Sta jij op het punt om een benoeming tot executeur te aanvaarden? En is dit de eerste keer dat je een erfenis moet afwikkelen? Dit zijn de 5 nadelen waarom je misschien geen executeur testamentair wilt zijn.
1. Je komt er niet van af
Allereerst is het goed om te weten dat de formele aanvaarding van je benoeming pas mogelijk is na het overlijden van de testateur. Stel dat iemand bezig is met het opstellen van een testament en dat diegene jou vraagt om executeur te worden. Beantwoord je die vraag met “ja”? Dan betekent dit nog niet dat je executeur bent. Je zou kunnen zeggen dat de toezegging jou moreel verplicht om de erfenis af te wikkelen, maar juridisch ben je dat niet verplicht. Dit is pas het geval nadat je de benoeming aanvaardt. En dat kan dus pas na het overlijden van de testateur.
In veel landen heeft de rechtbank een centrale rol bij de afwikkeling van de erfenis. In Nederland is dat niet het geval. Je kunt zonder tussenkomst van de rechtbank aan de slag gaan met de afwikkeling. De rechter bemoeit zich pas met een erfenis als iemand daar om vraagt. Bijvoorbeeld op het moment dat een erfgenaam een rechtszaak begint. Voor de aanvaarding van de executeursbenoeming gelden geen speciale formaliteiten. Als je aan de slag gaat met de afwikkeling, dan heb je daarmee de benoeming tot executeur aanvaard.
Wil je tijdens de afwikkeling stoppen als executeur? Dan blijkt dat er opeens wel formaliteiten gelden. Je kunt als executeur geen ontslag “nemen”. Je kunt alleen ontslag “vragen” aan de kantonrechter. Zolang dit ontslag niet is verleend, ben je nog steeds executeur. Je kunt het werk dus niet zo maar neerleggen. Als je er mee begint dan moet je de klus dus ook afmaken. Controleer het volgende voordat je als executeur begint met de afwikkeling:
- Staat er voldoende geld op de bank om de rekeningen te betalen? Of er is er bijvoorbeeld een koophuis met overwaarde dat je kunt verkopen?
- Wat staat er in het testament? Begrijp je de inhoud en is alles uitvoerbaar?
- Had de overledene schulden? Het is een goed idee om de meest recente aangifte inkomstenbelasting te bestuderen.
- Zijn er problemen? Was de overledene bijvoorbeeld verwikkeld in een rechtszaak? Of hebben de erfgenamen ruzie met elkaar?
2. Veel wettelijke taken
Iedere erfenis is uniek. Daarom vind je in de wet geen stappenplan voor het afwikkelen van een erfenis. Een algemene handleiding vind je op deze pagina. De meeste mensen kunnen zich wel een beeld vormen van alle praktische taken. Maar los daarvan zijn er ook veel formaliteiten waar de erfgenamen je aan kunnen houden. Zo ben je als executeur onder andere verplicht om:
- Een boedelbeschrijving te maken
- Informatieverzoeken te beantwoorden
- Rekening en verantwoording af te leggen
- Aangifte erfbelasting te doen
Verder is van belang dat je als executeur niet buiten je wettelijke en testamentaire taken mag treden. Het gebeurt regelmatig dat een executeur beslissingen neemt waartoe hij niet bevoegd is. Denk bijvoorbeeld aan het uitkeren van een voorschot op de erfenis terwijl de schulden van de overledene nog niet zijn afgelost. Of aan het verkopen van beleggingen zonder overleg met de erfgenamen. Het verkopen van goederen is in beginsel alleen een taak van de executeur als dit nodig is om de schulden van de nalatenschap te kunnen voldoen. Eén van de nadelen van het worden van executeur testamentair is dat je gebonden bent aan de wet en het testament. Je bent beperkt in de mogelijkheid om je eigen gang te gaan.
3. Te lage beloning
Als het testament niets vermeld over de beloning dan heeft de executeur recht op 1% van de erfenis. Stel bijvoorbeeld dat de erfenis bestaat uit een koopwoning zonder hypotheek met een marktwaarde van € 400.000. Als er geen andere bezittingen of schulden zijn, dan heeft de executeur recht op een beloning van € 4.000.
In veel testamenten wordt in afwijking hiervan een vast bedrag in euro’s genoemd. Een andere optie is een beloning op basis van uurtarief. Dit laatste is gebruikelijk bij professionele executeurs.
Stel bijvoorbeeld dat je executeur bent van een erfenis die € 100.000 waard is en dat je drie werkweken nodig hebt om de erfenis af te wikkelen. Dan zou je bij de wettelijke beloning 120 uur moeten werken voor € 1.000. Dat is minder dan een tientje per uur.
De beloning van de executeur is een belangrijk onderwerp om te bespreken bij het opstellen van een testament. Ook als het executeurschap een vriendendienst is. In de praktijk kan het tegenvallen hoeveel tijd en energie er gaat zitten in het afwikkelen van een erfenis.
4. Inkomstenbelasting
Veel mensen realiseren zich niet dat je over het executeursloon mogelijk inkomstenbelasting moet betalen.
Stel dat iemand drie kinderen als erfgenamen achterlaat en dat hij één van deze drie aanwijst als executeur. In dat geval is de executeursbeloning niet aftrekbaar voor de erfbelasting en niet belast voor de inkomstenbelasting. De erfbelasting wordt dus over de volledige erfenis berekend, waarbij het executeursloon niet aftrekbaar is. Vervolgens hoeft de executeur de beloning niet op te geven voor de inkomstenbelasting.
Stel dat een alleenstaande persoon twee goede doelen tot erfgenaam aanwijst en een goede vriend als privé persoon tot executeur benoemt. De vriend is eigenaar van een administratiekantoor dat belastingaangiftes opstelt voor particulieren. In deze situatie moet de executeur de beloning opgeven als “inkomsten uit overig werk”. De belastingdienst zal in dit geval stellen dat de executeur de werkzaamheden “beroepshalve” verricht. Dit betekent dat de beloning belast is.
5. Rechtszaken
Steeds vaker leiden erfenissen tot juridische conflicten en langlopende rechtszaken. Menig advocaat verdient hier een goed belegde boterham aan. Men kan zelfs een speciale opleiding volgen om erfrechtadvocaat te worden. Rechtszaken kunnen bijvoorbeeld gaan over:
- De geldigheid van het testament
- Schenkingen die bij leven zijn gedaan
- De legitieme portie
- De verdeling van de erfenis (wie krijgt wat)
Ook als je zelf niks verkeerd hebt gedaan kun je als executeur verwikkeld raken in een rechtszaak. Eén van de nadelen van het zijn van executeur testamentair is dat je mogelijk zelf opdraait voor juridische kosten. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je een advocaat moet inschakelen om jezelf te verdedigen, maar dat de erfenis geen verhaal biedt voor deze kosten.
Meer lezen?
- De executeur kan ook ontslagen worden op verzoek van een erfgenaam.
- Stappenplan voor de executeur.
- Dit zijn alle opties voor de beloning van de executeur.
- Uitleg van de belastingdienst over “inkomsten uit overig werk”.
