Dit zijn de 10 beste trucs van je Estate Planner

Estate planning is de kunst van het overdragen van je vermogen aan de volgende generatie. Door dat op een slimme manier te doen kun je een hoop erfbelasting besparen. In dit blog ontdek je de 10 beste trucs die je estate planner daarvoor in de aanbieding heeft.

1. De extra grote papieren schenking

Een papieren schenking is een schenking die je nog niet uitbetaalt. Dit heeft tot gevolg dat er een schuld ontstaat van de schenker aan de begiftigde. De meeste papieren schenkingen worden gedaan door mensen van wie het vermogen vast zit in hun bezittingen. Bijvoorbeeld in het geval dat je vermogen bestaat uit de overwaarde van je huis. Als je geen spaargeld hebt, is een gewone schenking geen optie maar kun je wel een papieren schenking doen.

Een bijkomend voordeel is dat je over de schuld aan je kinderen een rente van 6% kunt betalen zonder schenkbelasting. Met een papieren schenking draag je vanwege de rentebetaling meer vermogen over dan met een gewone schenking.

De meeste mensen die een papieren schenking doen gebruiken hiervoor de jaarlijkse vrijstelling of de eenmalig verhoogde vrijstelling. Maar bij grotere vermogens is het een optie om meer te schenken dan de vrijstelling. Stel dat je erfenis in de tweede schijf (20%) zou vallen voor de erfbelasting. Dan is een schenking in de eerste tariefschijf (10%) een halvering van de belasting. Dat is dus snel verdiend. Het verschil wordt nog groter als je de rente meetelt.

Neem bijvoorbeeld het geval dat jullie een echtpaar zijn met drie kinderen en een vermogen van € 10.000.000. Stel dat jullie in 2025, 2026 en 2027 drie keer de vrijstelling en de 10% schijf overdragen in de vorm van een papieren schenking. Dit kost in totaal € 138.777 aan schenkbelasting. Vervolgens betalen jullie 10 jaar lang een rente van 6%. In totaal heb je dan € 2.317.104 aan vermogen overgedragen met € 138.777 schenkbelasting.

Zonder deze constructie zou over hetzelfde bedrag € 463.421 erfbelasting zijn betaald. De totale besparing is dus maar liefst € 324.644!

2. Renteclausule in je testament

Een bijzonderheid aan de Nederlandse erfbelasting is dat je deze kunt verlagen met een slim testament. Eén van de mooiste mogelijkheden hiervoor is het opnemen van een renteclausule.

Sinds de invoering van het nieuwe erfrecht in 2003 geldt er standaard een langstlevende regeling als je getrouwd bent en kinderen hebt. Deze regeling houdt in dat de volledige erfenis wordt toegedeeld aan de langstlevende. In ruil daarvoor erven de kinderen een geldvordering die pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende.

Tussen het overlijden van de eerste en de laatste ouder wordt er op grond van de wet alleen een rente bijgeteld voor zover de wettelijke rente hoger is dan 6%. Is de wettelijke rente bijvoorbeeld 7%? Dan wordt er 1% rente bijgeteld.

Bij grotere vermogens is het een populaire optie om de erfdelen van de kinderen groter te maken en te laten groeien met een maximale rente. Op grond van de wet hebben de langstlevende en de kinderen ieder een gelijk erfdeel. In plaats daarvan kun je het erfdeel van de kinderen verhogen naar 99% en het erfdeel van de langstlevende verlagen naar 1%. De langstlevende krijgt nog steeds de volledige erfenis. Het enige verschil is dat de vordering van de kinderen hoger is. Dit betekent dat er ook over een hoger bedrag rente wordt bijgeteld. De maximale rente bedraagt 6% rente op rente. En het mooie is dat de kinderen geen erfbelasting of schenkbelasting betalen over de bijgetelde rente.

De bovenstaande constructie heeft helaas wel tot gevolg dat er bij het eerste overlijden meer erfbelasting wordt betaald. Maar hier staat een veel grotere besparing bij het tweede overlijden tegenover.

In het voorbeeld hieronder zie je het voordeel bij een echtpaar van 60 jaar met twee kinderen en een vermogen van € 5.000.000. Zoals je ziet is het heel goed mogelijk dat de erfbelasting met deze constructie halveert!

Ter volledigheid moet ik wel opmerken dat het hier om een vereenvoudigd voorbeeld gaat. Wil je het precies laten uitrekenen? Dan moet je bijvoorbeeld ook nadenken over de betaling en verrekening van de erfbelasting bij het eerste overlijden en de verwachte ontwikkeling van het vermogen tussen het eerste en tweede overlijden. Dit zijn goede onderwerpen om te bespreken met een estate planner. Die beschikt over speciale software waarmee je dit kunt doorrekenen.

3. Het finaal verrekenbeding

Veel vermogende personen hebben hun geld zelf verdiend door een bedrijf op te bouwen. Ondernemers zijn vaak getrouwd onder huwelijkse voorwaarden. Daarmee beschermen ze het vermogen van hun partner tegen zakelijke risico’s. Huwelijkse voorwaarden zorgen er ook voor dat je de waarde van het bedrijf niet hoeft te verdelen bij een echtscheiding.

Zolang er nog zakelijke risico’s zijn wil je de huwelijkse voorwaarden niet opheffen. Maar dit is wel een probleem voor de erfbelasting. Stel dat de rijkste van beiden als eerste overlijdt. Dan betaalt de langstlevende onnodig veel erfbelasting. Bij een gemeenschap van goederen was de helft van het vermogen belastingvrij voor de langstlevende geweest.

Gelukkig is hier een oplossing voor. Je kunt in je huwelijkse voorwaarden een zogenoemd “finaal verrekenbeding bij overlijden” opnemen. Dit houdt in dat je bij overlijden afrekent alsof er een gemeenschap van goederen was. Overlijdt de rijkste van beiden als eerste? Dan verlaagt deze clausule het vermogen van de erflater. Hierna volgt een voorbeeld.

Nick en Margriet hebben geen kinderen en zijn getrouwd onder huwelijkse voorwaarden. Nick is ondernemer en heeft een vermogen van € 1.500.000. Margriet is ZZP-er en heeft een vermogen van € 100.000. Stel dat Nick als eerste overlijdt in 2025. Zijn erfenis is met € 1.500.000 ruim boven de vrijstelling van € 804.698. Over dit laatste bedrag betaalt Margriet geen erfbelasting. Over € 154.197 betaalt ze 10% erfbelasting. Daarna resteert nog € 541.105 waarover ze 20% erfbelasting betaalt. De totale erfbelasting is € 123.640. Dat is een flinke aderlating. Hier had Margriet minstens 3 jaar haar levensonderhoud van kunnen betalen. Met een finaal verrekenbeding heeft Margriet een belastingvrije vordering van € 700.000 op de erfenis van Nick. Daarna resteert nog € 800.000. Dat bedrag is lager dan de vrijstelling! De erfbelasting gaat hierdoor omlaag van € 123.640 naar € 0.

4. Certificeren

Erfbelasting besparen is niet het enige doel van Estate Planning. Veel testateurs besteden ook aandacht aan de zeggenschap over hun erfenis. Denk bijvoorbeeld aan het benoemen van een testamentair bewindvoerder over het deel van de erfenis dat je aan de kleinkinderen geeft. Daarmee kun je regelen dat de kleinkinderen pas vanaf een bepaalde leeftijd zelf mogen beslissen wat ze met de erfenis doen.

Een andere optie is het certificeren van je bedrijf. Veel ondernemers hebben een besloten vennootschap. Dit houdt in dat je onderneming gedreven wordt voor rekening van een B.V. waarvan jij de aandeelhouder en bestuurder bent. Vaak is het de bedoeling dat de kinderen wel de aandelen erven maar geen bestuurder worden. Bijvoorbeeld in het geval dat ze daar nog te jong voor zijn.

Het ontslaan en benoemen van een directeur is een bevoegdheid van de aandeelhouders. Als jij overlijdt moeten je erfgenamen dus een nieuwe directeur benoemen. Je kunt dit op een andere manier regelen. Er is namelijk een mogelijkheid om de eigendom en het stemrecht van elkaar te scheiden. Dit kan door je aandelen te certificeren.

Het certificeren houdt in dat je de aandelen overdraagt aan een stichting in ruil voor certificaten. Na je overlijden erven de kinderen de certificaten. Maar deze certificaten omvatten niet het stemrecht op de aandelen. Dat berust bij de stichting waarvan jij de bestuurders hebt benoemd. Hierna volgt een voorbeeld.

Peter is gek op ondernemen. Hij heeft meer dan twintig B.V.’s met in totaal 250 werknemers. Er zijn drie mensen die alles van het bedrijf weten: Els, de accountant, Frans, de advocaat en Michiel, de CFO. Peter heeft zijn aandelen gecertificeerd. Dit betekent dat een stichting nu de enige aandeelhouder is. Als Peter overlijdt erven zijn kinderen Daan en Julia de certificaten die recht geven op de waarde van het bedrijf. Het stemrecht op de aandelen ligt bij de stichting. Het bestuur van de stichting bestaat uit Daan, Julia, Els, Frans en Michiel. Samen bepalen ze de koers van het bedrijf als Peter overlijdt.

5. De familiebank

Met het begrip “familiebank” wordt gewoon het uitlenen van geld aan je kinderen bedoeld. Je hoeft geen stichting of iets dergelijks op te richten. Uiteraard moet je de zaken wel goed op papier zetten, maar in theorie mag je dit helemaal zelf doen.

Veel ouders lenen bijvoorbeeld geld aan hun kind voor de aankoop van een woning. Je kunt zo’n lening combineren met een schenkingsplan. Op die manier bouw je langzaam het vermogen af ten gunste van de kinderen. En er zit nog subsidie op ook! Want de rente die de kinderen aan jou betalen is fiscaal aftrekbaar, net zoals de hypotheekrente die ze betalen aan de bank.

Gerrit heeft zijn schaapjes op het droge. Hij heeft zijn hypotheek helemaal afgelost en kan prima leven van zijn pensioen. Vorig jaar heeft hij een half miljoen euro geërfd van zijn tante. Gerrit vraagt zich af hoe hij dit geld slim aan het werk kan zetten. Hij is daarom naar een estate planner gegaan en die adviseert hem om een familiebank op te zetten. Gerrit heeft namelijk drie kinderen die alle drie recent een huis hebben gekocht.

Het eerste wat Gerrit doet is het overmaken van de eenmalig verhoogde schenking aan zijn kinderen. Tussen de 18^e en 40^e verjaardag mag je eenmalig belastingvrij € 32.195 (2025) schenken per kind. Op die manier heeft Gerrit al bijna een ton belastingvrij overgedragen aan zijn drie kinderen. Hij heeft met de kinderen afgesproken dat ze dit bedrag gebruiken voor een extra aflossing op de hypotheek. Daarna heeft Gerrit nog meer dan vier ton over van zijn erfenis. Hij leent dit bedrag uit aan de kinderen en scheldt vervolgens ieder jaar de vrijstelling kwijt. Het duurt even, maar na een jaar of 20 is de hele erfenis van zijn tante belastingvrij doorgesluisd naar de kinderen.

6. De vrijstelling voor bedrijfsopvolgers

Familiebedrijven worden vaak overgedragen van generatie op generatie. Regelmatig wordt dit in de vorm van een schenking gedaan. Bijvoorbeeld door het bedrijf te verkopen aan de kinderen voor een bedrag dat lager is dan de liquidatiewaarde. Dankzij de bedrijfsopvolgingsregeling kan dit vaak zonder af te rekenen met de belastingdienst. Dat is goed voor de economie want een bedrijf voortzetten is beter voor de werkgelegenheid dan een bedrijf opheffen. Wist je dat 29,4% van alle werknemers in Nederland een baan heeft bij een familiebedrijf?

Hoewel de bedrijfsopvolgingsregeling belangrijk is, staat deze wel onder druk. Het is nog maar de vraag of de regeling blijft bestaan en in welke vorm. Om deze reden zijn veel familiebedrijven al jaren geleden overgedragen aan de volgende generatie. Bijvoorbeeld door middel van een aandelenoverdracht. Vaak staat de vorige generatie nog wel aan het roer, maar zijn de kinderen al jaren de juridische eigenaar.

Ben jij ondernemer en willen je kinderen de zaak later overnemen? Dan is het verstandig om op tijd te beginnen met een bedrijfsoverdracht. Laat je niet overvallen door een plotselinge aanpassing van de regels. Bij een bedrijfsoverdracht komt heel wat kijken. Je krijgt bijvoorbeeld ook te maken met inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Daarom is dit onderdeel van je estate planning iets wat je het beste kunt toevertrouwen aan een belastingadviseur. Als degene die jouw aangiftes verzorgt dit onderwerp zelf niet beheerst, dan kan hij je doorverwijzen naar iemand die er wel verstand van heeft.

7. Schenken met je levenstestament

Al meer dan één miljoen (!) Nederlanders hebben een levenstestament gemaakt bij de notaris. Een levenstestament is een notariële akte waarin je uit voorzorg een algemene volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Met deze volmacht kan je vertrouwenspersoon bijvoorbeeld de bankzaken regelen vanaf het moment dat je dit zelf niet meer kunt.

Een levenstestament is onmisbaar in ieder schenkingsplan. Een estate planner zal altijd vragen of je dit al hebt geregeld. De reden hiervoor is dat veel mensen hun vermogen versneld willen afbouwen als ze wilsonbekwaam worden. Denk bijvoorbeeld aan het verkopen van je huis, het weggeven van je spaargeld of het overdragen van je bedrijf.

Op het moment dat je deze onderwerpen zelf niet meer kunt regelen moet iemand anders dit voor je doen. Als je geen volmacht hebt vastgelegd is het mogelijk om een bewind aan te vragen bij de kantonrechter. In beginsel mag een bewindvoerder geen schenkingen doen. Er wordt dus wel iemand bevoegd om je bankzaken te regelen, maar diegene mag je geld dus niet weggeven. En dat is maar goed ook, want je wilt liever zelf bepalen wie jouw vermogen krijgt.

In een levenstestament kun je duidelijke instructies opnemen over het mogen doen van schenkingen. Je kunt bijvoorbeeld de volgende clausules opnemen:

• Alle schenkingen aan de kinderen zijn toegestaan, mits ieder kind evenveel krijgt en jouw verzorging niet in gevaar komt door het afbouwen van je vermogen.
• Aan de kleinkinderen mag jaarlijks een belastingvrij bedrag worden geschonken.
• Als je zelf niet meer wilsbekwaam bent mag de gemachtigde de bedrijfsoverdracht aan je opvolger regelen.
• Indien de langstlevende van jullie beiden naar het verpleeghuis gaat, mogen de geldvorderingen van de kinderen uit de eerste erfenis worden uitbetaald.

8. Slimme clausules in je testament

Eerder las je al dat je met een slim testament een hoop erfbelasting kunt besparen. Het verhogen van de geldvorderingen van de kinderen is een mooi voorbeeld. Er zijn nog meer van dit soort clausules.

• Bij doorsnee vermogens kan het een goed idee zijn om een zogenoemd “opvullegaat” in je testament te zetten. Daarmee stel je de erfbelasting uit tot na het overlijden van de langstlevende. Hier kun je bijvoorbeeld voor kiezen als je een duur huis hebt met veel overwaarde.
• Kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling als kinderen. Zijn jullie bijvoorbeeld een echtpaar met vier kleinkinderen? Dan kun je meer dan € 200.000 belastingvrij aan de kleinkinderen nalaten. Hiermee bespaar je maximaal € 40.000 erfbelasting.
• Een uitsluitingsclausule voorkomt dat je schoonkinderen recht hebben op je erfenis. Veel mensen weten niet dat er meerdere soorten uitsluitingsclausules zijn en dat deze verschillende gevolgen hebben voor de erfbelasting. Dit is vooral belangrijk voor vermogende stellen die (nog) geen kleinkinderen hebben.

Op mijn website vind je meer dan 100 blogs over het onderwerp erfbelasting. Het loont de moeite om even rond te kijken of er iets bij zit waar je wat mee kunt.

9. Box hoppen voor gevorderden

Sinds 2001 zijn er drie verschillende “boxen” voor de inkomstenbelasting. Veel mensen weten dat het gunstig kan zijn om vermogen te verplaatsen van de ene box naar de andere box. Bijvoorbeeld door effecten te verkopen en met de opbrengst je hypotheek af te lossen. Dit is interessant als de belasting in Box 3 hoger is dan de hypotheekrente-teruggaaf in Box 1.

Steeds meer mensen realiseren zich dat je inkomstenbelasting kunt besparen door vermogen te verplaatsen naar je kinderen. Heb je bijvoorbeeld in het verleden een grote papieren schenking gedaan? Door de wijzigingen in Box 3 is de bijtelling bij het kind hoger dan de aftrek bij de ouders. Dat hoeft geen probleem te zijn zolang het kind onder de vrijstelling zit (in 2025 is deze voor fiscaal partners € 115.368). Zit het kind er boven? Dan kun je overwegen om de papieren schenking uit te betalen. Dit kan namelijk zonder schenkbelasting!

Een ander voorbeeld is een grote schenking waarmee je kind een extra aflossing doet op de hypotheek. Na de schenking is dit vermogen niet meer belast bij de ouders in Box 3. En bij het kind is de extra overwaarde van het huis ook niet belast in Box 1. Als je meer schenkt dan de vrijstelling moet je kind helaas wel 10% schenkbelasting betalen. Maar daar staat tegenover dat de lasten voor beide generaties omlaag gaan. De ouders betalen minder belasting in Box 3 en de kinderen betalen minder hypotheekrente.

Heb je geld uitgeleend aan de kinderen en baal je er van dat je hier nu veel meer inkomstenbelasting over moet betalen? Overweeg in dat geval om meer kwijt te schelden dan de jaarlijkse vrijstelling. Reken eens uit hoe lang het duurt voordat je de schenkbelasting hebt terugverdiend. In veel gevallen zal dit ongeveer 5 jaar duren.

10. De professionele executeur

Veel echtparen maken een “flexibel” testament. Dit betekent dat je een deel van je estate planning uitstelt tot na het overlijden van de eerste echtgenoot. De langstlevende kan hierbij wel wat hulp gebruiken. Een estate planner kan bijvoorbeeld uitrekenen welke keuzes het beste zijn en helpen bij de aangifte erfbelasting. Een andere optie is dat je een professionele executeur benoemt. Dit kan ook een reserve executeur zijn die alleen de zaken regelt als de laatste van jullie beiden overlijdt.

De executeur wikkelt de erfenis af en voert het testament uit. De langstlevende moet dan nog steeds bepaalde keuzes maken (dit kan de executeur niet doen) maar de uitvoering ligt wel bij een buitenstaander.

Als je een professionele executeur wilt benoemen is het verstandig om de volgende onderwerpen te bespreken met de notaris bij het opstellen van je testament:

• Welke beloning ontvangt de executeur? Ken je een vast totaalbedrag toe of werkt de executeur op basis van een uurtarief?
• Hoe beperkt of uitgebreid maak je de bevoegdheden van de executeur? Doet de executeur alleen de financiële en fiscale afwikkeling of moet hij bijvoorbeeld ook de inboedel verdelen en het huis verkopen?
• Wil je behalve een executeur ook een bewindvoerder benoemen? Dit kunnen eventueel verschillende personen zijn. Een testamentair bewindvoerder beheert het erfdeel van een erfgenaam die daar zelf (nog) niet toe in staat is. Bijvoorbeeld in het geval dat je iets nalaat aan een minderjarig kind of kleinkind.

Meer lezen?

• Meer uitleg over de papieren schenking.
• Video over het maken van een renteafspraak na het overlijden.
• Meer uitleg over het finaal verrekenbeding.
• Meer uitleg over het certificeren van aandelen.
• Tips over het opzetten van een familiebank.
• Informatie van de belastingdienst over de bedrijfsopvolgingsregeling.
• Meer opties voor schenken met je levenstestament.
• Dit staat er in een standaard levenstestament.
• In deze tabel kun je opzoeken of je rijk genoeg bent voor een opvullegaat.
• In je testament kun je één van deze 6 uitsluitingsclausules opnemen.
• Stappenplan voor de executeur.

Wat is estate planning?

Estate planning is de kunst van het overdragen van je vermogen naar de volgende generatie. Door een slim testament te maken en op tijd te beginnen met schenken kun je enorm veel belasting besparen.

Hoe vind ik een estate planner?

Estate planner is geen beschermd beroep. Je vindt estate planners onder notarissen, accountants en bankiers. Er zijn ook zelfstandige estate planners.

Wat kost een estate planner?

Algemeen advies van de notaris is normaal gezien bij de prijs van de akte inbegrepen. Een estate planner die bij een bank of vergelijkbare instelling werkt, zal je meestal een pakket aan diensten aanbieden voor een vaste prijs. Accountants en fiscaal juristen werken op uurtarief. Voor een zelfstandige estate planner zal dat meestal ook gelden. In de praktijk zijn de kosten van estate planning verwaarloosbaar vergeleken bij de belastingbesparing die je er voor terug krijgt.