Erfenis in een fonds stoppen? Dit zijn je opties.

Wil je een fonds oprichten en daar je erfenis in stoppen? Daar heb je in Nederland meerdere opties voor. Zelfs het onderbrengen van je erfenis in een stichting is mogelijk. In dit blog ontdek je hoe het werkt.

1. Een bewind instellen over je erfenis

De eerste en tevens de gemakkelijkste optie is het instellen van een bewind over je erfenis. Bij bewind denk je misschien aan mensen met schulden of wilsonbekwame ouderen. Voor deze situaties is het mogelijk om een beschermingsbewind aan te vragen bij de kantonrechter. Testamentair bewind is iets heel anders. Dit houdt in dat je zelf als erflater een bewind instelt en een bewindvoerder benoemt.

Een testamentair bewind wordt meestal ingesteld als een erfgenaam nog te jong is om zelf de erfenis te beheren. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat de bewindvoerder de erfenis beheert tot een bepaalde leeftijd. In deze situatie is het dus niet nodig om je erfenis in een stichting onder te brengen. Dit kan eenvoudig geregeld worden met een tijdelijk bewind. Het enige wat je nodig hebt is een notarieel testament en iemand die bewindvoerder wil zijn.

Het nadeel van een bewind is dat een kind zich er tegen kan verzetten. Het is namelijk mogelijk om het bewind op te laten heffen als de rechter het niet langer nodig vindt. Bijvoorbeeld in de situatie dat je het bewind levenslang instelt terwijl je kind dat onredelijk vindt.

Ook kan een kind de erfenis verwerpen en in plaats daarvan een beroep doen op de legitieme portie. Dan heeft het kind recht op de helft van zijn normale erfdeel, maar wel zonder een bewind.

2. Een tweetrapsmaking in je testament

Veel mensen hebben wel eens gehoord van een tweetrapstestament. Weinig mensen weten wat het precies inhoudt. Een tweetrapsregeling betekent in feite dat je twee opvolgende erfgenamen benoemt. De erfenis gaat eerst naar erfgenaam A en als diegene overlijdt gaat het restant naar erfgenaam B. Stel dat jij overlijdt in 2025 en dat de eerste erfgenaam overlijdt in 2045. Dan moet twintig jaar na jouw overlijden je testament opnieuw worden geopend en het restant aan de tweede erfgenaam worden gegeven. Decennia na jouw overlijden bepaal jij nog steeds wat er op dat moment met je erfenis moet gebeuren.

Een tweetrapsmaking kan opgelegd worden aan een natuurlijk persoon (zoals een familielid) maar ook aan een rechtspersoon (zoals een stichting). Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat de erfenis toekomt aan erfgenaam A en dat het restant van de erfenis bij het overlijden van erfgenaam A alsnog naar goed doel B gaat.

Sommige mensen worstelen met het probleem dat ze zowel personen als goede doelen willen begunstigen met hun erfenis. Het is goed om te weten dat je met een tweetrapsmaking hetzelfde vermogen twee keer kunt nalaten.

Een tweetrapsregeling heeft uiteraard ook een paar nadelen. Je zadelt de eerste erfgenaam bijvoorbeeld op met een aantal verplichtingen. Zoals het moeten voeren van een aparte administratie voor het geërfde vermogen. Ook heb je geen garantie dat de tweede erfstelling daadwerkelijk wordt uitgevoerd tientallen jaren na je overlijden. Jij bent er niet meer, je erfgenaam is ook overleden en de notaris is allang met pensioen. Dus wie ziet er dan op toe dat het daadwerkelijk zo gaat als jij had bepaald?

3. Het certificeren van vermogen

Een populaire optie, vooral voor ondernemers, is het certificeren van vermogen. Hiermee kun je (een deel van) je erfenis onderbrengen in een stichting.

Stel bijvoorbeeld dat jij de directeur en enige aandeelhouder bent van een besloten vennootschap (B.V). Je kunt in dat geval de aandelen in je B.V. overdragen aan een stichting in ruil voor certificaten. Dit heeft tot gevolg dat jij certificaathouder bent en bestuurder van de stichting. De stichting is vervolgens aandeelhouder en bestuurder van de B.V.

Na je overlijden gaan de certificaten (die recht geven op de waarde van het bedrijf) naar je erfgenamen. Maar de zeggenschap (zoals het stemrecht) blijft bij de stichting, waarvan jij een opvolgend bestuur hebt benoemd.

Deze constructie kan slim zijn wanneer je erfgenamen nog minderjarig zijn of indien je veel erfgenamen achterlaat die niet met elkaar overweg kunnen. Het certificeren van je bedrijf is ook een mooie manier om je bedrijfsopvolging te regelen. Je kunt de certificaten op dit moment nog fiscaal gunstig overdragen dankzij de grote vrijstelling voor bedrijfsopvolgers. Vervolgens houd je zelf nog de controle over het bedrijf omdat je als bestuurder van de stichting het stemrecht uitoefent.

Het opzetten van deze constructie is de moeite waard, maar het is wel prijzig. Je hebt bijvoorbeeld een belastingadviseur nodig die kijkt naar de fiscale gevolgen. En je hebt een notaris nodig die alles voor je op papier zet. Je kunt ook andere bezittingen dan een onderneming certificeren, maar dit is minder populair.

4. Familiefonds

Een tweede manier voor het onderbrengen van je erfenis in een stichting is een zogenoemd “familiefonds”. De belastingdienst noemt dit een “afgezonderd particulier vermogen”. Op deze manier kunnen bijvoorbeeld beleggingen of investeringen in een fonds worden gestopt.

Bij een familiefonds is er een beheerder (bijvoorbeeld een stichting) die vermogen op naam krijgt en in ruil daarvoor participaties uitgeeft. De participaties vererven bij overlijden, maar de eigendom blijft bij de beheerder. Op deze manier houd je de eigendom in één hand. Het lijkt op certificeren, maar het verschil is dat er niet altijd sprake hoeft te zijn van een stichting.

Voor meer informatie over familiefondsen kun je contact opnemen met een gespecialiseerde belastingadviseur.

5. Beheersovereenkomst

Als laatste optie noem ik nog de beheersovereenkomst. In België is het sinds enkele jaren mogelijk om een zogenoemde “erfovereenkomst” te maken. Dit is een contract tussen toekomstige erfgenamen dat opgesteld wordt vóór het overlijden van de erflater. Je bent er zelf dus nog bij en hebt daardoor invloed op de te maken afspraken.

In Nederland is het opstellen van een contract over een toekomstige erfenis verboden. Je erfgenamen kunnen dus geen bindende afspraken maken over een erfenis die ze nog niet hebben gekregen. Zodra je overleden bent, mag het wel. Vanaf dat moment zitten de erfgenamen in een zogenoemde “onverdeeldheid”. Met dat begrip bedoelen juristen dat er meerdere eigenaren zijn van één of meer goederen. De eigenaren van zo’n onverdeeldheid kunnen het beheer daarvan regelen in een overeenkomst.

In een beheersovereenkomst kan bijvoorbeeld worden afgesproken:

• Dat de erfgenamen samen eigenaar blijven en geen verdeling of verkoop zullen eisen. Deze afspraak mag je maken voor een periode van 5 jaar, waarna deze kan worden verlengd.
• Hoe de waardering plaatsvindt als een erfgenaam wil uittreden.
• Wie de erfgenamen naar buiten toe vertegenwoordigt als gevolmachtigde. Denk bijvoorbeeld aan het afsluiten van contracten met derden als er vastgoed wordt geërfd. Zoals onderhoudscontracten, verzekeringspolissen en huurovereenkomsten.

Vergelijkbaar met de erfovereenkomst en de beheersovereenkomst is het zogenoemde “familiestatuut”. Dit laatste is vooral interessant voor de eigenaar van een familiebedrijf met meerdere opvolgers.

Artikel 3:168 Burgerlijk Wetboek:

De deelgenoten kunnen het genot, het gebruik en het beheer van gemeenschappelijke goederen bij overeenkomst regelen. Voor zover een overeenkomst ontbreekt, kan de kantonrechter op verzoek van de meest gerede partij een zodanige regeling treffen, zo nodig met onderbewindstelling van de goederen. Hij houdt daarbij naar billijkheid rekening zowel met de belangen van partijen als met het algemeen belang. Een bestaande regeling kan op verzoek van de meest gerede partij door de kantonrechter wegens onvoorziene omstandigheden gewijzigd of buiten werking gesteld worden. (enz)

Meer lezen?

• Meer uitleg over het certificeren van een bedrijf.
• Informatie van de belastingdienst over het familiefonds.
• Je kunt ook een stichting oprichten in je testament, die pas actief wordt na je overlijden.

Veelgestelde vragen:

Kun je een erfenis in een stichting onderbrengen?

Ja, dat is mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld een familiebedrijf certificeren. Dit betekent dat je de aandelen in een stichting onderbrengt en dat de erfgenamen certificaten erven. Daarmee maak je een scheiding tussen de eigendom en de zeggenschap. De zeggenschap komt hierdoor bij de stichting te liggen.

Kun je een zelf een fonds oprichten voor je erfenis?

Bij sommige goede doelen kun je een fonds op naam krijgen. Dit betekent dat het goede doel je erfenis apart administreert en daaruit bijvoorbeeld subsidies kan verlenen. Er zijn ook mensen die zelf een goed doel oprichten. Dit kan zelfs bij testament. Zo’n fonds moet wel aan de voorwaarden van de belastingdienst voldoen, want anders gaat er tot 40% belasting van je erfenis af.