Meer dan de helft van alle Nederlandse huishoudens heeft één of meer huisdieren. Volgens schattingen van de overheid hebben we in totaal bijna twee miljoen honden, drie miljoen katten, twee miljoen konijnen, vijf miljoen vogels en negentien miljoen vissen! Vooral alleenstaanden zonder kinderen vragen zich vaak af wat ze voor hun huisdier kunnen regelen in een testament.
Je huisdier kan zelf geen erfgenaam of legataris zijn
In een testament kun je erfstellingen en legaten opnemen. Een erfstelling houdt in dat je een erfgenaam aanwijst die je volledige erfenis (of een percentage) erft. Je kunt bijvoorbeeld twee erfgenamen benoemen die ieder 50% erven. Een legaat houdt in dat je aan een zogenoemde “legataris” een specifiek goed nalaat. Bijvoorbeeld een auto of een geldbedrag.
Als begunstigde van een erfstelling of een legaat kun je alleen natuurlijke personen (mensen) of rechtspersonen (bijvoorbeeld stichtingen) aanwijzen. Een dier kan dus geen erfgenaam of legataris zijn. Gelukkig zijn er wel een paar andere manieren waarop je kunt regelen dat je huisdier goed verzorgd achterblijft.
Zorg dat je nabestaanden weten wat de bedoeling is
Je kunt dit onderwerp heel juridisch benaderen maar dat hoeft natuurlijk niet. Meestal komt het ook zonder testament wel goed met je huisdier. Zorg er in ieder geval voor dat je nabestaanden weten wat de bedoeling is. Heeft degene die voor jouw huisdier moet zorgen een reservesleutel van je huis? Heb je opgeschreven welke inentingen je huisdier heeft gehad, of hij gechipt en geregistreerd is en welke medicijnen hij nodig heeft? Bewaar je alle documenten van je huisdier in een herkenbare ordner die gemakkelijk te vinden is?
Legateer je huisdier aan iemand
Dieren zijn officieel geen “zaken”, maar veel regels van het zakenrecht zijn wel van toepassing op dieren. Zo ben jij bijvoorbeeld eigenaar van je huisdier, net zoals je eigenaar bent van een fiets of een auto. Dit betekent dat je een huisdier in een testament kunt legateren aan iemand. Dit houdt in dat diegene (de legataris) na jouw overlijden recht heeft op jouw huisdier. Door de aanvaarding van het legaat en overhandiging van het huisdier wordt de legataris de nieuwe eigenaar.
Sommige legaten kun je opnemen in een zelf met de hand geschreven codicil. Voorbeelden hiervan zijn zaken uit de inboedel en sieraden. Om deze zaken te legateren heb je geen officieel notarieel testament nodig. Een huisdier legateren kan helaas niet in een zelfgemaakt codicil. Als jij een huisdier rechtsgeldig wilt nalaten aan iemand, dan heb je dus een notarieel testament nodig. Daarin kun je nog veel meer regelen, zoals:
- Het benoemen van je erfgenamen.
- Het benoemen van een executeur die de erfenis afwikkelt.
- Andere legaten, zoals een geldlegaat of een legaat van de auto of de inboedel.
Combineer het huisdierlegaat met een geldlegaat
Een huisdier brengt een hoop vreugde in je leven, maar er hangt wel een prijskaartje aan. De kosten voor een hond kunnen bijvoorbeeld oplopen tot een paarduizend euro per jaar. Denk aan eten, hondenbelasting en een incidenteel bezoek aan de dierenarts. Vooral spoedzorg voor huisdieren is de laatste jaren heel duur geworden.
Wat ik daarom vaak zie is dat een legaat van een huisdier gecombineerd wordt met een geldlegaat. Je kunt bijvoorbeeld een vast bedrag legateren, maar een periodiek bedrag per maand is ook mogelijk. Het is belangrijk om stil te staan bij de fiscale gevolgen van een geldlegaat. Boven de vrijstelling kan het legaat namelijk belast worden met erfbelasting.
Wil je meer dan € 2.690 (vrijstelling 2025) nalaten? Vermeld er dan bij dat het legaat gemaakt is onder de last om voor het huisdier te zorgen. Dit verlaagt hopelijk de waarde van het legaat tot onder de vrijstelling. Hoe je het ook regelt, bespreek met de notaris altijd de fiscale gevolgen van je testament.
Benoem de beoogd verzorger van je huisdier tot erfgenaam
Ja, ik heb dit al meerdere keren meegemaakt. En niet alleen bij kleine erfenissen! Regelmatig heb ik eigenaren van een huisdier aan tafel gehad die hun volledige nalatenschap wilden nalaten aan de beoogd verzorger van hun huisdier. Dit zijn een paar ideeën waar je misschien wat mee kunt:
- Benoem een goed doel op het gebied van dieren tot (mede-)erfgenaam. Bijvoorbeeld een lokaal huisdierenasiel of een gespecialiseerd asiel voor een bepaalde diersoort. Zo zorg je niet alleen voor je eigen dier maar ook voor andere dieren. Bovendien betaalt een goed doel geen erfbelasting. Voor vrienden loopt de erfbelasting helaas op tot 40% van je nalatenschap.
- Benoem een natuurlijke persoon tot erfgenaam van je hele erfenis (dus inclusief huisdieren) maar neem daarbij een “tweetrapsmaking” op. Dit laatste houdt in dat het restant van je erfenis bij overlijden van je erfgenaam toekomt aan een door jou benoemde reserve erfgenaam. Dit kan bijvoorbeeld een goed doel zijn.
Grafrechten voor huisdieren
Verspreid door Nederland zijn er tientallen huisdierencrematoria en huisdierenbegraafplaatsen. De grafrechten voor een dierengraf kun je maar voor een korte periode afkopen. Daarna is het wel mogelijk om het grafrecht te laten verlengen. Ik heb al eens meegemaakt dat iemand in een testament bepaalde dat zijn erfenis gebruikt moest worden om het grafrecht van zijn overleden huisdier te verlengen. Je kunt dit bijvoorbeeld als testamentaire last opleggen aan de executeur van je nalatenschap.
Maak een levenstestament
Al meer dan een miljoen (!) Nederlanders hebben een levenstestament gemaakt. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht geeft aan jouw vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan iemand bijvoorbeeld jouw bankzaken regelen als je in de toekomst wilsonbekwaam wordt.
Eventueel kun je in een levenstestament een paar clausules opnemen over je huisdieren. Stel bijvoorbeeld dat jij vanwege dementie opgenomen wordt in een verpleeghuis, maar dat je huisdier niet mee kan verhuizen. In je levenstestament kan voor dat geval staan dat jouw gemachtigde een nieuw baasje moet zoeken voor je huisdier. Eventueel kun je daarbij vermelden dat jij de kosten blijft dragen. Bijvoorbeeld doordat jouw gevolmachtigde iedere maand een bedrag overmaakt aan de verzorger van je huisdier.
Meer lezen?
- Tips voor wie zijn erfenis wil nalaten aan een goed doel.
- Meer voorbeelden van legaten die je in een testament kunt zetten.
- Je testament is niet compleet zonder deze 7 punten.
- Wat gebeurt er met je online profielen na je overlijden?
- Zo maak je zelf een codicil.
