Langstlevende Testament voorbeeld voor een echtpaar

In dit blog leg ik aan de hand van een voorbeeld uit hoe een langstlevende testament werkt. Veel echtparen ontdekken pas in het eerste gesprek bij de notaris wat ze allemaal kunnen regelen in een testament. Wil jij liever van tevoren weten wat er mogelijk is, zodat je daar rustig over na kunt denken? Bereid je dan voor op het gesprek bij de notaris door de video hieronder te bekijken. Daarin komen alle onderwerpen aan bod die je normaal gezien met de notaris bespreekt.

meer video’s over het maken van een testament vind je op mijn YouTube kanaal

Wat is een langstlevende testament?

In 2003 is het nieuwe Nederlandse erfrecht ingevoerd. Sindsdien geldt er standaard een langstlevende regeling als je gehuwd bent en kinderen hebt. Deze regeling houdt in dat de volledige erfenis eerst naar de langstlevende gaat. In ruil daarvoor erven de kinderen een geldvordering. De kinderen mogen deze vordering in beginsel pas opeisen na het overlijden van de langstlevende. In de tussentijd betaalt de langstlevende geen rente of aflossing.

Vóór 2003 stond er geen langstlevende regeling in de wet. Dit had tot gevolg dat de kinderen bij het overlijden van de eerste ouder mede-eigenaar werden van het huis. Een kind kon bijvoorbeeld eisen dat het huis werd verkocht, waardoor de langstlevende op straat kwam te staan. Daarom was het tot 2003 erg belangrijk om een “testament op de langstlevende” te maken. In de jaren ’70 en ’80 was het gebruikelijk om daarin aan de langstlevende het vruchtgebruik na te laten. De kinderen werden nog wel mede-eigenaar van het huis, maar konden de langstlevende niet meer op straat zetten.

In de jaren ’90 werd een ander soort testament populair. De zogenoemde “ouderlijke boedelverdeling” had tot gevolg dat de volledige erfenis naar de langstlevende ging. De kinderen erfden in ruil daarvoor een geldvordering. Op hoofdlijnen is dat dezelfde regeling die sinds 2003 in de wet staat.

Sinds 2003 heb je dus geen testament meer nodig om de langstlevende beschermd achter te laten. Toch zijn er nog veel echtparen die een langstlevende testament maken bij de notaris. Meestal heeft zo’n testament de huidige wettelijke regeling als basis.

Waarom zou je een langstlevende testament maken?

De bescherming van de langstlevende is tegenwoordig dus goed geregeld in de wet. Waarom zou je dan nog naar de notaris gaan voor een testament? Nou, daar kun je hele goede redenen voor hebben. Ik noem er een paar:

  • De nieuwe wettelijke regeling geldt niet als je vóór 2003 een ander soort testament hebt gemaakt. Dit kun je alleen maar oplossen door een nieuw testament te maken.
  • Heb je geen testament en is je kind getrouwd in algehele gemeenschap van goederen? Dan heeft je schoonkind ook recht op een deel van de erfenis. Dit kun je voorkomen door een testament te maken met een “uitsluitingsclausule”.
  • Bij het overlijden van de eerste ouder erven de kinderen een geldvordering die ze pas mogen opeisen na het overlijden van de langstlevende. Veel echtparen maken een testament waarin staat dat de vordering ook opeisbaar is als de langstlevende verhuist naar het verpleeghuis. De bedoeling van die clausule is dat door het uitbetalen van de erfdelen de eigen bijdrage omlaag gaat.

Hierna leg ik met een voorbeeld uit hoe een standaard langstlevende testament werkt. Daarna vertel ik hoe het met de erfbelasting zit en welke speciale clausules je kunt opnemen in je testament.

Het modelgezin van Jan en Ineke

Jan en Ineke zijn beiden 68 jaar en al veertig jaar getrouwd in gemeenschap van goederen. Ze hebben twee kinderen. Hun dochter is in 2015 getrouwd en inmiddels is het eerste kleinkind op komst. De zoon is nog vrijgezel. Er is een koophuis met een WOZ waarde van € 300.000 en een hypotheek van € 140.000. Op de spaarrekening staat € 20.000. Jan en Ineke hebben dus € 180.000 aan vermogen, bestaande uit € 160.000 overwaarde en € 20.000 spaargeld. Recent hebben ze een langstlevende testament laten maken, met dezelfde inhoud als het voorbeeld onderaan deze pagina.

testament op de langstlevende
stamboom Jan en Ineke

Stel dat Jan als eerste zou overlijden. Zijn erfenis bestaat uit de helft van de gemeenschap van goederen. De erfenis is dus € 90.000 waard. Er zijn drie erfgenamen, Ineke en de beide kinderen. De drie erfgenamen hebben ieder een erfdeel van € 30.000. Op grond van de langstlevende regeling gaat de volledige erfenis naar Ineke. Zij wordt dus de enige eigenaar van het huis. In ruil daarvoor erven de beide kinderen een geldvordering van € 30.000 per persoon.

Jan heeft in zijn testament geregeld dat de kinderen hun vordering mogen opeisen wanneer Ineke naar het verpleeghuis gaat. Dit is een aanvulling op de wettelijke regeling. Zonder testament is de vordering op dat moment niet opeisbaar.

Dankzij een wijziging van de wet valt de erfenis standaard niet meer in een gemeenschap van goederen. Maar deze nieuwe wet geldt alleen indien je kind getrouwd is ná 1 januari 2018. De dochter van Jan is getrouwd in 2015. Daarom heeft Jan een uitsluitingsclausule in zijn testament gezet. Hierdoor heeft de schoonzoon van Jan geen recht op de erfenis.

Hoe zit het met de erfbelasting?

Veel echtparen maken zich zorgen over de erfbelasting bij het eerste overlijden. Ze zijn bang dat de langstlevende de erfbelasting niet kan betalen omdat het vermogen vast zit in het huis. Jan en Ineke hebben deze zorg gedeeld met hun notaris. Die heeft ze gerust gesteld. Bij een modaal vermogen valt de heffing bij het eerste overlijden vaak mee.

Allereerst heeft de langstlevende een hele grote vrijstelling voor de erfbelasting. In 2023 bedraagt deze maximaal € 723.526. In het geval van Jan en Ineke blijft het erfdeel van de langstlevende daar ruim onder. De langstlevende hoeft over zijn of haar eigen erfdeel dus geen erfbelasting te betalen.

De kinderen hebben een kleinere vrijstelling. In 2023 bedraagt deze per kind € 22.918. De kinderen erven ieder een vordering van € 30.000. Deze mag je afwaarderen voordat je de erfbelasting berekent. Een renteloze vordering van € 30.000 op een langstlevende van 68 jaar heeft volgens de belastingdienst een waarde van € 15.600. Dit bedrag is lager dan de vrijstelling. Ook de kinderen van Jan en Ineke betalen bij het eerste overlijden dus geen erfbelasting.

De kosten van een langstlevende testament

Een testament is een persoonlijk document. Dit betekent dat je als echtpaar twee testamenten nodig hebt. De inhoud van die twee testamenten is uiteraard over en weer hetzelfde. Het enige verschil is de naam bovenaan de akte. Het worden daarom “gelijkluidende” testamenten genoemd.

Notarissen mogen zelf hun tarieven bepalen. Dit heeft tot gevolg dat er grote prijsverschillen zijn tussen kantoren. Het tarief voor twee testamenten loopt uiteen van € 505 tot € 1.431 (bron). Het is dus verstandig om eerst een paar offertes op te vragen voordat je een notaris kiest. De tarieven bij jou in de buurt vind je op deze pagina. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Bijzondere clausules

Is jullie vermogen groter dan dat van Jan en Ineke? Dan kan de waarde van de vordering van de kinderen groter zijn dan de vrijstelling. Dit betekent dat je bij het eerste overlijden wel erfbelasting betaalt. Je kunt dat voorkomen door een opvullegaat op te nemen in je testament. Dit is een extra legaat aan de langstlevende bovenop zijn of haar erfdeel. Hierdoor gaat de vordering van de kinderen omlaag tot het belastingvrije bedrag.

Het opvullegaat zorgt voor uitstel van de erfbelasting. De erfbelasting gaat dus niet omlaag maar wordt pas later betaald, na het overlijden van de langstlevende. Dit komt doordat de kleinere vordering van de kinderen tot gevolg heeft dat de erfenis van de langstlevende groter is. Gelukkig is ook daar een oplossing voor. Je kunt in je testament vermelden dat de kleinkinderen bij het overlijden van de langstlevende een gedeelte van de erfenis krijgen. Dit kan zonder erfbelasting want de kleinkinderen hebben ook recht op een vrijstelling.

Bij een groter vermogen combineren veel echtparen een opvullegaat met een kleinkindlegaat. Op die manier kun je in beide erfenissen erfbelasting besparen.

Tot slot wil ik je nog wijzen op de noodzaak om een levenstestament te maken. Dit is een notariële akte waarin je uit voorzorg een volmacht geeft aan elkaar en de kinderen. Al meer dan een miljoen (!) Nederlanders hebben dat geregeld bij de notaris. Met deze volmacht kunnen de kinderen bijvoorbeeld de bankzaken regelen als je dat later zelf niet meer kunt.

Voorbeeld langstlevende testament

In het voorbeeld langstlevende testament hieronder staan de volgende clausules:

  • Herroeping van vorige testamenten.
  • Rechtskeuze voor Nederlands recht.
  • Benoeming erfgenamen.
  • Bescherming langstlevende.
  • Uitsluitingsclausule.
  • Vordering opeisbaar bij opname verpleeghuis.

Alle standaard clausules passen op één pagina. Een langstlevende testament hoeft dus niet lang of ingewikkeld te zijn. Heb je nog vragen of wil je meer weten over een bepaald onderwerp? Onder het voorbeeld staat een lijst met meer nuttige blogs voor jullie situatie.

langstlevende testament voorbeeld
klik op de afbeelding voor een pdf

Meer lezen?