Inmiddels is het alweer 7,5 jaar geleden dat het nieuwe Nederlandse huwelijksvermogensrecht werd ingevoerd. Over de gevolgen van deze nieuwe wet bestaan nog altijd een hoop misverstanden. Zo denken veel stellen dat je tegenwoordig standaard onder huwelijkse voorwaarden trouwt. Dit is beslist niet het geval. Bij het aangaan van een huwelijk of een geregistreerd partnerschap ontstaat er nog steeds een gemeenschap van goederen.
Daarnaast denken veel mensen dat hun schoonkinderen dankzij de nieuwe wet automatisch geen recht meer hebben op de erfenis. Ook dat is een misverstand. Als je geen testament maakt is er een grote kans dat je schoonkind juist wel recht heeft op een deel van jouw erfenis. In dit blog ontdek je precies hoe het zit en wat je kunt doen om je erfenis veilig te stellen voor je eigen kinderen.
Het verschil tussen de oude en de nieuwe wet
Tot 1 januari 2018 ontstond er bij het aangaan van een huwelijk of een geregistreerd partnerschap automatisch een “algehele” gemeenschap van goederen. Na 2018 ontstaat er bij het aangaan van een huwelijk of geregistreerd partnerschap automatisch een “beperkte” gemeenschap van goederen.
Als je getrouwd bent in “algehele” gemeenschap van goederen is een erfenis die je ontvangt in beginsel gemeenschappelijk. Ben je getrouwd in “beperkte” gemeenschap van goederen? Dan is een erfenis die je ontvangt in beginsel privé.
Heeft jouw toekomstige erfgenaam een algehele gemeenschap van goederen? Dan is het belangrijk om een zogenoemde “uitsluitingsclausule” op te nemen in je testament. Deze clausule houdt in dat jij in je testament bepaalt dat de erfenis privévermogen blijft van je erfgenaam. Stel dat het huwelijk of het geregistreerd partnerschap van je erfgenaam eindigt door een scheiding. In dat geval hoeft jouw erfgenaam dankzij de uitsluitingsclausule de erfenis niet te delen met zijn of haar ex-partner. Ook niet wanneer de erfenis bijvoorbeeld in een gemeenschappelijk koophuis is geïnvesteerd. Daarover later meer.
De nieuwe wet geldt alleen voor nieuwe stellen
Is jouw erfgenaam getrouwd of een geregistreerd partnerschap aangegaan vóór 1 januari 2018? En is dat gebeurd zonder huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden te maken? Dan is hierdoor een algehele gemeenschap van goederen ontstaan. De invoering van het nieuwe huwelijksvermogensrecht heeft hieraan niets veranderd. Wie vóór de invoering van de nieuwe wet een algehele gemeenschap van goederen had, heeft deze nog steeds na de invoering van de nieuwe wet.
In dat geval is een erfenis die ontvangen wordt zonder een “uitsluitingsclausule” automatisch gemeenschappelijk. Bij een scheiding heeft de ex-partner van je erfgenaam dus recht op de helft hiervan. Is het huwelijk of partnerschap aangegaan vóór 2018? Dan is het dus heel verstandig om een testament te maken met een uitsluitingsclausule.
Men kan nog steeds kiezen voor een algehele gemeenschap van goederen
Ongeveer 20% van alle stellen maakt huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden. Hierbij is het van belang om te weten dat er meerdere soorten voorwaarden bestaan, die inhoudelijk zeer verschillend zijn.
Het is zelfs mogelijk om af te spreken dat er alsnog een ouderwetse (volledige) gemeenschap van goederen ontstaat. In de praktijk blijkt dat hier daadwerkelijk vraag naar is. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat het koophuis op één naam staat terwijl beide partners al tien jaar samen de kosten dragen. In dat geval kun je het huis gemeenschappelijk maken door huwelijkse voorwaarden op te laten stellen waarin je afspreekt dat er een “algehele” gemeenschap van goederen ontstaat.
Stel dat jouw kind bijvoorbeeld in 2024 is getrouwd zonder te vertellen dat hierbij gekozen is voor een algehele gemeenschap van goederen. Dan kun je als ouder denken dat er sprake is van een “beperkte” gemeenschap van goederen, terwijl er in werkelijkheid sprake is van een “algehele” gemeenschap van goederen. De kans bestaat dat jij dan ten onrechte denkt dat je geen testament hoeft te maken.
Stappenplan voor het uitsluiten van de koude kant
Vind jij het belangrijk dat de erfenis alleen naar je eigen kinderen gaat, zonder dat je schoonkinderen een deel kunnen claimen? Dan zijn de volgende 3 stappen van belang:
- Maak altijd een testament met een uitsluitingsclausule. Deze clausule heeft voorrang boven de afspraken die je kind en schoonkind onderling maken. De meeste notarissen zetten deze clausule standaard in je testament, zelfs als je er niet om vraagt.
- Leg iedere schenking bij leven schriftelijk vast. Het uitsluiten van de koude kant in je testament heeft alleen gevolgen voor de erfenis die je kinderen krijgen na je overlijden. Dit betekent dat je voor iedere afzonderlijke schenking die je bij leven doet schriftelijk een uitsluitingsclausule moet vastleggen. Hiervoor hoef je niet naar de notaris. De meeste schenkingen mag je namelijk zelf (onderhands) vastleggen.
- Zorg dat je kinderen hun vergoedingsrechten vastleggen. Schenkingen en erfenissen worden vaak geïnvesteerd in de gemeenschappelijke woning. Als een erfenis of schenking privévermogen is, dan ontstaat er op grond van de wet een vergoedingsrecht. Dit houdt in dat je kind het geïnvesteerde bedrag terug mag vragen bij een echtscheiding. Het is belangrijk dat je kind en schoonkind de hoogte van ieder vergoedingsrecht schriftelijk vastleggen op het moment dat het vergoedingsrecht ontstaat. Dit kan bij de notaris maar het mag ook onderhands in een zelfgemaakt document.
Welk soort uitsluitingsclausule is het beste?
Er bestaan meerdere soorten uitsluitingsclausules. Voor de meeste mensen is de zogenoemde “harde uitsluitingsclausule” een prima keuze. Dit is de meest strenge variant die tot gevolg heeft dat de erfenis in alle scenario’s privé blijft:
- Stel dat je kind gaat scheiden. De harde uitsluitingsclausule betekent dat jouw erfenis niet gedeeld wordt met de ex-partner van je kind.
- Stel dat het huwelijk of partnerschap van je kind eindigt door het overlijden van je kind. De harde uitsluitingsclausule zorgt er voor dat het van jou geërfde vermogen volledig tot de erfenis van jouw kind behoort. Dit is bijvoorbeeld van belang als je schoonkind eigen kinderen heeft uit een eerdere relatie. De harde uitsluitingsclausule voorkomt in dat geval dat een deel van je erfenis naar je “stiefkleinkinderen” gaat.
- Stel dat je kind en zijn of haar partner besluiten om in algehele (volledige) gemeenschap van goederen te trouwen. De harde uitsluitingsclausule heeft dan voorrang boven de onderlinge afspraken tussen het kind en het schoonkind. De erfenis blijft in dat geval privévermogen van je kind op grond van jouw testament.