De Nederlandse erfbelasting heeft verschillende tarieven en vrijstellingen. Een langstlevende partner heeft bijvoorbeeld recht op een grotere vrijstelling dan andere erfgenamen. Kinderen van de overledene betalen een lager tarief dan andere familieleden. Als je helemaal geen familie bent betaal je helaas het hoogst mogelijke tarief voor de erfbelasting. De maximale belastingpercentages zijn ook van toepassing op neven en nichten van de overledene. In dit blog leg ik uit hoe je de erfbelasting berekent. Ook geef ik een paar handige tips waarmee je eenvoudig erfbelasting kunt besparen.
Vrijstelling erfbelasting als je geen familie bent
De erfbelasting wordt voor iedere erfgenaam afzonderlijk berekend. Iedere erfgenaam heeft ook recht op een eigen vrijstelling. Boven de vrijstelling zijn er per erfgenaam twee tariefschijven. Voor partners en kinderen zijn de belastingtarieven 10% en 20%. Voor kleinkinderen zijn de tarieven 18% en 36%. Overige erfgenamen betalen 30% en 40% erfbelasting. De vrijstellingen en tariefschijven worden ieder jaar verhoogd met een inflatiecorrectie. De belastingpercentages blijven steeds gelijk.
| Jaar van overlijden: | Vrijstelling erfbelasting als je geen familie bent: |
|---|---|
| 2019 | € 2.173 |
| 2020 | € 2.208 |
| 2021 | € 2.244 |
| 2022 | € 2.274 |
| 2023 | € 2.418 |
| 2024 | € 2.658 |
| 2025 | € 2.690 |
| 2026 | € 2.769 |
Bovenstaande vrijstelling geldt per erfgenaam. Heeft iemand bijvoorbeeld vier vrienden tot erfgenaam benoemd? Dan heeft ieder van de vier erfgenamen in 2026 recht op een vrijstelling van € 2.769. Er is in totaal dan € 11.076 vrijgesteld. Zijn de erfdelen groter dan het vrijgestelde bedrag? Dan is over het meerdere erfbelasting verschuldigd.
Ga jij een testament maken omdat je niet wilt dat je familie erfgenaam is? Dan kun je erfbelasting besparen door meer erfgenamen te benoemen. Iedere erfgenaam die je toevoegt zorgt voor een extra vrijstelling. Je kunt bijvoorbeeld de kinderen van je vrienden tot mede-erfgenaam benoemen. Of je kunt de kinderen van je vrienden een geldlegaat toekennen ter grootte van de vrijstelling.
Ben je ondernemer en heb je een bedrijfsopvolger? Dan is het vaak mogelijk om het bedrijf belastingvrij na te laten aan je opvolger. Dit wordt de “bedrijfsopvolgingsregeling” genoemd.
Het kan slim zijn om bij leven al een deel van je vermogen over te dragen door middel van schenkingen. Je kunt bijvoorbeeld een levenstestament maken bij de notaris waarin je een algemene volmacht geeft aan een vertrouwenspersoon. In je levenstestament kun je vastleggen dat de gevolmachtigde een schenkingsplan moet uitvoeren indien jij wilsonbekwaam wordt. Stel bijvoorbeeld dat je met behulp van de jaarlijkse vrijstellingen € 10.000 belastingvrij weggeeft. Hiermee kun je maximaal € 4.000 erfbelasting besparen.
Tarief erfbelasting als je geen familie bent
Boven de vrijstelling gelden er twee tariefschijven. Het bedrag van de tariefschijven wordt ieder jaar verhoogd met een inflatiecorrectie. Het belastingpercentage blijft steeds hetzelfde.
| Jaar van overlijden: | Eerste schijf (30%) | Tweede schijf (40%) |
|---|---|---|
| 2019 | tot € 124.727 | boven € 124.727 |
| 2020 | tot € 126.723 | boven € 126.723 |
| 2021 | tot € 128.751 | boven € 128.751 |
| 2022 | tot € 130.425 | boven € 130.425 |
| 2023 | tot € 138.642 | boven € 138.642 |
| 2024 | tot € 152.368 | boven € 152.368 |
| 2025 | tot € 154.197 | boven € 154.197 |
| 2026 | tot € 158.669 | boven € 158.669 |
De vrijstelling voor de erfbelasting is een zogenoemde “voetvrijstelling”. Dit betekent dat de vrijstelling in stand blijft als het erfdeel hoger is. Je betaalt alleen erfbelasting over het meerdere. Ook voor de tweede schijf geldt dat alleen het meerdere, boven de eerste schijf, onder het hoge tarief valt. Stel dat je geen familie bent van de overledene en dat je € 200.000 erft. In dit geval bereken je de erfbelasting in 2026 op de volgende manier:
| Erfenis: | Erfbelasting: | |
|---|---|---|
| 0% vrijstelling | € 2.769 | € 0 |
| 30% schijf | € 158.669 | € 47.600 |
| 40% schijf | € 38.562 | € 15.424 |
| totaal: | € 200.000 | € 63.024 |
De totale erfbelasting over € 200.000 is dus € 63.024, wat neerkomt op een gemiddeld percentage van 31,51%. Gelukkig is de 40% schijf eenvoudig te vermijden voor de meeste testateurs. Benoem gewoon meer erfgenamen zodat iedere afzonderlijke verkrijging binnen de 30% schijf valt. Benoem bijvoorbeeld de kinderen van je vrienden tot mede-erfgenaam. Zijn ze nog minderjarig? Dan kun je een “testamentair bewindvoerder” aanwijzen in je testament. Dit houdt in dat een door jou gekozen persoon het erfdeel van de minderjarige erfgenaam beheert tot een door jou gekozen eindleeftijd.
Ben jij erfgenaam van iemand, maar had je liever gewild dat jouw kinderen erfgenaam waren geweest? In beginsel is het mogelijk om een erfenis te verwerpen ten gunste van je kinderen. Dit wordt “plaatsvervulling” genoemd. Of je kinderen reserve erfgenaam zijn hangt af van de tekst van de erfstelling in het testament. Stel bijvoorbeeld dat er het volgende staat: “Ik benoem tot mijn enige erfgenamen, tezamen en voor gelijke delen, mijn vrienden A, B en C”. In dit geval gaat bij verwerping door A de volledige erfenis naar B en C. De kinderen van A zijn dus geen reserve erfgenaam! Helaas kun je door het verwerpen van een erfenis geen erfbelasting besparen. De plaatsvervullers van een erfgenaam betalen minimaal net zoveel erfbelasting als de verwerper.
Wie krijgt de erfenis als je geen kinderen hebt?
Als je geen testament hebt, dan zijn op grond van de wet je echtgenoot of geregistreerd partner en je kinderen samen erfgenaam. Ben je alleenstaand en heb je geen afstammelingen? Dan zijn op grond van de wet je ouders, broers en zusters erfgenaam. Een halfbroer of halfzus krijgt een half erfdeel. De kinderen van een overleden broer of zus zijn erfgenaam op grond van “plaatsvervulling”. Op deze manier kunnen neven en nichten dus erfgenaam zijn. Voor neven en nichten gelden dezelfde vrijstellingen en tarieven als voor personen die geen familie zijn. Wat je hierboven hebt gelezen over de erfbelasting geldt dus ook voor neven en nichten.
