Heb jij besloten om je kind te onterven? Vooral oudere mensen denken nog altijd dat dit niet mogelijk is. Maar sinds 2003 is er een nieuwe wet waardoor het onterven van een kind een stuk gemakkelijker is. In dit blog ontdek je hoe je een kind zoveel mogelijk buiten je erfenis houdt. Bekijk ook even de video met tips hieronder:
Kun je een kind 100% onterven?
Puur juridisch bekeken luidt het antwoord op deze vraag bevestigend. Zonder testament zijn je kinderen standaard erfgenaam op grond van de wet. Als je een kind onterft, dan kan het na je overlijden een beroep doen op de zogenoemde “legitieme”. Tot 2003 had een kind recht op een legitieme in goederen. Dit hield min of meer in dat het kind alsnog erfgenaam werd, maar voor een kleiner gedeelte.
Onder de huidige wet krijgt een onterfd kind dat een beroep doet op de legitieme een vordering in geld op de overige erfgenamen. In plaats van een “legitieme in goederen” is er nu dus sprake van een “legitieme in geld”. Dit maakt een enorm verschil bij het afwikkelen van de erfenis. Als je tegenwoordig kiest voor het onterven van je kind, dan geeft de legitieme portie geen aanspraak meer op de eigendom van het huis. Het onterfde kind krijgt alleen een deel van de waarde, uit te keren in geld. Dit betekent bijvoorbeeld dat de andere kinderen (die wel erfgenaam zijn) het huis kunnen verkopen zonder een handtekening van het onterfde kind.
Vóór 2003 werden er regelmatig testamenten gemaakt waarbij één van de kinderen een kleiner erfdeel kreeg of een geldlegaat in plaats van een erfdeel. Na 2003 is het gebruikelijk om een kind 100% te onterven. Het kind moet in dat geval zelf beslissen of het een beroep doet op de legitieme portie. Gebeurt dat niet? Dan is de onterving volledig en krijgt het onterfde kind dus niets uit de erfenis.
Maakt de reden waarom je een kind onterft verschil?
In de meeste testamenten staat niet waarom een kind onterfd wordt. Uiteraard vraagt de notaris altijd wel naar de aanleiding. Maar het is niet gebruikelijk om de reden voor de onterving op te nemen in het testament. Dat de notaris wil weten waarom je een kind onterft houdt deels verband met de wilscontrole. De notaris moet namelijk controleren of iemand nog bij zijn volle verstand is en begrijpt wat de gevolgen zijn van het testament.
Daarnaast is de voorlichtingsplicht van de notaris van belang. Er bestaan namelijk veel misverstanden over het onderwerp onterving. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat iemand twee kinderen heeft waarvan één een grote schenking heeft ontvangen. Er zijn meerdere manieren om het andere kind hiervoor te compenseren. Je kunt bijvoorbeeld ook in het testament bepalen dat de schenking verrekend wordt na je overlijden. Een onterving is in dat geval niet nodig.
Een ander voorbeeld is een lening die niet terugbetaald is. Veel ontervingen vinden hun oorsprong in een conflict over geld. Zolang jij nog een vordering hebt op je kind kan deze na je overlijden verrekend worden met het erfdeel van dat kind. Daarvoor is wel vereist dat de vordering niet verjaart. Hiervoor is nodig dat je regelmatig een schriftelijke aanmaning stuurt. Laat je dit er bij zitten? Dan verjaart op den duur de schuld en kan het onterfde kind na je overlijden alsnog aanspraak maken op de legitieme. Vandaar dat het belangrijk is om de reden voor de onterving altijd te bespreken met de notaris.
Maak ook een levenstestament
Veel mensen zien over het hoofd dat een onterving pas werkt na het overlijden. Bij leven heeft je testament geen gevolgen. Stel dat je in de toekomst wilsonbekwaam wordt. Iemand anders moet in dat geval je bankzaken gaan regelen en jouw belangen behartigen bij hulpverleners. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van je verhuizing naar een verpleeghuis.
Een paar honderdduizend Nederlanders hebben een bewindvoerder die deze zaken voor ze regelt. Vaak is de bewindvoerder één van de kinderen. Het aanvragen van een bewind gaat via de kantonrechter. Alle kinderen worden gehoord en daarna wordt een bewindvoerder benoemd. Ontdekt de kantonrechter dat de onderlinge verhoudingen verstoord zijn? Dan is de kans groot dat een professionele bewindvoerder wordt benoemd.
Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent aan je vertrouwenspersoon. Wil je één van de kinderen onterven? Maak dan ook een levenstestament. Dit voorkomt dat je onterfde kind mee mag praten op het moment dat je wilsonbekwaam wordt. Een bewind is namelijk niet nodig als je een volmacht hebt verleend in een levenstestament.
Je kunt een testament en een levenstestament niet in dezelfde akte regelen. Het is namelijk wettelijk verboden om in één akte zowel een erfstelling als een volmacht op te nemen. Gelukkig krijg je bij de meeste notarissen wel een “combi korting” als je beide akten in één keer regelt. De tarieven verschillen per kantoor. Vergelijk daarom altijd de prijzen voordat je een notaris kiest. Hier vind je de tarieven bij jou in de buurt. Tip: vraag meerdere offertes aan en informeer in de beschrijving naar een combi korting.
Regel je uitvaart
Het is haast niet voor te stellen, maar er worden zelfs rechtszaken gevoerd over uitvaarten. Zo heb ik een keer meegemaakt dat een onterfd kind in een kort geding eiste dat hij bij de begrafenis aanwezig mocht zijn. De andere kinderen wilden dat niet, maar de overledene had zijn wensen niet vastgelegd. Daarom koos de rechter de kant van het onterfde kind. Leg daarom duidelijk vast hoe jij denkt over je uitvaart.
Repareer je verkeerd afgesloten verzekering
Eén van de stomste fouten die je kunt maken bij een onterving is een verkeerd afgesloten verzekering. Veel mensen hebben een polis die een bedrag uitkeert na hun overlijden. Een dergelijke verzekering kan bijvoorbeeld gekoppeld zijn aan je hypotheek of aan een andere financiering. Ook kun je een losse overlijdensrisicoverzekering hebben afgesloten.
Het eerste probleem is dat een verzekering uitgekeerd wordt aan de begunstigde. Dit kan een andere persoon zijn dan je erfgenaam. Zo is het in theorie mogelijk dat je een verzekering hebt waarvan je kinderen begunstigde zijn. In dat geval heeft je onterfde kind nog steeds recht op een deel van de uitkering.
Is je onterfde kind geen directe begunstigde omdat de uitkering toekomt aan jouw nalatenschap als geheel? Dan heeft je onterfde kind via de legitieme portie nog steeds recht op een deel van de verzekeringsuitkering.
Gelukkig kun je dit voorkomen door een nieuwe verzekering af te sluiten. Denk bijvoorbeeld eens aan het volgende geval. Tom is 52 jaar oud en recent gescheiden. Hij heeft een zoon van 20 jaar en een dochter van 18 jaar. Sinds kort woont Tom samen met zijn nieuwe vriendin Tessa. Helaas heeft Tom geen contact meer met zijn zoon. Daarom heeft Tom zijn zoon onterfd en zijn dochter samen met Tessa tot erfgenamen benoemd.
Tom heeft vervolgens twee overlijdensrisicoverzekeringen geregeld. Zijn vriendin en zijn dochter hebben ieder op hun eigen naam een verzekering afgesloten op het leven van Tom. Omdat Tom niet de verzekeringsnemer is, zijn beide polissen volledig vrijgesteld van erfbelasting. Ook tellen beide uitkeringen niet mee voor de legitieme portie. De onterfde zoon krijgt er dus geen cent van!
Wanneer komt je kind er achter dat het onterfd is?
Een testament is één van de weinige dingen die nog echt geheim zijn. Het is de enige notariële akte die niet direct na de ondertekening geregistreerd wordt bij de belastingdienst. Pas na je overlijden kan iemand het recht hebben om je testament in te zien.
Ook een onterfd kind kan zich melden bij de notaris met vragen over het testament. Jouw testament bepaalt of het direct openbaar is na je overlijden of pas na de begrafenis of crematie. Je kunt dus een clausule opnemen waardoor het testament een paar dagen langer gesloten blijft. Daarnaast kun je met de bewoordingen van het testament bepaalde informatie achterhouden voor je onterfde kind. Dit laatste is vooral belangrijk als jullie een stel zijn dat samen kiest voor een onterving.
Het uitstellen van de inzage tot na de begrafenis of crematie voorkomt dat het onterfde kind tussen het overlijden en de uitvaart te weten komt wat er in het testament staat.
Wat het achterhouden van informatie betreft, dat ligt wat ingewikkelder. Een onterfd kind mag het gedeelte van het testament zien waaruit blijkt dat het onterfd is. Vergelijk bijvoorbeeld de volgende twee clausules voor een echtpaar met twee kinderen:
Optie 1: Indien ik vóór mijn echtgenote overlijd, benoem ik haar tot mijn enige erfgenaam. Indien ik tegelijk met of na mijn echtgenote overlijd, onterf ik mijn zoon en benoem ik mijn dochter tot mijn enige erfgenaam.
Optie 2: Ik onterf mijn zoon en benoem mijn echtgenote en dochter tot mijn enige erfgenamen.
Op het moment dat de eerste van beide ouders overlijdt mag het onterfde kind alleen de vetgedrukte regel zien. Bij optie 2 komt de zoon er bij het overlijden van de eerste ouder al achter dat hij onterfd is ten gunste van de dochter. Bij optie 1 blijft de informatie in de tweede regel geheim tot na het overlijden van de langstlevende!
Heeft het zin om je geld weg te geven?
Bij het onterven van een kind wil je uiteraard dat het zo weinig mogelijk krijgt uit je erfenis. Veel mensen vragen zich daarom af of het zin heeft om je geld bij leven al aan de andere kinderen te geven. Van een kale kip kun je niet plukken. Alles weg schenken zou dus een mooie manier kunnen zijn om de legitieme portie terug te brengen tot nihil.
Helaas is schenken meestal geen goed idee. In de wet staat namelijk dat de legitieme portie wordt berekend “in weerwil van” giften en testamenten. Schenkingen moet je dus weer optellen bij de erfenis voordat je de legitieme portie berekent. Gelukkig zijn er wel andere slimme manieren om de legitieme portie zo klein mogelijk te houden. Onderaan deze pagina vind je een link naar een overzicht met tips.
Hoe groot is de legitieme portie?
De legitieme portie is de helft van het normale erfdeel. Zonder testament zijn je kinderen en je echtgenoot of geregistreerd partner samen erfgenaam. Elke erfgenaam heeft in beginsel een gelijk erfdeel. Een samenwonende partner is geen wettelijke erfgenaam. Deze laat je dus buiten beschouwing bij de berekening. Heb je bijvoorbeeld twee kinderen en ben je getrouwd? Dan heb je standaard drie erfgenamen die ieder één/derde erven. Als je één kind onterft is de legitieme van dat kind één/zesde.
| Wat is je situatie? | Hoe groot is de legitieme portie per kind? |
|---|---|
| 1 kind en geen partner | 50% (de helft) |
| 2 kinderen en geen partner | 25% (een kwart) |
| 3 kinderen en geen partner | 16,67% (een zesde) |
| 1 kind en een echtgenote of geregistreerd partner | 25% (een kwart) |
| 2 kinderen en een echtgenote of geregistreerd partner | 16,67% (een zesde) |
| 3 kinderen en een echtgenote of geregistreerd partner | 12,5% (een achtste) |
| 1 kind en een partner met wie je ongehuwd samen woont | 50% (de helft) |
| 2 kinderen en een partner met wie je ongehuwd samen woont | 25% (een kwart) |
| 3 kinderen en een partner met wie je ongehuwd samen woont | 16,67% (een zesde) |
Eerder in dit blog heb je al kunnen lezen dat het onterfde kind bij een beroep op de legitieme portie een geldvordering erft. Deze vordering is in beginsel opeisbaar zes maanden na je overlijden. In je testament kun je deze termijn verlengen tot na het overlijden van jouw langstlevende partner. Dat is mogelijk als je getrouwd bent, geregistreerd als partner of samenwonend met notarieel samenlevingscontract.
Wat zijn de notariskosten voor het onterven van een kind?
Ben je alleenstaand en wil je een kind onterven? Dan heb je één testament nodig. Misschien wil je tegelijk ook een levenstestament maken. In dat geval heb je in totaal dus twee akten nodig. Zijn jullie een stel dat samen een kind wil onterven? Dan heb je in totaal twee of vier akten nodig. Twee in het geval dat jullie alleen testamenten maken. Vier als jullie ook direct levenstestamenten laten opstellen.
Zoals je eerder al hebt kunnen lezen verschillen de tarieven per kantoor. Daarnaast werken notarissen met combi kortingen als je meerdere akten in één keer regelt. Je kunt al een testament laten maken vanaf € 400 (bron). Zijn jullie een echtpaar en kies je een dure notaris die geen combi korting geeft? Dan kunnen de totale kosten voor vier akten oplopen tot meer dan € 2.000. Vergelijk daarom altijd meerdere offertes voordat je een notaris kiest. Je kunt er serieus veel geld mee besparen.
Voorbeeld testament onterving kind
Het voorbeeld testament hieronder gaat er van uit dat je meerdere kinderen hebt, waarvan je er één wilt onterven ten gunste van de anderen. Zijn jullie een stel dat samen een kind wil onterven? Dan heb je een ander soort testament nodig. Met een speciaal langstlevende testament kun je de rechten van het onterfde kind minimaliseren. Wil je daar meer over weten? Bekijk dan deze video op YouTube waarin ik precies uitleg hoe het werkt.
Meer lezen?
- Met deze 10 slimme trucs gaat de legitieme portie omlaag!
- Zo bereken je het bedrag waar een onterfd kind recht op heeft.
- Compleet stappenplan voor het onterfde kind.
- Zo stel je de betaling aan het onterfde kind uit tot na het overlijden van de langstlevende.
- Ook een onterfd kind betaalt erfbelasting.
- Een onwaardig kind heeft geen recht op een legitieme portie.
- Tips voor wie een onterving overweegt met het oog op een bijstandsuitkering.
- Meer uitleg over de geheimhouding van een testament.
- Is de legitieme portie in strijd met Europees recht?