Legitieme portie opeisen? Volg dit stappenplan!

In dit blog leggen we uit welke stappen je zelf kunt nemen bij het opeisen van je legitieme portie voordat je naar een advocaat gaat. Check ook onze andere blogs over het opeisen van de legitieme portie!

Wat is de legitieme portie?

De legitieme portie is het minimale bedrag waar je recht op hebt wanneer je bent onterfd door een ouder. Je krijgt geen bericht als je onterfd bent, dus je moet hier zelf achteraan.

wat is legitieme portie

Doe een beroep op je legitieme portie

legitieme portie opeisen

Om recht te hebben op je legitieme portie moet je er op tijd, op de juiste manier en bij de juiste persoon een beroep op doen. Een beroep er op doen is iets anders dan het opeisen daarvan. Overlijdt de eerste van je beide ouders en ben je onterfd? Dan moet je binnen 5 jaar een beroep doen op je legitieme portie. De langstlevende heeft vanaf dat moment een schuld aan jou. Het opeisen van die schuld kan pas als je andere ouder overlijdt. Heb je geen beroep gedaan op je legitieme portie dan kun je later dus niks opeisen.

Om een kind te onterven is het nodig dat er een testament is gemaakt door een notaris. Aan die notaris kun je vragen bij wie je een beroep moet doen op je legitieme portie. Dit kan de executeur zijn, de partner of de erfgenaam. Daarna doe je bij aangetekende brief met bewijs van ontvangst een beroep op je legitieme portie. Bewaar hiervan een kopie voor later. Hiervoor heb je geen advocaat nodig.

Centraal Testamenten Register

Het Centraal Testamenten Register kan je vertellen bij welke notaris het laatste testament ligt. Bij die notaris kun je een kopie van het testament opvragen. In de wet staat dat je hier recht op hebt. Je krijgt misschien niet een complete kopie maar alleen het deel waarin staat dat je bent onterfd. Vraag de notaris ook of er nog meer akten in de kluis liggen die voor jou van belang zijn. In de wet staat dat je hier recht op hebt. Denk aan een schenking, samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden. Misschien heb je ook interesse in ons blog over hoe geheim een akte is. Krijg je van de notaris niet waar je recht op hebt? Dan kun je daarover een klacht indienen.

Boedelregister

Bij het boedelregister van de rechtbank is bekend of iemand de erfenis heeft verworpen of beneficiair heeft aanvaard. Ook kan de rechtbank je vertellen of er nog een andere notaris met de erfenis bezig is. Die notaris heeft mogelijk een verklaring van erfrecht gemaakt. Is dat het geval, dan kun je hiervan een kopie opvragen. In de wet staat dat je daar recht op hebt. Het kan wel enkele maanden duren voordat er info over de erfenis wordt ingeschreven. Het register kan je helpen bij het vinden van de juiste persoon voor het opeisen van je legitieme portie.

Huwelijksgoederenregister

Was je overleden ouder gehuwd of geregistreerd als partner? Dan is voor jou van belang of er sprake was van een gemeenschap van goederen. Je kunt bij de rechtbank checken of er voorwaarden zijn gemaakt. Als dat het geval is, dan kun je van de rechtbank een kopie krijgen.

Kadaster

Bij het Kadaster kun je nagaan of je overleden ouder een koophuis had. Het is ook mogelijk om bij het Kadaster een kopie van de akte van levering en de hypotheek op te vragen. Had je overleden ouder een partner, dan kan het huis op naam van die partner staan. Ken je iemand die in het kadaster kan, zoals een makelaar? Vraag die persoon dan om even voor je te zoeken. Bij het WOZ loket kun je zelf nagaan wat de WOZ waarde is van het huis.

Recht op informatie en kopieën

In artikel 4:78 van het Burgerlijk Wetboek staat dat je na het opeisen van je legitieme portie recht hebt op informatie. Ook mag je alle nodige stukken inzien of daar een kopie van maken. Vraag de erfgenaam of de executeur om een kopie van de laatste belastingaangifte. Of een kopie van de brief van de bank waarop het laatste banksaldo is vermeld. Vraag de executeur en iedere erfgenaam of er bij leven een schenking is gedaan. Dat moet misschien mee worden geteld voor het bepalen jouw rechten. Vraag de executeur of de erfgenaam om een boedelbeschrijving en een voorstel voor het bedrag waar jij recht op hebt. Twijfel je of de cijfers wel kloppen? Vraag dan of je zelf de stukken mag inzien.

Boedelbeschrijving via notaris of kantonrechter

Krijg je van de erfgenamen of executeur geen informatie? Dan heb je twee rechten die je zonder advocaat bij de kantonrechter kunt afdwingen. In de wet staat dat de kantonrechter op jouw verzoek kan bevelen dat er een boedelbeschrijving wordt gemaakt bij de notaris. Heeft de erfgenaam of de executeur zelf al wat gemaakt zonder notaris? In de wet staat ook dat de kantonrechter op jouw verzoek de erfgenaam en executeur dan kan oproepen om onder ede te bevestigen dat alles klopt.

Hoe zit het met de erfenis van je andere ouder?

Is de laatste van je beide ouders overleden en ben je door die laatste ouder onterfd? Dan kun je naast je legitieme portie in die erfenis misschien ook nog een erfdeel opeisen van je ouder die als eerste overleed. Hoe dat werkt, leggen we uit in het tweede voorbeeld op deze pagina. Je kunt proberen om bij de belastingdienst informatie op te vragen over de eerste erfenis. Het kan namelijk zijn dat de belastingdienst nog een kopie heeft bewaard van de aangifte erfbelasting. Op deze pagina van de belastingdienst wordt uitgelegd hoe je die kopie kunt opvragen. Vraag bij de notaris ook een kopie op van het testament van je ouder die als eerste overleed.

De hoogte van de legitieme portie

Het uitrekenen van jouw rechten is zo lastig dat dit vaak leidt tot conflicten. Dit is een goed moment om een notaris in te schakelen. Uiteraard ga je niet naar de notaris die het testament heeft gemaakt en ook niet naar de notaris die voor de erfgenaam of executeur werkt. Het beste zoek je een notaris in die alleen naar jouw belang kijkt. Een notaris werkt niet voor niks. Houd je het overleg kort, vraag je alleen om tips en laat je de notaris geen brieven schrijven? Dan kan de rekening best meevallen. Misschien heb je ook interesse in ons blog over het zelf uitrekenen van de legitieme portie.

Je legitieme portie opeisen via een advocaat?

Loop je helemaal vast? Dan wil je misschien een advocaat inschakelen. Check eerst wel of je een verzekering voor rechtsbijstand hebt of dat je in aanmerking komt voor gratis rechtsbijstand. Op de website van de Nederlandse Orde van Advocaten kun je alle advocaten vinden die jou kunnen helpen met een erfrecht kwestie. In het zoekscherm vul je dan in: erfrecht. Wil je een advocaat die zich alleen maar bezig houdt met het erfrecht en daarvoor ook een opleiding heeft gevolgd? Dan kun je de zoekfunctie gebruiken op de site van de VFAS en daarbij aanvinken: erfrechtspecialist. Nog een optie is de ledenlijst van VEAN, de vereniging voor erfrecht advocaten. Aan het inschakelen van een advocaat voor het opeisen van je legitieme portie hangt wel een prijskaartje. Maak dus duidelijke afspraken over wat de advocaat voor je gaat doen en hoeveel je daarvoor betaalt.

Veelgestelde vragen:

Wat is de legitieme portie?

De legitieme portie is het minimale bedrag waar je recht op hebt wanneer je bent onterfd door een ouder. Je krijgt geen bericht als je onterfd bent, dus je moet hier zelf achteraan.

Artikel 4:63 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over: “De legitieme portie van een legitimaris is het gedeelte van de waarde van het vermogen van de erflater, waarop de legitimaris in weerwil van giften en uiterste wilsbeschikkingen van de erflater aanspraak kan maken.”

Wanneer moet je de legitieme portie opeisen?

Om recht te hebben op je legitieme portie moet je er op tijd, op de juiste manier en bij de juiste persoon een beroep op doen.

Een beroep doen op je rechten is niet hetzelfde als het opeisen daarvan. Overlijdt de eerste van je beide ouders en ben je onterfd? Dan moet je binnen 5 jaar een beroep doen op je legitieme portie. De langstlevende heeft vanaf dat moment een schuld aan jou. Het opeisen van die schuld kan pas als de langstlevende overlijdt. Heb je geen beroep gedaan op je legitieme portie dan kun je later dus niks opeisen. Check ons blog voor meer info hierover.

Artikel 4:85 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over: “De mogelijkheid om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt, indien de legitimaris niet binnen een hem door een belanghebbende gestelde redelijke termijn, en uiterlijk vijf jaren na het overlijden van de erflater, heeft verklaard dat hij zijn legitieme portie wenst te ontvangen.”

Kun je zelf met een modelbrief je rechten opeisen?

Voor het opeisen van je legitieme portie heb je geen advocaat nodig. Je kunt er zelf met deze aangetekende modelbrief een beroep op doen.

Wanneer wordt de legitieme portie uitbetaald?

Je legitieme portie moet binnen 6 maanden worden uitbetaald tenzij je ouder de erfenis heeft nagelaten aan zijn of haar partner. In dat geval krijg je de legitieme portie pas als die partner overlijdt (mits dat door je ouder is bepaald in het testament).

Artikel 4:81 van het Burgerlijk Wetboek zegt er het volgende over: “De vordering is niet opeisbaar voordat zes maanden zijn verstreken na het overlijden van de erflater.”

De uitzondering op deze regel staat in artikel 4:82 van het Burgerlijk Wetboek: “Een erflater kan aan een uiterste wilsbeschikking ten behoeve van zijn niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot de voorwaarde verbinden dat de vordering van een legitimaris, voor zover deze ten laste zou komen van de echtgenoot, eerst opeisbaar is na diens overlijden. Een voorwaarde als bedoeld in de vorige zin kan op overeenkomstige wijze worden verbonden aan een making ten behoeve van een andere levensgezel, indien deze met de erflater een gemeenschappelijke huishouding voert en een notarieel verleden samenlevingsovereenkomst is aangegaan.”