Met een kleinkindlegaat kun je tot € 10.492 belasting besparen

Je kleinkind is misschien wel de beste bestemming voor je erfenis. Bovendien kun je veel erfbelasting besparen door een kleinkind op te nemen in je testament. In dit blog ontdek je hoe een kleinkindlegaat werkt en waar je op moet letten als je een legaat voor je kleinkind wilt opnemen in je testament.

Ben jij bezig met je testament en wil je weten wat de mogelijkheden zijn voor een kleinkindlegaat? Bekijk dan ook de video hieronder met uitleg over alle opties:

Wat is een kleinkindlegaat?

Een legaat is een clausule in je testament waarmee je aan iemand een specifieke zaak of een geldbedrag nalaat. Iemand die alleen een legaat krijgt, is geen erfgenaam. Dit betekent dat diegene geen schulden erft en niet verantwoordelijk is voor de afwikkeling van je erfenis. Een kleinkindlegaat houdt normaal gezien in dat het kleinkind een geldbedrag erft. Je kunt bijvoorbeeld aan je kleinkind € 10.000 legateren of een bedrag ter grootte van de vrijstelling voor de erfbelasting. De vrijstelling wordt elk jaar verhoogd met een inflatiecorrectie. Het is een populaire optie om de hoogte van het legaat te koppelen aan de vrijstelling.

Een echtpaar laat altijd twee erfenissen na. Dit is ook het geval als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd. Om deze reden heb je als echtpaar twee testamenten nodig. Iedere echtgenoot heeft een eigen erfenis en een eigen testament. Hierdoor kun je ook twee keer profiteren van het kleinkindlegaat. Je kunt de kleinkinderen in beide erfenissen een legaat toekennen ter grootte van de vrijstelling. Ieder kleinkind kan dus twee keer het vrijgestelde bedrag erven. Het is gebruikelijk om te bepalen dat het legaat uit de eerste erfenis pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende grootouder. Op die manier gaat het legaat niet ten koste van de bescherming van de langstlevende.

Wil je het kleinkindlegaat maar één keer toepassen? Dan kun je dit het beste doen in de tweede erfenis. Uit het volgende rekenvoorbeeld blijkt waarom dit het geval is.

Hoe werkt de erfbelasting zonder kleinkindlegaat?

De werking van de erfbelasting leg ik graag uit aan de hand van een voorbeeld. Ton en Ria zijn beiden 71 jaar. Ze zijn getrouwd in gemeenschap van goederen en hebben twee kinderen en vier kleinkinderen. Hun koopwoning heeft een WOZ-waarde van € 475.000. Er zit nog een hypotheek op het huis van € 125.000. Op de bank staat € 25.000 spaargeld. Het totale vermogen is € 375.000 waard. Het lijkt Ton en Ria een mooi idee om een gedeelte van hun erfenis aan de kleinkinderen te geven. Ze hebben daarom een afspraak gemaakt bij de notaris voor een gesprek over de mogelijkheden.

Ton en Ria hebben op dit moment nog geen testament. Stel dat Ton als eerste van beiden overlijdt. In dat geval bepaalt de wet dat Ria en de beide kinderen samen erfgenaam zijn. Ieder van hen heeft recht op één/derde van de erfenis. Op grond van de wet worden alle bezittingen en schulden toegedeeld aan de langstlevende. In ruil hiervoor erven de kinderen een geldvordering ter grootte van hun erfdeel. De geldvordering is in beginsel pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende. In de tussentijd betaalt de langstlevende geen rente of aflossing aan de kinderen. Notarissen spreken daarom ook wel van een “tegoedbon”.

In het geval van Ton en Ria bestaat de erfenis bij het eerste overlijden uit de helft van de gemeenschap van goederen. De totale gemeenschap van goederen is € 375.000 waard en de helft hiervan is € 187.500. Er zijn drie erfgenamen die ieder recht hebben op een derde hiervan, ofwel € 62.500.

Op het moment dat de langstlevende overlijdt, hebben de beide kinderen samen nog € 125.000 tegoed uit de eerste erfenis. Dit betekent dat de erfenis van de langstlevende € 250.000 bedraagt (€ 375.000 minus € 125.000). De beide kinderen hebben ieder recht op de helft hiervan. Uit de tweede erfenis krijgt ieder kind dus € 125.000.

De notaris heeft voor Ton en Ria uitgerekend hoeveel erfbelasting er verschuldigd is als ze geen testamenten maken en beiden zouden overlijden in 2026. Het resultaat zie je in de tabel hieronder:

Er is een groot verschil tussen de erfbelasting bij het eerste overlijden en het tweede overlijden. Dit heeft drie oorzaken:

1. De eerste erfenis (€ 187.500) is kleiner dan de tweede erfenis (€ 250.000). Een grotere erfenis betekent meer erfbelasting.
2. In de eerste erfenis zijn er drie erfgenamen. In de tweede erfenis zijn er twee erfgenamen. Minder erfgenamen betekent meer erfbelasting.
3. Bij het eerste overlijden is er sprake van een speciale “korting”. Omdat de kinderen hun vordering nog niet mogen opeisen, wordt deze voor de berekening van de erfbelasting “afgewaardeerd”. Wil je daar meer over weten? In dit blog leg ik precies uit hoe het zit. Bij het tweede overlijden is er geen afwaardering omdat de kinderen hun erfdeel direct krijgen.

Hoe werkt de erfbelasting met een kleinkindlegaat?

Het vermogen van Ton en Ria zit vast in hun huis. Daarom ligt het niet voor de hand om bij het eerste overlijden een bedrag uit te betalen aan de kleinkinderen. Ze willen daarom in hun testament zetten dat ieder kleinkind pas een bedrag ontvangt na het overlijden van de langstlevende. Dit kan naar keuze met een legaat in de eerste erfenis of een legaat in de tweede erfenis. Bij een legaat in de eerste erfenis kun je namelijk bepalen dat het bedrag pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende. Bij Ton en Ria ligt het voor de hand om het legaat toe te passen in de tweede erfenis. Over de tweede erfenis is de erfbelasting namelijk het hoogste. In die erfenis kun je dus het meeste erfbelasting besparen.

Stel dat Ton en Ria kort na elkaar overlijden in 2026 en dat de vier kleinkinderen uit de tweede erfenis een legaat ontvangen ter grootte van hun vrijstelling. In dat geval pakt de erfbelasting als volgt uit:

In de tweede erfenis gaat de erfbelasting drastisch omlaag door het legaat. Dit komt doordat er € 104.920 belastingvrij naar de vier kleinkinderen gaat. Fiscaal gezien is een kleinkindlegaat dus zeer gunstig voor Ton en Ria. Een klein stukje tekst in hun testament levert een besparing op van meer dan € 10.000!

Omdat de vrijstelling elk jaar omhoog gaat, kan het verstandig zijn om in je testament een maximumbedrag op te nemen. Je kunt bijvoorbeeld vermelden dat elk kleinkind de vrijstelling krijgt, met een maximum van € 30.000 per kleinkind. Of je kunt bijvoorbeeld bepalen dat de kleinkinderen samen hooguit een kwart van de erfenis ontvangen. Hiermee voorkom je dat een te groot deel van de erfenis naar de kleinkinderen gaat. Dit zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren als de langstlevende het huis verkoopt en vervolgens gaat interen op het vermogen. Als het vermogen krimpt en het legaat gelijk blijft, gaat een steeds groter percentage van de erfenis naar de kleinkinderen.

Wat is het maximale voordeel van een legaat aan je kleinkind in 2026?

In 2026 is het maximale fiscale voordeel van een kleinkindlegaat € 10.492 per kleinkind. Dat is veel meer dan het voordeel dat Ton en Ria behalen. Zij besparen met € 2.623 per kleinkind maar een kwart van dit bedrag aan erfbelasting. Het maximale voordeel van € 10.492 per kleinkind bereik je in het volgende geval:

• Je past het legaat in beide erfenissen toe. Dus niet één keer (in de tweede erfenis) maar twee keer (in beide erfenissen).
• Beide erfenissen, bij het eerste en tweede overlijden, zijn zo groot dat het erfdeel van de kinderen in de 20% schijf valt voor de erfbelasting.

In dat geval erft ieder kleinkind een bedrag van € 52.460 (twee keer de vrijstelling van € 26.230). Daarmee bespaar je 20% erfbelasting. Over een bedrag van € 52.460 komt dat neer op een besparing van € 10.492 per kleinkind.

Zijn jullie vermogend en kiezen jullie voor het maximaal vrijgestelde bedrag voor de kleinkinderen in beide erfenissen? Dan krijgen de kleinkinderen nog steeds maar een klein deel van de erfenis. Bij 4 kleinkinderen en een vermogen van 2 miljoen euro hoef je maar 10% van je erfenis aan de kleinkinderen te geven om het maximale fiscale voordeel te behalen. Bij een doorsnee erfenis, zoals die van Ton en Ria, gaat maar liefst 28% van de nalatenschap naar de vier kleinkinderen. En dan is het nog niet eens een dubbel legaat (in beide erfenissen) maar een enkel legaat (in de tweede erfenis).

Wat zijn de nadelen van een kleinkindlegaat?

Het lijkt een briljant idee, zo’n legaat voor de kleinkinderen. Maar helaas heeft een kleinkindlegaat ook een paar nadelen:

• Om er het maximale voordeel uit te halen, moet je zo veel mogelijk aan de kleinkinderen geven. Notarissen werken met standaardteksten die uitgaan van dit maximum. Veel grootouders vinden dat bedrag te hoog. Laat daarom altijd een berekening maken door de notaris zodat je precies weet waar je voor tekent.
• Als een kleinkind bij het overlijden van de eerste grootouder een niet-opeisbare vordering erft, dan kan dit nadelige gevolgen hebben voor zijn of haar toeslagen. Ook kan het gevolgen hebben voor de inkomstenbelasting of het eventuele recht op een uitkering. Dit kan een extra reden zijn om het legaat alleen in de tweede erfenis toe te passen en niet in de eerste erfenis.
• Is je kind gescheiden en is je kleinkind nog minderjarig? Dan kan een kleinkindlegaat tot gevolg hebben dat je ex-schoonkind wat te zeggen heeft over de besteding van je erfenis. Neem daarom altijd een testamentair bewind op bij het legaat. Bekijk de video hierboven helemaal tot aan het einde als je daar meer over wilt weten.

Hoeveel kost een kleinkindlegaat?

Voor een kleinkindlegaat moet je naar de notaris omdat je het alleen kunt regelen in een testament. Notarissen mogen zelf hun tarieven bepalen. Hierdoor zijn er grote prijsverschillen tussen kantoren. Vergelijk daarom eerst de tarieven voordat je een notaris kiest. Op die manier kun je tot wel 50% besparen op de kosten. Op deze pagina vind je de tarieven bij jou in de buurt. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen.

Moet je kleinkind het legaat opgeven in Box 3?

Bij het overlijden van de eerste ouder erven de kinderen een geldvordering. Deze “tegoedbon” hoeven ze niet op te geven in Box 3. Het is wel vermogen maar het wordt dus niet belast. Voor je kleinkind geldt dat het legaat wel belast wordt als vermogen in Box 3. Dit kan nadelig zijn voor een kleinkind dat toeslagen ontvangt of recht heeft op een uitkering.

Gaat een legaat aan het kleinkind ten laste van de ouder?

In het voorbeeld hierboven hebben beide kinderen zelf ook twee kinderen. Hierdoor erven beide staken in de stamboom evenveel. Maar stel dat kind A twee kinderen heeft en dat kind B drie kinderen heeft. Het is gebruikelijk om ieder kleinkind evenveel te geven. Stel dat je vervolgens de beide kinderen ook evenveel geeft. Dan heeft de ene staak in de stamboom in totaal meer geërfd dan de andere staak. Als je dit niet wilt dan kun je als grootouder bepalen dat het legaat aan een kleinkind ten laste van de betreffende ouder gaat. Dit betekent dat kind A de helft van de erfenis krijgt en daaruit twee legaten moet uitbetalen. Kind B ontvangt de andere helft van de erfenis en betaalt daaruit drie legaten. In dit geval erven beide staken in de stamboom evenveel.

Voor meer uitleg over dit onderwerp en de mogelijkheden kun je de video bovenaan de pagina bekijken.

Meer lezen?

• Met dit testament kun je als echtpaar duizenden euro’s zorgkosten besparen.
• Nog meer erfbelasting besparen? Check hier of je rijk genoeg bent voor een opvullegaat!
• Bij leven al wat aan je kleinkind geven? Pas op deze valkuilen.
• Meer voorbeelden van legaten.
• Uitleg van de belastingdienst over erfenissen en Box 3 vermogen.
• Heb je nog geen levenstestament? Dit zijn de 10 punten om over na te denken.

Veelgestelde vragen:

Wat is een kleinkind legaat?

Een kleinkind legaat is een clausule in je testament waarmee je een geldbedrag nalaat aan je kleinkind. De kinderen erven dus iets minder omdat je een deel van de erfenis aan de kleinkinderen geeft.

Hoeveel kan een kleinkind belastingvrij erven?

Een kleinkind kan in 2026 belastingvrij € 26.230 erven van een grootouder. Nemen beide grootouders een legaat op in hun testament? Dan kan een kleinkind in 2026 belastingvrij € 52.460 erven.

Kun je bij een legaat aan het kleinkind een rente opnemen?

Ja, het is mogelijk om een legaat aan het kleinkind te verhogen met een rente. Dit houdt in dat de vordering van het kleinkind tussen het overlijden van de eerste en de laatste grootouder groeit met een rente. Je betaalt dus geen rente maar telt deze bij op de vordering.

Wanneer is een legaat aan het kleinkind opeisbaar?

Het legaat aan een kleinkind is opeisbaar in de gevallen die in het testament staan. Je hebt hier als grootouders een vrije keuze in. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat het kleinkind zijn deel kan opeisen in de volgende gevallen:

1. Als de langstlevende grootouder overlijdt.
2. Wanneer de langstlevende wordt opgenomen in een verpleeghuis.
3. Zes maanden na je overlijden (als er geen langstlevende partner achterblijft).