Executeur benoemen? Let op deze 7 punten

Het is gebruikelijk om in je testament een executeur te benoemen die de erfenis afwikkelt. Heb je een partner en kinderen? Dan ligt het voor de hand om je partner tot eerste executeur te benoemen en één of meerdere kinderen als reserve executeur aan te wijzen. Maar wat als je geen partner of kinderen hebt? Dan kan het best lastig zijn om een executeur te kiezen. Nog lastiger wordt het als je meerdere erfgenamen hebt die niet met elkaar door één deur kunnen. Hoe beter je het opschrijft in je testament, hoe kleiner de kans is dat er gedoe ontstaat na je overlijden. Dit zijn de belangrijkste tips voor wie een executeur wil benoemen.

1. Wie kun je het beste tot executeur benoemen?

De meeste mensen benoemen één van de erfgenamen tot executeur. Een andere optie is het benoemen van een buitenstaander. Denk bijvoorbeeld aan de ondernemer die zijn compagnon of een medeaandeelhouder tot executeur wil benoemen. In beginsel lijkt me dat niet verstandig. Want die persoon heeft een tegenstrijdig belang op het moment dat hij het aandeel van de erfgenamen in de onderneming wil overnemen.

De belangrijkste eigenschap van een executeur is betrouwbaarheid. Dat iemand geen ervaring heeft met juridische kwesties hoeft geen belemmering te zijn om executeur te worden. Alle kennis is immers in te kopen, bijvoorbeeld bij een notaris of een fiscalist. Zolang iemand maar integer is, kom het met de afwikkeling van je erfenis wel goed.

Dit zijn een paar alternatieven voor het benoemen van een executeur:

  • Een familielid die geen erfgenaam is, bijvoorbeeld een neef of een tante.
  • Een professionele buitenstaander, zoals een notaris of een accountant.
  • Een goed doel, als dat (mede-)erfgenaam is. Veel mensen weten niet dat sommige goede doelen zelf erfenissen afwikkelen.

2. Eén of twee executeurs?

Meestal wordt één persoon tot zelfstandig bevoegd executeur benoemd. Andere opties zijn bijvoorbeeld:

  • Twee personen die samen bevoegd zijn.
  • Meerdere executeurs die ieder zelfstandig bevoegd zijn.
  • Afzonderlijke executeurs met verschillende taken. Eén van de executeurs kan bijvoorbeeld de uitvaart regelen en de inboedel beheren terwijl de andere executeur de financiën en belastingen afhandelt.
  • Meerdere executeurs in volgorde. De tweede executeur is pas bevoegd op het moment dat de eerste executeur wegvalt.

Het is altijd verstandig om een reserve executeur te benoemen. Het bespaart extra kosten voor een nieuw testament als er wat met de eerste executeur gebeurt vóórdat jij overlijdt. Ook voorkomt het dat de afwikkeling van de erfenis vastloopt op het moment dat de executeur wat overkomt ná jouw overlijden. Je kunt bijvoorbeeld een goede vriend, een familielid of één van de kinderen tot eerste executeur benoemen en de notaris aanwijzen als reserve executeur.

3. Wel of geen afwikkelingsbewind?

De executeur wikkelt de erfenis af en voert het testament uit. In beginsel is de verdeling van de erfenis geen bevoegdheid van de executeur. Staat niet in het testament wie wat krijgt uit de erfenis? Dan moeten de erfgenamen samen een verdeling tot stand brengen. Dat kan een lastige zaak zijn als er bijvoorbeeld veel erfgenamen zijn of de onderlinge verhoudingen verstoord zijn. Het is mogelijk om de executeur een ruimere bevoegdheid toe te kennen. Dit wordt een “afwikkelingsbewind” genoemd.

Het afwikkelingsbewind kan bijvoorbeeld inhouden dat de executeur alles mag verkopen en dat iedere erfgenaam zijn erfdeel in geld ontvangt. Een andere optie is dat de executeur een verdeling tot stand mag brengen en dus beslist wie wat krijgt uit de erfenis. Als je kiest voor een afwikkelingsbewind is het belangrijk om met de notaris te bespreken wat precies de bedoeling is. Hoe duidelijker het testament is, hoe kleiner de kans is dat er conflicten ontstaan over de bevoegdheid van de executeur.

executeur benoemen
de executeur mag niet zo maar goederen verkopen

4. Wel of geen testamentair bewind?

De executeur heeft altijd een tijdelijke rol. De wet gaat er van uit dat de executeur de erfenis binnen 18 maanden (anderhalf jaar) moet afwikkelen. Daarna kunnen de erfgenamen de erfenis zelf in beheer nemen. Veel erflaters willen dat de executeur langer bevoegd is. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je gescheiden bent en minderjarige kinderen hebt. Als de executeur klaar is met afwikkelen, neemt je ex-partner het beheer van de erfenis over. Wil je dat niet? Dan kun je de executeur ook tot testamentair bewindvoerder benoemen. In je testament kun je bijvoorbeeld bepalen dat het bewind eindigt op de 21e verjaardag van je kind.

5. De beloning van de executeur

Als je niks vermeldt over de beloning van de executeur heeft hij of zij recht op 1% van je erfenis. Bestaat je erfenis uit een woning van € 400.000 waar een hypotheek op zit van € 300.000? Dan is de waarde van je erfenis € 100.000 en heeft de executeur recht op € 1.000. Veel executeurs zijn ook erfgenaam en krijgen dus al een erfdeel. In zo’n geval kun je overwegen om geen beloning toe te kennen. Krijgt een executeur geen erfdeel of legaat? Dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een vast bedrag en een onkostenvergoeding. Een professionele executeur zal meestal op basis van een uurtarief werken.

6. Instructies voor de executeur

De executeur voert je testament uit. De meeste mensen zijn bekend met het begrip “legaat”. Dit is een clausule in het testament op grond waarvan iemand een specifieke zaak of een geldbedrag ontvangt. Bijvoorbeeld een antieke kast of duizend euro. Er zijn nog meer manieren waarop je instructies kunt vastleggen:

  • Leg iets vast over je levenseinde. Bijvoorbeeld een behandelverbod.
  • Zet je uitvaartwensen op papier.
  • Maak een codicil waarbij je de sieraden en inboedel verdeelt.
  • Bepaal wat er na je overlijden met online profielen moet gebeuren. Vaak kun je dit instellen op de betreffende website.
  • Bewaar alles op één plek, bijvoorbeeld in een ordner.

7. Benoem een gevolmachtigde

Een executeur is pas bevoegd nadat je overlijdt. De executeur mag bijvoorbeeld niet je verhuizing naar het verpleeghuis regelen. Ook kan de executeur niet je bankzaken regelen als je dement wordt. In je testament kun je alleen dingen regelen voor ná je overlijden. Moet de executeur jou ook bij leven kunnen vertegenwoordigen? Dan kun je aan hem of haar een algemene volmacht verlenen. Zo’n akte wordt ook wel een “levenstestament” genoemd. Het is verstandig om dit tegelijk met je testament te regelen.

Meer lezen?