Nee, een executeur testamentair is niet verplicht. Het is altijd verstandig om een executeur te benoemen in je testament, maar het hoeft niet. Gelukkig zijn er andere manieren om een erfenis af te wikkelen. In dit blog vind je een overzicht.
1. De enig erfgenaam wikkelt zelf de erfenis af
Als je een executeur benoemt dan vertegenwoordigt deze persoon de erfgenamen tijdens de afwikkeling van de erfenis. Stel dat je maar één erfgenaam hebt. Bijvoorbeeld in het geval dat je alleenstaand bent en één kind hebt. Dan kun je je afvragen wat de meerwaarde is van een testament. Als je kind meerderjarig is mag het zelf de erfenis afwikkelen, ook als je geen executeur hebt benoemd.
Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld de volgende situaties:
- Het kind is nog minderjarig.
- Het vermogen van het kind staat onder bewind.
- Er is sprake van curatele.
- Het kind is failliet of zit in de schuldsanering.
- De relatie met het kind is verstoord of er is helemaal geen contact meer.
In deze situaties is het zeer verstandig om een executeur te benoemen. Zonder een executeursbenoeming kan het bijvoorbeeld gebeuren dat je ex-partner als ouder van je minderjarige kind de erfenis moet afwikkelen. Of dat de bewindvoerder of curator van je kind beslist wat er met jouw erfenis gebeurt.
2. Meerdere erfgenamen wikkelen de erfenis samen af
Handig is het niet, maar als je meerdere erfgenamen hebt kunnen ze gezamenlijk bevoegd zijn. Als je geen executeur benoemt is het uitgangspunt dat de erfgenamen alles samen moeten regelen. Dat is natuurlijk niet te doen als je bijvoorbeeld tien of twintig erfgenamen achterlaat. Maar het kan werkbaar zijn als je slechts twee of drie erfgenamen hebt.
Stel dat je inderdaad twee of drie erfgenamen hebt en dat je geen executeur benoemt. Dan moeten de erfgenamen bijvoorbeeld samen een handtekening zetten voor de verkoop van het huis. Dat hoeft gelukkig maar één keer. Maar het beheren van de bankrekening is lastiger. Voor bestuurders van bijvoorbeeld stichtingen en verenigingen is het mogelijk om bij de bank te regelen dat elke betaling moet worden goedgekeurd door twee personen. Maar voor erfenissen is dat niet gebruikelijk. Gelukkig bestaat hiervoor een andere oplossing.
3. Eén van de erfgenamen krijgt een boedelvolmacht
Als de onderlinge verhoudingen goed zijn, dan is het gebruikelijk dat één van de erfgenamen een zogenoemde “boedelvolmacht” krijgt. Dit is een beperkte volmacht van de andere erfgenamen die alleen ziet op de afwikkeling van de erfenis. Met een boedelvolmacht kun je bijvoorbeeld regelen dat één van de erfgenamen zelfstandig de bankzaken mag regelen.
Een dubbele boedelvolmacht is ook mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat twee families erfgenaam zijn van een ver familielid en dat beide families één vertegenwoordiger aanwijzen.
De boedelvolmacht kan ook zien op één specifieke handeling, zoals bijvoorbeeld het verkopen van een geërfde woning.
4. De erfgenaam heeft al een vertegenwoordiger
Zoals je eerder al hebt gelezen vertegenwoordigt de executeur de erfgenaam bij de afwikkeling van de erfenis. Stel dat je één kind achterlaat van wie het vermogen onder bewind staat. Normaal gezien omvat dit bewind ook jouw erfenis. Dit betekent dat de door de kantonrechter benoemde bewindvoerder een rol heeft bij de afwikkeling van de erfenis.
De bewindvoerder kan bijvoorbeeld beslissen om de afwikkeling van de erfenis uit handen te geven aan een notaris. In dat geval fungeert de bewindvoerder als een soort toezichthouder. Je kunt je afvragen of het in dit geval zin heeft om een executeur te benoemen. Als je maar één kind hebt (van wie het vermogen onder bewind staat) dan is het misschien niet nodig. Heb je meerdere kinderen? Dan ligt het voor de hand om een ander kind tot executeur te benoemen.
5. Goed doel is erfgenaam en regelt het zelf
Als je een goed doel tot erfgenaam benoemt heb je meerdere opties voor de benoeming van een executeur:
- Je kunt bijvoorbeeld een kennis of een familielid vragen om executeur te zijn.
- Je benoemt de notaris tot executeur
- Je benoemt het goede doel tot executeur of je benoemt helemaal geen executeur.
Als je erfenis naar goede doelen gaat is het niet verplicht om een executeur testamentair te benoemen. Veel goede doelen wikkelen tegenwoordig zelf erfenissen af. Toch zou ik altijd een executeur benoemen in deze situatie. Dit zijn de belangrijkste redenen:
- Iemand moet jouw uitvaart regelen. Ook als je uitvaartwensen op papier staan, moet er nog wel iemand opdracht geven voor de uitvaart. Diegene is ook verantwoordelijk voor de betaling van de uitvaartnota. Eventueel kun je een zogenoemde “uitvaartexecuteur” benoemen die alleen je begrafenis of crematie regelt en verder geen verplichtingen heeft.
- Als je meerdere goede doelen benoemt, dan kunnen ze verschillende ideeën hebben over de afwikkeling van je erfenis. Misschien wil het ene goede doel wel dat de notaris de erfenis afwikkelt, terwijl het andere goede doel zelf aan de slag wil met de afwikkeling.
6. Een volmacht geven aan de notaris
Het is ook mogelijk om een boedelvolmacht te geven aan de notaris. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de erfgenamen elkaar niet kennen. Of aan de situatie dat er wel een executeur was benoemd maar deze persoon te oud of te ziek is om de erfenis af te wikkelen.
Als de benoemde executeur wegvalt, dan mag de kantonrechter ook een vervanger benoemen (mits deze optie in het testament staat). De vervangende executeur kan bijvoorbeeld een notaris zijn. Er zijn dus meerdere opties. Het voordeel van een boedelvolmacht is dat deze sneller klaar is. Er hoeft geen procedure bij de rechtbank te worden gevolgd en de notaris kan direct aan de slag.
7. Vereffenaar laten benoemen
Als laatste optie kun je als erfgenaam nog een vereffenaar laten benoemen door de rechter. Dit is bijvoorbeeld mogelijk in de volgende gevallen:
- Het is niet duidelijk wie de (overige) erfgenamen zijn en er is niemand bevoegd om de erfenis af te wikkelen.
- Er zijn schulden en de erfgenamen zijn het niet eens over hoe de erfenis moet worden afgewikkeld.
Om een vereffenaar te laten benoemen heb je een advocaat nodig. Is er sprake van een conflict tussen de erfgenamen en de executeur over de afwikkeling van de erfenis? In dat geval is het ook mogelijk om de executeur te laten vervangen. Dit kan door middel van een ontslagverzoek aan de kantonrechter. Deze procedure kun je voeren zonder tussenkomst van een advocaat.
Meer lezen?
- Stappenplan voor de executeur die een erfenis moet afwikkelen.
- Dit staat er in een boedelvolmacht.
- Meer uitleg over het afwikkelen van een erfenis door de notaris.
- Meer uitleg over het benoemen van een vereffenaar.
Veelgestelde vragen:
Is een executeur testamentair verplicht?
Nee, je bent niet verplicht om een executeur testamentair te benoemen in je testament. Je erfgenaam kan de erfenis ook zelf afwikkelen zonder dat hij of zij executeur is. Een andere optie is dat je erfgenaam een volmacht geeft aan iemand die de erfenis gaat afwikkelen.
Wat gebeurt er als er geen executeur is?
Als je geen executeur benoemt, of misschien zelfs helemaal geen testament maakt, dan moet je erfgenaam de erfenis zelf afwikkelen. Kan of wil je erfgenaam dat niet? Dan kan je erfgenaam een volmacht geven aan iemand anders. Is dat ook niet mogelijk? Dan is er nog de optie dat een andere belanghebbende aan de rechter vraagt om een “vereffenaar” te benoemen die de erfenis afwikkelt.
Kan een erfgenaam ook executeur zijn?
Ja, iemand die erfgenaam is kan ook executeur zijn. Veel echtparen benoemen elkaar bijvoorbeeld tot erfgenaam en executeur. Ook kun je de kinderen tot gezamenlijke erfgenamen benoemen terwijl één van hen executeur is. De andere kinderen kunnen dit niet tegenhouden.