Het maken van een testament is een uiterst vertrouwelijke kwestie. Vooral bij gevoelige onderwerpen, zoals een onterving, wil je dat de inhoud van je testament geheim blijft. In dit blog ontdek je hoe je er voor kunt zorgen dat andere mensen niet weten wat er in jouw testament staat.
De geheimhoudingsplicht van de notaris
Je moet er op kunnen vertrouwen dat alles wat je met de notaris bespreekt vertrouwelijk blijft. De wet zegt hierover het volgende:
Artikel 22 lid 1 Wet op het notarisambt: De notaris is, voorzover niet bij wet anders is bepaald, ten aanzien van al hetgeen waarvan hij uit hoofde van zijn werkzaamheid als zodanig kennis neemt tot geheimhouding verplicht.
In de praktijk verloopt het opstellen van een testament op de volgende manier:
- De klant belt met het notariskantoor om een afspraak te maken.
- Een medewerker van het notariskantoor legt een dossier aan.
- Er vindt een gesprek plaats op kantoor, meestal met een kandidaat-notaris of toegevoegd notaris.
- Een concept wordt opgesteld en toegezonden aan de klant.
- Als het concept akkoord is, neemt de klant telefonisch contact op om een afspraak te maken voor de ondertekening.
- Het dossier wordt klaar gemaakt voor ondertekening. Hierbij kun je denken aan het inzien van registers en het afdrukken van het testament op speciaal papier.
- Het testament wordt ondertekend door de klant en de notaris.
- Een medewerker zorgt voor de registratie van de akte en de archivering van het dossier.
- De factuur en de betaling worden verwerkt in de financiële administratie.
In theorie is het mogelijk dat elk van deze stappen door een andere medewerker van het kantoor wordt verricht. Er werken dus meer mensen aan jouw dossier dan je misschien zou verwachten. Ook is het van belang dat iedere medewerker van het notariskantoor toegang heeft tot elk digitaal dossier. De mogelijkheid tot inzage van een dossier is dus niet beperkt tot de betreffende dossierbehandelaar. Iedere nieuwsgierige collega kan rondneuzen in de dossiers van iedere andere collega.
Woon in je in een kleine gemeente waar maar één notaris is gevestigd? Als je iets speciaals wilt regelen, waarvan je wilt dat het geheim blijft, dan kun je misschien beter kiezen voor een kantoor in een andere gemeente.
Een testament is hoogstpersoonlijk
Een vaak gestelde vraag is of je een testament kunt wijzigen zonder dat je partner er achter komt. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je wilt gaan scheiden en om die reden een andere erfgenaam wilt benoemen.
Het is goed om te weten dat een testament een hoogstpersoonlijke kwestie is. Dit betekent dat je niet samen één testament hebt, maar dat je ieder een eigen testament hebt. Ook als je getrouwd bent in gemeenschap van goederen heb je twee testamenten nodig om de erfenis te regelen. Vaak is de inhoud van die twee testamenten over en weer hetzelfde. We spreken in dat geval van een “gelijkluidend” testament. Maar dit zijn er dus twee. En jij kunt jouw “gelijkluidende” testament aanpassen zonder medeweten van je partner.
- Maak je testament in dat geval bij een ander notariskantoor. Stellen zijn namelijk aan elkaar gekoppeld in de administratie van de notaris. Jouw nieuwe testament is dus automatisch (indirect) gekoppeld aan je partner. Een menselijke fout is snel gemaakt. De kans bestaat dat een medewerker van het notariskantoor per ongeluk verklapt dat je een nieuw testament hebt gemaakt. Bijvoorbeeld op het moment dat je partner een andere kwestie wil regelen bij de notaris en jouw nieuwe testament op een dossierlijst staat.
- Spreek uitdrukkelijk af dat je geen post wilt ontvangen op je huisadres. Vraag aan de notaris hoe dit gewaarborgd wordt. Er werken immers meerdere mensen aan jouw dossier.
- Betaal de rekening direct en bij voorkeur contant. Uiteraard moet je de factuur niet pinnen vanaf een bankrekening die je partner kan inzien.
Testament aanpassen zonder medeweten van de kinderen
Het gebeurt ook regelmatig dat iemand zijn testament wil aanpassen zonder medeweten van de kinderen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je een testament en een levenstestament wilt maken waarin je één van de kinderen tot executeur en gevolmachtigde benoemt. Ik raad iedere testateur aan om geen kopieën van hun akten aan de kinderen te geven. Het is heel vervelend om deze stukken terug te moeten vragen als je iets wilt wijzigen. Er is altijd wel één kind dat wil weten wat je gaat aanpassen en waarom je dat gaat doen.
Voor zowel testamenten als levenstestamenten bestaat er een centraal register. Het registreren van een testament is wettelijk verplicht maar de registratie van een levenstestament is niet verplicht. Bij een wijziging van je levenstestament is het extra verstandig om wel te kiezen voor registratie. Vooral als er kopieën in omloop zijn van je vorige levenstestament.
Ouders en kinderen zijn niet aan elkaar gekoppeld in de administratie van de notaris. Een kind wordt ook niet op de hoogte gesteld als het uit een testament wordt verwijderd of daaraan wordt toegevoegd. Medewerkers van de notaris weten dat ze nieuwsgierige kinderen geen informatie mogen geven over de akten van hun ouders. De kinderen mogen het laatste testament pas inzien na het overlijden van hun ouder.
Zijn jullie een echtpaar en overwegen jullie om één kind te onterven of een kleiner erfdeel te geven? Realiseer je dan dat de kinderen bij het overlijden van de eerste ouder recht hebben op een kopie van het betreffende testament. Ook als er sprake is van een langstlevende regeling. Op die manier kan een kind na het overlijden van de eerste ouder ontdekken wat er in het testament van de langstlevende staat. De meeste echtparen hebben namelijk over en weer een gelijkluidend testament.
Testament geheim laten blijven tot na de uitvaart
In de Wet op het notarisambt is geregeld dat de erfgenamen recht hebben op een kopie van het laatste testament van de overledene. De notaris is dus verplicht om dit op verzoek af te geven. Uiteraard kan dit pas nadat iemand is overleden. Tot dat moment hebben de (toekomstige) erfgenamen er dus geen recht op.
Het is mogelijk om in je testament te bepalen dat het afgeven van een kopie pas mag na je uitvaart. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je een kind onterft en dat dit zo lang mogelijk geheim moet blijven. Voor die situatie kun je een speciale clausule laten opnemen in je testament. Zet dit dan helemaal bovenaan in je testament, zodat het niet over het hoofd wordt gezien na je overlijden.
Overigens is het ongebruikelijk om vóór de uitvaart al inzage te vragen in een testament. In de praktijk heb ik dat zelf alleen meegemaakt als de uitvaartwensen van de overledene niet bekend waren of iemand geen directe nabestaanden had. Bijvoorbeeld in het geval dat iemand overlijdt zonder partner of kinderen. Een uitvaartverzorger kan in dat geval aan de notaris vragen of er een executeur is benoemd.
Je kunt de notaris niet volledig verbieden om een kopie van je testament af te geven. Dit blijkt bijvoorbeeld uit deze tuchtuitspraak. Erfgenamen, onterfde kinderen en schuldeisers hebben altijd minimale rechten op informatie. Hoe je testament is opgesteld heeft wel invloed op welke informatie iemand kan krijgen. Een onterfd kind kan er bijvoorbeeld achter komen wie je erfgenamen zijn. Maar een geldlegaat in je testament blijft normaal gezien geheim voor het onterfde kind. Geldlegaten hebben namelijk geen invloed op de hoogte van de legitieme portie.
Artikel 49 lid 2 Wet op het notarisambt Onder degene die een recht ontleent aan de inhoud van de akte als bedoeld … wordt mede begrepen degene die door een uiterste wilsbeschikking een erfrechtelijke aanspraak heeft verloren, doch slechts ten aanzien van het desbetreffende onderdeel van die wilsbeschikking. (de legitimaris krijgt dus geen volledige kopie)