Je legitieme portie opeisen kan met dit stappenplan

In dit blog leg ik uit hoe je zelf de legitieme portie kunt opeisen zonder kosten te maken voor een advocaat. Om je verder op weg te helpen, heb ik ook een serie video’s gemaakt over de legitieme portie. In de tweede aflevering hieronder geef ik een paar belangrijke tips die je niet over het hoofd moet zien. In totaal zijn er 7 afleveringen. Je vindt ze allemaal op mijn YouTube kanaal.

Wat is de legitieme portie?

De legitieme portie is het minimale bedrag dat je kunt opeisen bij onterving. In beginsel is dit de helft van je normale erfdeel. Maar daarop zijn wel een paar uitzonderingen. In dit blog leg ik uit hoe je zelf kunt uitrekenen hoe hoog het bedrag is. Je krijgt geen bericht van de notaris als je onterfd bent. Je moet er dus zelf achteraan.

wat is legitieme portie

Doe een beroep op je legitieme portie

Om recht te hebben op je legitieme portie moet je er op tijd, op de juiste manier en bij de juiste persoon een beroep op doen. Een beroep er op doen is iets anders dan het opeisen. Je recht ontstaat door er een beroep op te doen. Maar op dat moment is je recht nog niet opeisbaar. Wanneer dat wel het geval is, dat hangt af van de situatie.

Een beroep doen op je legitieme kan binnen 5 jaar nadat iemand overlijdt. Daarna mag het niet meer. Stel dat je beide ouders jou onterven. Dat zijn twee erfenissen en dus ook twee legitieme porties. Binnen 5 jaar na het overlijden van je eerste ouder moet je een beroep doen op je legitieme portie in de eerste erfenis. Je langstlevende ouder heeft vanaf dat moment een schuld aan jou. Jij mag die schuld pas opeisen als je laatste ouder overlijdt. Op dat moment kun je ook een beroep doen op je legitieme portie in de tweede erfenis. Er ontstaat dan een tweede vordering die zes maanden later opeisbaar is.

Doe je niet of te laat een beroep op je legitieme portie, dan kun je later dus niks opeisen. Maar ook als je wel op tijd een beroep doet op je legitieme, kun je geld mislopen als je geen aanspraak maakt op rente. Bekijk de video hierboven als je daar meer over wilt weten.

Een kind onterven kan alleen maar in een testament bij de notaris. Er dus altijd een notaris aan wie je vragen kunt stellen. Maar bedenk wel dat die notaris onpartijdig is en dus ook aan de belangen van anderen moet denken. Voor een goed advies kun je beter naar een andere notaris gaan. Maar er is één vraag die je wel kunt stellen aan de notaris die het testament bewaart. En dat is de vraag bij wie je een beroep moet doen op je legitieme portie. Dit kan de executeur zijn, een erfgenaam of de langstlevende partner van je ouder. Daarna kun je per post een beroep doen op je legitieme portie. Daarvoor kun je deze gratis modelbrief gebruiken. Denk er aan om een kopie te bewaren.

Wanneer moet de erfgenaam de legitieme portie uitbetalen?

Hier boven heb je gelezen dat je pas een vordering krijgt als je er een beroep op doet. Daarna hangt het van de situatie af wanneer je dat bedrag kunt opeisen. Daarvoor gelden meerdere voorwaarden en termijnen.

In beginsel moet de erfgenaam de legitieme portie binnen 6 maanden na het overlijden uitbetalen. Maar dit is niet het geval als de erfenis naar de langstlevende partner van je ouder gaat. In dat geval krijg je pas wat als die partner overlijdt. Daarvoor is wel nodig dat aan alle voorwaarden is voldaan. Staat het niet goed op papier? Of is aan andere eisen niet voldaan? Dan mag je nog steeds na 6 maanden jouw deel opeisen, ook als er wel een partner achterblijft.

wanneer legitieme portie uitbetalen

Laat je overleden ouder een partner achter? Bekijk dan ook de andere video’s die ik heb gemaakt over de legitieme. Want in dat geval is het extra belangrijk om te weten welke stappen jij kunt zetten.

Centraal Testamenten Register

Het Centraal Testamenten Register kan je vertellen bij welke notaris het laatste testament ligt. Bij die notaris kun je een kopie van het testament opvragen. In de wet staat dat je daar recht op hebt. Je krijgt misschien niet een complete kopie maar alleen het deel waarin staat dat je bent onterfd.

Vraag de notaris ook of er nog meer in de kluis ligt wat voor jou van belang is. Ook daar heb je recht op. Denk aan een akte van schenking, samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden.

Boedelregister

Bij het boedelregister kun je vragen of iemand de erfenis heeft verworpen of beneficiair heeft aanvaard. Ook is daar bekend of er al een notaris met de erfenis bezig is. Die notaris kan een verklaring van erfrecht hebben gemaakt. Als dat het geval is, dan heb je recht op een kopie. Het kan wel een paar maanden duren voordat er info over de erfenis in het register staat. Het register helpt je met het vinden van de juiste persoon voor het opeisen van de legitieme portie.

Huwelijksgoederenregister

Was er sprake van een huwelijk of partnerschap? Dan is voor jou van belang of er wel of geen gemeenschap van goederen was. Op deze site kun je zelf checken of je ouder en zijn of haar partner wel of geen voorwaarden hadden. Als dat wel het geval is, dan kun je bij de rechtbank een kopie opvragen.

Koopwoning

Aan het Kadaster kun je vragen of je ouder een huis op naam had. Denk er aan om ook te checken of de partner van je ouder iets op naam heeft. Want daar kan ook geld van je overleden ouder in zitten. Het kadaster kan je vertellen hoeveel er voor het huis is betaald en of er een hypotheek op zit. In dit blog leg ik uit waar je op moet letten bij onterving als er een koophuis is.

Bekijk voor meer tips ook aflevering 3 en 6 op mijn YouTube kanaal. In video 3 vind je meer uitleg over een huis op naam van de partner. Video 6 gaat over het geval dat het huis op naam van je overleden ouder staat.

Je recht op informatie en kopieën

In de wet staat dat je na het opeisen van je legitieme portie recht hebt op alle informatie die je nodig hebt. Je mag stukken inzien of een kopie maken. Vraag de executeur om een kopie van deze stukken:

  • De laatste belastingaangifte.
  • Brief van de bank met opgave banksaldo.
  • Een brief van elke erfgenaam waarin hij verklaart wel of geen schenkingen te hebben gehad.
  • De boedelbeschrijving van de erfenis.
  • Een voorstel voor het bedrag waar jij recht op hebt.

Heb je het vermoeden dat de cijfers niet kloppen? Vraag dan of je zelf de stukken mag inzien. In dit blog leg ik uit wat je kunt doen als je van de executeur niet krijgt waar je recht op hebt.

Boedelbeschrijving bij de notaris of kantonrechter

Krijg je van de erfgenaam of executeur geen informatie? Dan heb je twee rechten die je zelf kunt afdwingen. In de wet staat dat de kantonrechter op jouw verzoek kan bevelen dat de notaris een boedelbeschrijving maakt. Heeft de executeur zelf al wat op papier gezet? In de wet staat ook dat de kantonrechter op jouw verzoek de executeur kan oproepen om onder ede te verklaren dat alles klopt.

Dit zijn twee sterke rechten die je als onterfd kind kunt inroepen bij de kantonrechter. Dit laatste betekent dat je het zelf mag doen, zonder kosten te maken bij een advocaat.

Hoe zit het met de erfenis van je andere ouder?

Is de laatste van je beide ouders overleden en ben je door die laatste ouder onterfd? Dan kun je naast je legitieme portie in die erfenis misschien ook nog een erfdeel opeisen van je ouder die als eerste overleed.

De hoogte van de legitieme portie

De notaris kan je helpen met het uitrekenen van het bedrag waar je recht op hebt. Ga daarvoor niet naar de notaris die het testament heeft gemaakt en ook niet naar de notaris die voor de executeur werkt. Het beste zoek je een notaris die alleen naar jouw belang kijkt. Probeer zoveel mogelijk zelf te doen om de kosten laag te houden. Is de situatie heel simpel? Dan kun je ook kijken hoever je zelf komt met deze 4 voorbeelden.

Toch kosten maken voor het opeisen van je legitieme portie?

Kom je er zelf niet meer uit? Dan is het tijd om naar een advocaat te gaan. Daarvoor heb je de volgende opties:

De kosten voor het opeisen van je legitieme portie door een advocaat kunnen heel hoog zijn. Spreek daarom duidelijk af wat de advocaat voor je gaat doen en hoeveel je daarvoor betaalt.

legitieme portie opeisen

Veelgestelde vragen:

Hoe hoog is de legitieme portie?

De legitieme portie is de helft van het normale erfdeel als je ouder geen testament had gemaakt en geen schenkingen had gedaan.

Check ook mijn blog waarin ik uitleg hoe je zelf kunt uitrekenen hoe hoog de legitieme portie is.

Artikel 4:63 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over: “De legitieme portie van een legitimaris is het gedeelte van de waarde van het vermogen van de erflater, waarop de legitimaris in weerwil van giften en uiterste wilsbeschikkingen van de erflater aanspraak kan maken.”

Hoe werkt het opeisen van de legitieme portie bij onterving?

Om recht te hebben op de legitieme portie moet je er binnen 5 jaar na het overlijden een beroep op doen. Daarna mag het niet meer.

In mijn blog leg ik uit welke stappen je zelf kunt zetten voor het opeisen van de legitieme portie bij onterving.

Stel dat je beide ouders jou onterven. Dat zijn twee erfenissen en dus ook twee legitieme porties. Binnen 5 jaar na het overlijden van je eerste ouder moet je een beroep doen op je legitieme portie in de eerste erfenis. Je langstlevende ouder heeft vanaf dat moment een schuld aan jou. Jij mag die schuld pas opeisen als je laatste ouder overlijdt. Op dat moment kun je ook een beroep doen op je legitieme portie in de tweede erfenis. Er ontstaat dan een tweede vordering die zes maanden later opeisbaar is. Doe je niet of te laat een beroep op je legitieme portie, dan kun je later dus niks opeisen.

Artikel 4:85 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over: “De mogelijkheid om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt, indien de legitimaris niet binnen een hem door een belanghebbende gestelde redelijke termijn, en uiterlijk vijf jaren na het overlijden van de erflater, heeft verklaard dat hij zijn legitieme portie wenst te ontvangen.”

Wat zijn de kosten voor het opeisen van de legitieme portie?

Het zal je verbazen hoeveel je zelf mag doen als onterfd kind. Veel rechten kun je zelf inroepen zonder advocaat. Voor het opeisen van je legitieme portie hoef je dus geen kosten te maken bij een advocaat of notaris. In mijn blog ontdek je welke stappen je zelf kunt zetten voordat je een jurist inschakelt

Wanneer moet de erfgenaam de legitieme portie uitbetalen?

In beginsel moet de erfgenaam de legitieme portie binnen 6 maanden na het overlijden uitbetalen. Maar dit is niet het geval als de erfenis naar de langstlevende partner van je ouder gaat. In dat geval krijg je pas wat als die partner overlijdt. Daarvoor is wel nodig dat aan alle voorwaarden is voldaan. Staat het niet goed op papier? Of is aan andere eisen niet voldaan? Dan mag je nog steeds na 6 maanden jouw deel opeisen, ook als er wel een partner achterblijft.

Artikel 4:81 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over:
“De vordering is niet opeisbaar voordat zes maanden zijn verstreken na het overlijden van de erflater.”

De uitzondering op deze regel staat in artikel 4:82 van het Burgerlijk Wetboek:
“Een erflater kan aan een uiterste wilsbeschikking ten behoeve van zijn niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot de voorwaarde verbinden dat de vordering van een legitimaris, voor zover deze ten laste zou komen van de echtgenoot, eerst opeisbaar is na diens overlijden. Een voorwaarde als bedoeld in de vorige zin kan op overeenkomstige wijze worden verbonden aan een making ten behoeve van een andere levensgezel, indien deze met de erflater een gemeenschappelijke huishouding voert en een notarieel verleden samenlevingsovereenkomst is aangegaan.”