Het gebeurt regelmatig dat echtparen hun gemeenschap van goederen willen omzetten naar huwelijkse voorwaarden. Bijvoorbeeld omdat één van beiden gaat ondernemen en het niet de bedoeling is dat de ander risico loopt. In dit blog leg ik aan de hand van een aantal voorbeelden uit hoe het overstappen naar huwelijkse voorwaarden werkt. Ook probeer ik per geval een indicatie te geven van de kosten voor het omzetten van je gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden.
Huwelijkse voorwaarden zijn toch niet meer nodig?
In 2018 is het huwelijksgoederenrecht gewijzigd. Tot 1 januari 2018 ontstond er bij het aangaan van een huwelijk automatisch een “algehele” gemeenschap van goederen. Na 1 januari 2018 ontstaat er bij het aangaan van een huwelijk automatisch een “beperkte” gemeenschap van goederen. Je trouwt dus nog steeds in gemeenschap van goederen, maar deze is kleiner dan voorheen. De nieuwe wet geldt alleen voor nieuwe huwelijken. Als je vóór 1 januari 2018 getrouwd bent, heb je nog steeds een algehele gemeenschap van goederen.
Voor het omzetten van een gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden maakt het op zich niet uit of je een algehele of beperkte gemeenschap van goederen hebt. In beide gevallen stap je over naar huwelijkse voorwaarden en moet je vervolgens de gemeenschap verdelen. Hoe ingewikkeld dat laatste is wordt vooral bepaald door de omvang en samenstelling van het te verdelen vermogen.
Een bankrekening is eenvoudig te verdelen. Ieder krijgt de helft van het saldo. Maar een woning is lastiger. Wil je de woning bijvoorbeeld op één naam zetten? Dan moet je waarschijnlijk een nieuwe hypotheek afsluiten.
De kosten voor het omzetten van de gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden
Voor de meeste stellen is de belangrijkste vraag hoeveel het kost om over te stappen naar huwelijkse voorwaarden. Helaas bestaat hier geen vast tarief voor. Je hebt namelijk twee akten nodig die beiden niet standaard zijn. Allereerst heb je een akte van huwelijkse voorwaarden nodig en vervolgens nog een akte van verdeling. Beide akten kunnen eventueel gecombineerd worden in één akte. Zelf heb ik dat regelmatig gedaan. Er zijn ook notarissen die standaard met twee akten werken. Voor de kosten zou dit nauwelijks uit moeten maken. Zo duur is aktepapier niet.
Notarissen mogen zelf hun tarieven bepalen. Hierdoor zijn er grote prijsverschillen tussen notariskantoren. Op deze pagina vind je de goedkoopste notaris bij jou in de buurt.
Het voorbeeld van Harry’s bakkerij
Om je wat meer houvast te geven bij het inschatten van de kosten, volgen hierna een paar voorbeelden van het omzetten van de gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden.
Harry’s bakkerij is al decennialang een begrip in de regio. Na 40 jaar hard werken wil Harry het wat rustiger aan gaan doen. Zijn drie kinderen, Kees, Hans en Anita, willen de bakkerij graag overnemen.
De kinderen zijn alle drie getrouwd in gemeenschap van goederen. Harry adviseert zijn kinderen om naar de notaris te gaan en alsnog huwelijkse voorwaarden te maken. Tien jaar geleden is de bakkerij bijna failliet gegaan. Er is nog altijd een flinke hypotheekschuld bij de bank. Hoewel de bakkerij op dit moment goed draait, willen ze toch maar het zekere voor het onzekere nemen.
Voorbeeld 1: kun je het huis op één naam zetten?
De oudste zoon, Kees, gaat als eerste naar de notaris. Kees is al 20 jaar gelukkig getrouwd met Francien. Ze hebben samen € 100.000 spaargeld. Vijf jaar geleden hebben ze samen een huis gekocht dat inmiddels een overwaarde heeft van € 100.000. Het totale vermogen is dus € 200.000.
Kees werkt in de bakkerij en Francien heeft een goede baan in het onderwijs. De grootste zorg van Kees is dat het huis veilig moet zijn als het met de bakkerij verkeerd afloopt.
De notaris legt uit dat het mogelijk is om de woning op naam van Francien te zetten, mits haar inkomen hoog genoeg is om de hypotheek over te kunnen nemen. Kees en Francien gaan naar de hypotheekadviseur en die bevestigt dat dit gaat lukken. Het salaris van Francien is hoog genoeg om de hypotheek in haar eentje te kunnen betalen.
Vervolgens maakt de notaris huwelijkse voorwaarden en wordt de gemeenschap van goederen verdeeld. Kees krijgt de spaarrekening toegedeeld en Francien neemt het huis en de hypotheek over. Beiden ontvangen dus precies € 100.000.
Kees en Francien gaan er van uit dat de overwaarde van het huis sneller zal stijgen dan hun spaarsaldo. Daarom nemen zij in de huwelijkse voorwaarden een zogenoemd “finaal verrekenbeding” op. Dit houdt in dat Kees en Francien hun vermogens bij een scheiding altijd 50/50 verdelen, alsof er nog steeds een gemeenschap van goederen was. Op deze manier is het huis veilig als de bakkerij failliet gaat, maar heeft Kees bij een scheiding nog steeds recht op de helft van de overwaarde.
De totale kosten waren ongeveer € 6.000. Dit bedrag bestaat uit de rekeningen van de notaris, het Kadaster, de taxateur en de hypotheekadviseur. Vooral de kosten voor de nieuwe hypotheek waren een tegenvaller. De bank ziet het overzetten van de hypotheek namelijk als een compleet nieuwe aanvraag.
Voorbeeld 2: het huis op beide namen laten staan
De jongste zoon, Hans, wil het graag precies zo regelen als zijn broer Kees. Hij is al 15 jaar getrouwd met Jantien. Ze hebben samen een huis gekocht en dat helemaal opgeknapt. Daardoor is er al flink wat overwaarde, maar hebben ze weinig spaargeld. Hans werkt fulltime in de bakkerij. Jantien doet de huishouding en zorgt voor de kinderen. Ook werkt ze nog twee dagen in de week in loondienst.
Helaas is er geen mogelijkheid om de woning op naam van Jantien te zetten. Zij heeft geen spaargeld waarmee zij Hans kan uitkopen. Ook is haar inkomen te laag om de hypotheek over te kunnen nemen.
Toch hebben Hans en Jantien huwelijkse voorwaarden gemaakt en de gemeenschap van goederen verdeeld. Hierbij hebben ze ieder de helft van de eigendom van het huis toegedeeld gekregen. Er is namelijk een groot verschil tussen samen eigenaar zijn van het geheel (in gemeenschap) en ieder voor de helft eigenaar zijn (buiten gemeenschap). Stel dat de bakkerij failliet gaat en Hans daarvoor in privé aansprakelijk is. In dat geval is Jantien haar helft van de overwaarde beschermd vanwege de huwelijkse voorwaarden.
Het heeft dus nog steeds zin om huwelijkse voorwaarden te maken, ook als je het huis op twee namen laat staan. Bovendien is het een stuk goedkoper omdat je geen nieuwe hypotheek nodig hebt. De totale kosten voor het omzetten van de gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden kwamen uit op € 2.000. Er was namelijk geen taxatie nodig en ook geen nieuwe hypotheek. De kosten zijn beperkt tot het loon van de notaris, de omzetbelasting en de inschrijfkosten bij de rechtbank en het Kadaster.
Voorbeeld 3: het omzetten van een beperkte gemeenschap
Anita is als laatste naar de notaris gegaan. Zij is in 2019 getrouwd met Frits. Frits had al een koophuis voordat hij Anita leerde kennen. Omdat Anita en Frits getrouwd zijn na 2018 is er een “beperkte” gemeenschap van goederen ontstaan. Dit betekent dat het huis eigendom van Frits is gebleven. Privé goederen die je al had vóór het huwelijk vallen namelijk niet in de beperkte gemeenschap van goederen.
Toch hebben ook Anita en Frits gekozen voor huwelijkse voorwaarden. De notaris heeft namelijk uitgelegd dat alles wat je tijdens het huwelijk doet gemeenschappelijk is wanneer je geen huwelijkse voorwaarden hebt. Als Anita de bakkerij overneemt wordt Frits dus ook eigenaar, tenzij ze huwelijkse voorwaarden maken. Bovendien is alles wat je spaart tijdens het huwelijk gezamenlijk bij een beperkte gemeenschap van goederen. Stel dat het met de bakkerij verkeerd afloopt. Dan kunnen de schuldeisers van Anita dus ook verhaal nemen op het spaargeld wat Frits heeft opgebouwd na 2019. De keuze voor huwelijkse voorwaarden was dus snel gemaakt.
Omdat er geen koophuis in de gemeenschap van goederen zit, was het omzetten naar huwelijkse voorwaarden een stuk goedkoper. Anita en Frits kunnen volstaan met eenvoudige voorwaarden en een korte verdeling. Een gratis voorbeeld akte voor deze situatie vind je verderop in dit blog.
De totale kosten bij de notaris waren € 1.500. De kosten zijn lager dan voor Hans en Jantien omdat het huis niet genoemd hoeft te worden en de akte niet wordt ingeschreven bij het Kadaster.
Laat altijd een uittreksel inschrijven!
Overwegen jullie huwelijkse voorwaarden te maken en de gemeenschap van goederen te verdelen? Bespreek dan altijd het volgende onderwerp met de notaris. Het is gebruikelijk om huwelijkse voorwaarden in te schrijven bij het openbare (!) huwelijksgoederenregister van de rechtbank. Het woord openbaar betekent dat iedereen dit register kan inzien. Het is dus mogelijk om een kopie op te vragen van alles wat je daar laat inschrijven.
Behalve een volledig afschrift van de akte kun je ook een beperkt uittreksel laten inschrijven. Raad eens wanneer dat extra belangrijk is? Juist! Als je huwelijkse voorwaarden maakt tijdens het huwelijk en dus gemeenschappelijke bezittingen moet verdelen. In de notariële akte staan bijvoorbeeld de omvang en samenstelling van jullie vermogens. Zoals jullie banksaldi en de hoogte van de hypotheek. Het is niet nodig om deze gegevens in te schrijven bij de rechtbank. Zeg dus altijd tegen de notaris dat je een uittreksel wilt inschrijven, zonder financiële gegevens. Dit geldt niet alleen voor de inschrijving bij de rechtbank maar ook voor de inschrijving bij het Kadaster als je een huis verdeelt.
Spreek met de notaris af dat je de uittreksels voor beide registers (rechtbank en Kadaster) wilt zien voordat deze worden ingeschreven. Dit lijkt misschien overdreven maar ik heb zelf al meerdere keren meegemaakt dat een notaris de volledige akte had ingeschreven. Zorg dat dit jou niet gebeurt!
Voorbeeld akte gemeenschap van goederen omzetten naar huwelijkse voorwaarden
Lijkt jullie situatie op het derde voorbeeld hierboven? Hebben jullie een beperkte gemeenschap van goederen zonder een koophuis en wil je deze omzetten naar huwelijkse voorwaarden? Dan is het voorbeeld hieronder mogelijk geschikt voor jullie situatie:
Regel het op tijd want het wordt alleen maar duurder
Voor zowel Kees, Hans als Anita zijn er goede redenen voor het omzetten van de gemeenschap van goederen naar huwelijkse voorwaarden. Ze zijn ook slim geweest door op tijd naar de notaris te gaan, voordat ze de bakkerij overnemen. Hadden ze pas na de overname voorwaarden gemaakt? In dat geval waren de kosten nog veel hoger geweest. Dan hadden ze namelijk ook het bedrijf moeten verdelen omdat dit in de gemeenschap van goederen was gevallen.
Beste
Ben getrouwd in gemeenschap van goederen sinds 2010. Willen graag dat veranderen naar huwelijkse voorwaarden. Is dat mogelijk.
Heb bedrijfs schulden etc en wil niet dat mijn vrouw schulden overneemt in geval ik kom te overlijden namelijk.
Dat kun je misschien ook oplossen met een overlijdensrisicoverzekering. Bij de notaris ben je snel een paarduizend euro kwijt, terwijl een verzekering al mogelijk is vanaf een paar tientjes per maand