Benoeming executeur testamentair weigeren? Zo los je het op!

Je bent niet verplicht om executeur te zijn, zelfs niet als je het aan de erflater hebt beloofd. De formele aanvaarding van je taak vindt pas plaats na het overlijden van de erflater. Op dat moment mag je de benoeming tot executeur testamentair weigeren. Maar daardoor ontstaat wel een nieuw probleem. Want vervolgens is niemand bevoegd om de erfenis af te wikkelen. In dit blog ontdek je wat je kunt doen om de afwikkeling van de erfenis weer vlot te trekken. Bekijk ook even de video met tips hieronder.

meer video’s over het afwikkelen van een erfenis vind je op mijn YouTube kanaal

Je mag de benoeming tot executeur testamentair weigeren

Het komt eigenlijk niet voor dat iemand een executeur benoemt zonder dat diegene dat weet. Het is gebruikelijk om bij leven te vragen of diegene de benoeming wil aanvaarden. Zeg je toe dat je executeur wil zijn? Dan ontstaat er op dat moment een soort morele plicht om de erfenis af te wikkelen. Maar dat is geen juridische plicht.

De benoeming van een executeur in een testament is een eenzijdige handeling. Alleen de zogenoemde “testateur” zet op dat moment een handtekening. De executeur kan de benoeming formeel pas aanvaarden na het overlijden van de testateur. De logica daarachter is dat je van tevoren niet weet of dit het laatste testament gaat zijn. In theorie kan iemand nog wel 10 keer zijn testament aanpassen.

executeur testamentair weigeren

Overlijdt iemand en maakt de benoemde executeur geen keuze? Dan kan een erfgenaam in actie komen en aan de executeur een termijn laten stellen. Aanvaardt de executeur zijn taak niet binnen die termijn? Dan is de betreffende benoeming definitief vervallen.

Waarom zou je geen executeur willen zijn?

Ik heb al vaak genoeg mee gemaakt dat iemand bij nader inzien geen executeur wil zijn. Dit zijn een paar voorbeelden van redenen waarom mensen af zien van het executeurschap:

  • Je gezondheid staat het niet toe. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je 25 jaar geleden hebt toegezegd om executeur te zijn toen je zelf 60 jaar oud was. Inmiddels ben je 85 en zie je het niet meer zitten om een erfenis af te wikkelen.
  • De situatie is compleet veranderd. Je hebt bijvoorbeeld al jaren geen contact meer met de erflater. Of de verhouding tussen jou en de erfgenamen is sinds de benoeming verstoord geraakt.
  • Er is een probleem in de erfenis waar jij je geen raad mee weet. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de erflater op het moment van zijn overlijden in een rechtszaak was verwikkeld.
  • De inhoud van het testament is heel anders dan jou is verteld. Zo kunnen er bijvoorbeeld dingen in staan die jij niet van plan bent om uit te voeren. Denk aan het geval dat je hebt toegezegd om executeur te zijn, maar dat je ook tot bewindvoerder blijkt te zijn benoemd.

Zijn de erfgenamen het er niet mee eens dat jij executeur bent? De erfgenamen zijn niet bevoegd om jouw benoeming tot executeur testamentair te weigeren. Wat ze wel kunnen doen is een verzoek tot ontslag indienen bij de kantonrechter. Daarbij moeten ze een “gewichtige reden” aangeven voor het ontslag. Dat een erfgenaam het niet eens is met de benoeming is niet voldoende om het ontslag aan te vragen.

Kun je tijdens de afwikkeling stoppen als executeur?

Na de aanvaarding van je taak kun je niet zo maar stoppen als executeur. Als je begint met afwikkelen, moet je in beginsel de klus ook afmaken. Er zijn een paar manieren waarop je eerder kunt stoppen als executeur:

  • Je kunt zelf je ontslag aanvragen bij de kantonrechter. Je kunt dus geen ontslag nemen maar wel ontslag vragen.
  • Zijn er 18 maanden om en is de erfenis nog niet afgewikkeld? Dan kunnen de erfgenamen zelf de erfenis in beheer nemen. Als jij daarin berust, eindigt daarmee jouw taak.
  • Je benoemt een opvolger die jou vervangt. Dit kan alleen als deze optie in het testament staat.
executeur wil stoppen

Wat als er geen executeur testamentair meer is?

Aanvaardt de executeur zijn benoeming niet of is er om een andere reden geen executeur meer? Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de executeur overlijdt of ontslagen wordt. Dan biedt het erfrecht meerdere opties om iemand anders bevoegd te maken.

  • De erflater kan zelf al een vervangende executeur hebben benoemd in het testament.
  • De executeur kan iemand aanwijzen die in zijn plaats komt. Dit kan alleen als de executeur zelf beslist om te stoppen en mits het testament deze optie bevat.
  • De kantonrechter kan een vervangende executeur benoemen. Ook voor deze optie geldt dat het alleen kan als het testament dit toestaat.
  • De erfgenamen kunnen samen iemand aanwijzen in een boedelvolmacht. Dit kun je door de notaris laten regelen in een nieuwe verklaring van erfrecht.
  • Een erfgenaam kan aan de rechter vragen om een vereffenaar te benoemen. Dit kan als de betreffende erfgenaam beneficiair heeft aanvaard.
  • Een schuldeiser kan aan de rechter vragen om een vereffenaar te benoemen. Dit kan bijvoorbeeld als de erfgenamen zelf niet in actie komen.

Voor meer uitleg over deze opties kun je de video bovenaan deze pagina bekijken.

Veel mensen weten niet dat je een verklaring van erfrecht online kunt aanvragen. Het is de snelste en goedkoopste manier om een verklaring van erfrecht te laten maken. Tienduizenden mensen hebben al gebruik gemaakt van deze service!

Wat kun je doen als de executeur wilsonbekwaam is?

Steeds vaker eindigt het leven met een periode van wilsonbekwaamheid. Dit heeft ook tot gevolg dat het steeds vaker voorkomt dat een benoemde executeur niet meer wilsbekwaam is. Denk bijvoorbeeld aan een hoogbejaard echtpaar dat elkaar tot executeur heeft benoemd. Als je wilsonbekwaam bent kun je niet meer verklaren wat je wilt. De executeur is dus niet in staat om de benoeming te aanvaarden of te weigeren.

Daarom gebruik ik zelf in langstlevende testamenten altijd de volgende tekst:

Ik benoem mijn echtgenote tot executeur. Indien ik tegelijk met of na mijn echtgenote overlijd, zij de benoeming niet kan of wil aanvaarden of na de aanvaarding van haar taak komt te ontbreken als executeur, benoem ik in haar plaats tot (opvolgende) executeurs mijn kinderen.

Met deze tekst is het duidelijk dat het juridisch geen probleem is wanneer de langstlevende bijvoorbeeld dement is. Hij of zij kan de benoeming niet aanvaarden, waardoor automatisch de kinderen als vervangers bevoegd zijn.

Biedt de tekst van het testament geen oplossing? Dan kun je terugvallen op de lijst hierboven. In het geval van een langstlevende testament is er nog een extra oplossing. Vaak hebben stellen naast hun testament ook een levenstestament. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemeen gevolmachtigde aanwijst die jou mag vertegenwoordigen. Ontvangt een wilsonbekwame langstlevende een erfenis? Dan is de gevolmachtigde van de langstlevende bevoegd om de erfenis af te wikkelen. Je hebt in dat geval waarschijnlijk geen executeur nodig.

Ontvangt een wilsonbekwame persoon een erfenis en is er geen executeur benoemd en ook geen gevolmachtigde aangewezen? Dan heb je nog de optie om een beschermingsbewind aan te vragen bij de kantonrechter. De bewindvoerder van de erfgenaam is vervolgens bevoegd om de erfenis af te wikkelen.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Kan iedereen executeur zijn?

Nee, niet iedereen kan executeur zijn. Als je handelingsonbekwaam bent, als je vermogen onder beschermingsbewind staat, als je failliet bent of in de schuldsanering zit, kun je geen executeur worden.

Wat kun je doen als de executeur testamentair de benoeming weigert?

Verklaart de executeur testamentair schriftelijk dat hij de benoeming wil weigeren en is er geen reserve executeur benoemd? Dan kunnen de erfgenamen samen een boedelvolmacht geven aan één van hen of aan een derde partij. Is dat niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat de erfgenamen het daarover niet eens zijn? Dan kan één van de erfgenamen de kantonrechter vragen om een nieuwe executeur te benoemen. Dit laatste kan alleen als deze optie in het testament staat.

Wat gebeurt er als er geen executeur is?

Als er geen executeur is benoemd, moeten de erfgenamen samen de erfenis afwikkelen. De normale procedure is dat de erfgenamen daarvoor een volmacht geven aan één van hen. Dit kun je regelen bij de notaris, die dit vastlegt in een verklaring van erfrecht. Dat is een bewijsstuk waarmee de gevolmachtigde kan aantonen dat hij of zij bevoegd is om de erfenis af te wikkelen.

Wanneer eindigt het executeurschap?

In artikel 4:149 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek staat wanneer het executeurschap eindigt.

De taak van een executeur eindigt:
a. wanneer hij zijn werkzaamheden als zodanig heeft voltooid;
b. door tijdverloop, indien hij voor een bepaalde tijd was benoemd;
c. door zijn dood, het ten aanzien van hem van toepassing verklaren van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, zijn faillietverklaring, zijn ondercuratelestelling of door de instelling van een bewind als bedoeld in titel 19 van Boek 1 over een of meer van zijn goederen;
d. wanneer de nalatenschap overeenkomstig de derde afdeling van de zesde titel moet worden vereffend;
e. in de bij de uiterste wil bepaalde gevallen;
f. door ontslag dat de kantonrechter hem met ingang van een bepaalde dag verleent.