament te maken waarin je een ander kind tot gevolmachtigde benoemt. Door op deze manier in je vertegenwoordiging te voorzien, is een bewind niet nodig als je wilsonbekwaam wordt. Hiermee minimaliseer je de zeggenschap van het onterfde kind.

Je kunt al een levenstestament maken vanaf ongeveer € 350. Als je nog geen levenstestament hebt dan zou ik het direct gaan regelen. Wist je trouwens dat notarissen zelf hun tarieven mogen bepalen? Hierdoor zijn er grote prijsverschillen tussen notariskantoren. Vraag daarom altijd een paar offertes op voordat je een notaris kiest. Op deze pagina vind je de tarieven bij jou in de buurt. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

10. Voorkom verjaring van schulden

Je onterft een kind natuurlijk niet zo maar. Regelmatig is er jaren van ellende aan vooraf gegaan. Vaak is er discussie over geld, bijvoorbeeld over een lening die niet is terugbetaald. Een vordering van jou op het onterfde kind mag na je overlijden verrekend worden met de legitieme portie. Hiervoor is wel nodig dat de schuld van je kind aan jou niet is verjaard. In beginsel gebeurt dat 5 jaar nadat jouw vordering opeisbaar is geworden.

Je kunt de verjaring steeds voor een periode van 5 jaar verlengen door op tijd een schriftelijke aanmaning te sturen. Een link naar een voorbeeldbrief vind je onderaan deze pagina. Denk er aan om dit ook te bespreken met je andere kinderen of met de gevolmachtigde in je levenstestament. Stel dat jij dement wordt, dan moet iemand anders de periodieke aanmaning sturen. Als dit wordt vergeten, dan verjaart de schuld en wordt het bedrag niet verrekend met de legitieme.

11. Bewaar bewijsstukken van schenkingen

Behalve schulden van het onterfde kind aan jou komen ook schenkingen aan het onterfde kind in mindering op de legitieme portie. Zorg er dus voor dat je bewijs verzamelt van deze schenkingen. Denk bijvoorbeeld aan brieven, mails, schenkingsakten of bankafschriften. Voorkom dat je erfgenamen deze informatie later niet kunnen vinden. Zorg dat je een papieren versie hebt en bewaar deze bij het afschrift van je testament. Een andere optie is dat je de notaris tot executeur benoemt en vraagt of deze stukken toegevoegd kunnen worden aan je dossier.

Weet iedereen dat er schenkingen zijn geweest maar heb je hier geen bewijs van? Dan kun je misschien het volgende proberen. Stuur je kind een brief met de mededeling dat je de schenking herroept. De kans bestaat dat je een brief terug krijgt waarin je kind stelt dat de schenking niet kan worden herroepen. Daarmee heeft je kind erkend dat er een schenking is geweest en heb je dus een bewijsstuk. Gaat het om veel geld? Overleg dan eens met een jurist over hoe je dit het beste kunt aanpakken.

12. Zoek alvast een mooie kist uit

Voor je erfgenamen is het super vervelend dat het onterfde kind niet mee betaalt aan de kosten die gemaakt worden na het overlijden. Denk bijvoorbeeld aan de kosten van de notaris of een belastingadviseur. Er is één uitzondering op deze regel. De kosten van de uitvaart mogen de erfgenamen wel van de erfenis aftrekken voordat ze de legitieme portie berekenen. Van de bloemen tot de grafrechten, alles telt mee. Dus zoek alvast een mooie kist uit, want je onterfde kind betaalt er indirect ook een deel van.

13. Verhuis naar een ander land

Je hoeft niet van nationaliteit te veranderen om onder het erfrecht van een ander land te vallen. Vanuit Nederland bekeken val je onder het erfrecht van het land waar je woont, tenzij je in een testament een rechtskeuze maakt voor het Nederlandse recht. Je kunt de legitieme portie dus volledig omzeilen door naar een land te verhuizen waar ze geen legitieme portie kennen. Een drastische stap, maar het werkt wel. Ik heb nog nooit iemand gesproken die om deze reden is geëmigreerd, maar in theorie is het dus mogelijk!

Meer lezen?

legitieme portie verkleinen

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *