Legitieme portie berekenen: 4 voorbeelden

Het berekenen van de legitieme portie is heel lastig en zorgt voor veel conflicten. Menig advocaat verdient er een goede boterham mee. In dit blog leg ik aan de hand van vier eenvoudige voorbeelden uit hoe je het kindsdeel of de legitieme portie moet berekenen. Dit is het minimale bedrag waar je recht op hebt wanneer je bent onterfd. Bekijk ook de tips in de video hieronder.

De andere afleveringen over de legitieme portie vind je op mijn YouTube kanaal.

Voorbeeld 1, onterfd bij het overlijden van de eerste ouder

Arie en Bianca zijn gehuwd in gemeenschap van goederen en hebben twee dochters, Charlotte en Denise. Het totale vermogen is € 300.000. Denise is onterfd en Arie overlijdt als eerste. Wanneer Arie geen testament had gemaakt, was zijn nalatenschap de helft van de gemeenschap van goederen geweest, dus € 150.000. Arie zou zonder testament drie erfgenamen hebben gehad. Die hadden ieder één/derde gekregen, dus € 50.000,–. De hele erfenis komt op grond van de wet toe aan Bianca als langstlevende. Charlotte en Denise zouden in ruil daarvoor ieder een vordering hebben gekregen op Bianca van € 50.000.

legitieme portie berekenen

De legitieme portie berekenen, doe je door je door het normale erfdeel te halveren. Wanneer Denise als onterfd kind een beroep doet op haar legitieme portie, krijgt zij dus een vordering op Bianca van € 25.000. Dit bedrag krijgt zij pas betaald wanneer Bianca overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering komt.

Voorbeeld 2, onterfd bij het overlijden van de tweede ouder

Esther en Frits zijn gehuwd in gemeenschap van goederen en hebben twee zonen, Gerard en Harry. Het totale vermogen is € 150.000. Esther overlijdt als eerste en heeft geen testament. Frits overlijdt als laatste en heeft wel een testament, waarbij Gerard is onterfd. De nalatenschap van Esther is de helft van de gemeenschap van goederen, dus € 75.000. Zij heeft drie erfgenamen die ieder recht hebben op € 25.000. De hele erfenis komt op grond van de wet toe aan Frits. Gerard en Harry krijgen in ruil daarvoor ieder een vordering op Frits van € 25.000. Gerard heeft direct na het overlijden van zijn vader Frits recht op betaling van dit bedrag door zijn broer Harry.  

Bij het overlijden van Frits is zijn vermogen € 150.000 minus de twee schulden van € 25.000 aan Gerard en Harry, dus € 100.000. Wanneer Frits geen testament had, zouden Gerard en Harry ieder € 50.000 van hun vader hebben geërfd. De legitieme portie van Gerard als onterfd kind bedraagt de helft hiervan, dus € 25.000. Dit bedrag kan Gerard zes maanden na het overlijden van zijn vader Frits opvragen bij zijn broer Harry. Gerard heeft dus recht op € 25.000 uit de eerste erfenis en € 25.000 uit de tweede erfenis. De rest is voor Harry.

Voorbeeld 3, er is een schenking gedaan aan een ander kind

Kees is gescheiden in 1980 en heeft daarna zijn zonen Richard en Roelof nooit meer gezien. Ook zijn tweede huwelijk eindigt in 1995 met een scheiding. Uit dat huwelijk is Eva geboren, die hij tot zijn enige erfgenaam heeft benoemd. In 2015 heeft Kees aan Eva € 100.000 geschonken. In 2019 overlijdt Kees met een vermogen van € 200.000.

legitieme portie schenkingen

Wanneer Kees geen testament had gemaakt en geen schenking aan Eva had gedaan, was zijn erfenis € 300.000 geweest en hadden de drie kinderen ieder € 100.000 geërfd. Het minimale kindsdeel bedraagt de helft hiervan dus € 50.000. Richard en Roelof hebben ieder recht op € 50.000 en de rest is voor Eva. Voor het berekenen van de legitieme portie moet je de schenkingen aan de kinderen dus bij de erfenis optellen.

Voorbeeld 4, er is een schenking gedaan aan het onterfde kind

Elizabeth is nooit getrouwd geweest en heeft twee zonen, Eddy en Frank. In 2010 heeft Eddy een schenking gekregen van € 25.000. Daarna is de verhouding zo zwaar verstoord dat Elizabeth een testament heeft gemaakt. Frank is daarin tot enige erfgenaam benoemd.

kindsdeel berekenen

Elizabeth overlijdt in 2019 en laat € 75.000 na. Wanneer zij geen testament had gemaakt en geen schenking had gedaan, was haar vermogen € 100.000 geweest. Beide zonen hadden € 50.000 geërfd. De legitieme portie van Eddy is de helft hiervan, dus € 25.000. Maar Eddy heeft al€ 25.000 gekregen. Dit bedrag wordt er bij het berekenen van de legitieme portie vanaf gehaald. De legitieme portie is dus € 0. De hele erfenis van € 75.000 gaat naar Frank.

Wie laat je achter?Hoe groot is de legitieme portie per kind?
1 kind en geen partner50% (de helft)
2 kinderen en geen partner25% (een kwart)
3 kinderen en geen partner16,67% (een zesde)
1 kind en een echtgenote of geregistreerd partner25% (een kwart)
2 kinderen en een echtgenote of geregistreerd partner16,67% (een zesde)
3 kinderen en een echtgenote of geregistreerd partner12,5% (een achtste)
1 kind en een partner met wie je ongehuwd samen woont50% (de helft)
2 kinderen en een partner met wie je ongehuwd samen woont25% (een kwart)
3 kinderen en een partner met wie je ongehuwd samen woont16,67% (een zesde)

Meer lezen over de legitieme portie?

Veelgestelde vragen:

Hoe moet je de legitieme portie berekenen?

De legitieme portie is de helft van het normale erfdeel dat je had gekregen als je niet was onterfd.

In dit blog leg ik met 4 voorbeelden uit hoe je de legitieme portie moet berekenen.

De artikelen 4:63 en 4:64 van het Burgerlijk Wetboek zeggen er het volgende over: “De legitieme portie van een legitimaris is het gedeelte van de waarde van het vermogen van de erflater, waarop de legitimaris in weerwil van giften en uiterste wilsbeschikkingen van de erflater aanspraak kan maken.” “De legitieme portie van een kind van de erflater bedraagt de helft van de waarde waarover de legitieme porties worden berekend, gedeeld door het aantal in artikel 10 lid 1 onder a genoemde, door de erflater achtergelaten personen.”

Heeft een schenking invloed op de legitieme portie?

Ja, een schenking aan jou of aan een ander kind moet worden bijgeteld bij het berekenen van de legitieme portie.

Check daarom ook mijn blog met een voorbeeld van beide situaties: een schenking aan het onterfde kind en een schenking aan een ander kind.

Welke waarde heeft een huis voor het kindsdeel?

De waarde van het huis staat stevig in de top 3 als het gaat om problemen bij het bepalen van het kindsdeel.

In dit blog ontdek je waar je op moet letten bij onterving als er een koophuis is.

Hoe zorg je er als kind voor dat je krijgt waar je recht op hebt?

Als kind moet je er voor zorgen dat je op tijd een beroep doet op je rechten en daarbij de juiste stappen zet.

In dit blog leg ik uit wat je rechten zijn en hoe je krijgt waar je recht op hebt.

Bekijk ook de modelbrief die je kunt gebruiken als je bent onterfd.