Na de ondertekening van een testament wordt het originele exemplaar bewaard in de kluis van de notaris. Een testament is één van de weinige dingen die je kunt regelen bij de notaris die echt geheim zijn. Wist je bijvoorbeeld dat de belastingdienst direct een kopie krijgt van iedere akte die je bij de notaris ondertekent? De enige uitzondering hierop is een testament. Daarvan krijgt de belastingdienst pas een kopie na je overlijden.
Nabestaanden kunnen bij het Centraal Testamentenregister (CTR) vragen of de overledene een testament had. Het register weet alleen of iemand een testament heeft, maar niet wat er in staat. De inhoud van een testament is dus niet openbaar in te zien. Wie meer informatie wil kan zich bij de notaris melden die het testament in bewaring heeft.
Hoe lang na overlijden wordt een testament geopend?
Het openen en voorlezen van een testament is iets wat alleen in films gebeurt. In Nederland is het in elk geval niet gebruikelijk. De notaris die het laatste testament in bewaring heeft krijgt na het overlijden automatisch een registratieverzoek van de belastingdienst. Verder doet de notaris uit eigen beweging niks, tenzij hij in het testament tot executeur is benoemd. In dat geval moet de notaris uiteraard de afwikkeling van de erfenis oppakken.
In de praktijk meldt zich vanzelf een nabestaande bij de notaris om inzage te nemen in het testament. De erfgenamen en de executeur hebben uiteraard altijd recht op een kopie van het laatste testament. Voor de gemiddelde persoon kan het lastig zijn om de inhoud van een testament te begrijpen. Vaak staat de akte vol met juridische begrippen en lange zinnen. Het is heel gebruikelijk dat de notaris uitleg geeft over het testament en de eventuele vragen van de erfgenamen beantwoordt.
Moet je altijd naar de notaris als iemand overlijdt?
Misschien ben je bekend met het begrip “verklaring van erfrecht”. Dit is een notariële akte waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de erfenis af te wikkelen. Wist je dat maar in de helft van alle erfenissen zo’n verklaring van erfrecht wordt gemaakt? Vooral kleine erfenissen worden vaak afgewikkeld zonder een bezoek aan de notaris.
Laat iemand een koophuis na of een flinke spaarrekening? Dan moet je vrijwel altijd een verklaring van erfrecht laten maken. Deze kan bijvoorbeeld nodig zijn om toegang te krijgen tot de bankrekening of om het huis te kunnen verkopen.
Je bent vrij in de keuze voor een notaris. Je hoeft dus niet naar de notaris te gaan die het laatste testament heeft gemaakt. Ook hoef je geen lokale notaris te kiezen. Iedere notaris in Nederland mag een verklaring van erfrecht voor je opstellen.
Tip: veel mensen weten niet dat je een verklaring van erfrecht online kunt aanvragen.
Het uitstellen van de opening van een testament
In de Wet op het notarisambt is geregeld dat de testateur de opening van zijn testament mag uitstellen tot na de uitvaart. Hierover kan een clausule worden opgenomen in het testament. Dit heeft tot gevolg dat de notaris pas na de begrafenis of crematie een kopie mag afgeven. Hier kan een testateur bijvoorbeeld voor kiezen als het testament een onterving bevat. Over dit onderwerp heb je liever geen ruzies voordat je onder de grond ligt.
Zover ik weet, wordt er nauwelijks gebruik gemaakt van bovenstaande regeling. Veel notarissen weten niet eens dat deze mogelijkheid bestaat.
Meer lezen?
- Hier kun je een uittreksel opvragen van het testamentenregister.
- Zo kom je aan een kopie van het laatste testament.
Veelgestelde vragen:
Wie is aanwezig bij het voorlezen van een testament?
Het voorlezen van een testament is iets wat alleen in films gebeurt. Het is gebruikelijk dat degene die de erfenis afwikkelt een afspraak maakt bij de notaris. Dit kan bijvoorbeeld een door de overledene benoemde executeur zijn of een door de erfgenamen onderling aangewezen gevolmachtigde. De notaris bespreekt met diegene de inhoud van het testament. Uiteraard mogen de (overige) erfgenamen daarbij aanwezig zijn, als ze dat willen. Na het overlijden van de erflater heeft iedere erfgenaam recht op een kopie van het laatste testament.
Is een testament openbaar na overlijden?
Een testament is één van de geheimste dingen die je kunt regelen bij de notaris. Het originele testament wordt in de kluis van de notaris bewaard. Van alle akten die de notaris maakt krijgt de belastingdienst direct een digitale kopie. De enige uitzondering hierop is een testament. De inhoud van het laatste testament blijft dus geheim tot na het overlijden van de testateur. Dat een overleden persoon een testament heeft is min of meer openbare informatie. Iedereen kan in beginsel een verzoek indienen bij het Centraal Testamentenregister. Je wordt hier echter niet veel wijzer van. Het register weet namelijk alleen dat er een testament is, maar niet wat daar in staat.
Voor de inhoud van het testament moet je bij de notaris zijn die het originele document in bewaring heeft. De erfgenamen en de executeur hebben altijd recht op een volledige kopie. Maar er zijn nog meer partijen die het testament mogen inzien. Een voorbeeld is de belastingdienst. Die krijgt na het overlijden een kopie toegestuurd van de notaris. Ook een schuldeiser van de overledene kan mogelijk (een deel van) het testament inzien. Dit staat in artikel 49b van de Wet op het notarisambt.
Wanneer wordt een testament geopend na overlijden?
De notaris bespreekt de inhoud van het testament met de erfgenamen en/of executeur als één van hen daarom verzoekt. Uiteraard moet de notaris wel controleren of de testateur inderdaad is overleden. Dit kan de notaris zelf controleren in de Basisregistratie Personen (BRP). Het kan enkele dagen duren voordat het overlijden verwerkt is in de BRP. Eerst dient een arts een “verklaring van overlijden” af te geven. Vervolgens kan de gemeente een “akte van overlijden” afgeven. Met dit officiële document kun je bij de notaris aantonen dat iemand is overleden.
De overledene kan in zijn testament hebben bepaald dat de akte pas mag worden geopend na de uitvaart. Dit is een wettelijke uitzondering op de regel dat het testament direct openbaar is. Dit wordt bij mijn weten vrijwel nooit in een testament gezet. De reden hiervoor is dat bijna niemand weet dat dit kan. Ik vermoed dat er zelfs heel wat notarissen zijn die niet bekend zijn met deze mogelijkheid.
