Erfenis echtpaar zonder kinderen, zo werkt het

In dit blog leg ik uit wat er met de erfenis gebeurt als een echtpaar zonder kinderen overlijdt. Eerst bekijken we de situatie dat er geen testament is en daarna vertel ik hoe je het anders kunt regelen als je wel een testament maakt.

Twee personen, twee erfenissen

Allereerst is het van belang om te weten dat je als echtpaar twee afzonderlijke erfenissen nalaat. Ook als je in gemeenschap van goederen bent gehuwd en ook als je tegelijk overlijdt. Je kunt als echtpaar niet samen één testamant maken. De meeste stellen maken over en weer een testament met dezelfde inhoud. We spreken in dat geval van “twee gelijkluidende testamenten”. Omdat er sprake is van twee afzonderlijke erfenissen maakt de volgorde van overlijden verschil.

De eerste van beiden overlijdt zonder testament

Overlijdt de eerste van beiden zonder testament en heeft diegene geen afstammelingen? Dan is de langstlevende op grond van de wet de enige erfgenaam. De familie van de overledene heeft dus geen aanspraak op de erfenis. In sommige landen is dat anders geregeld en krijgen de broers en zussen bijvoorbeeld ook een gedeelte van de erfenis.

Onder het Nederlandse erfrecht hoef je dus geen testament te maken om elkaar goed verzorgd achter te laten. De erfenis van een echtpaar zonder kinderen gaat automatisch naar de langstlevende. Soms wordt wel eens vergeten dat iemand nog een verouderd testament heeft, bijvoorbeeld uit een eerdere relatie. Het is verstandig om zo’n testament te herroepen. Anders heb je misschien per ongeluk je echtgenoot onterfd ten gunste van iemand anders.

De laatste van beiden overlijdt zonder testament

Overlijdt de langstlevende ook zonder testament? En heeft de langstlevende geen afstammelingen? Dan zijn in beginsel de ouders, broers en zussen van de langstlevende samen erfgenaam. Is een broer of zus vóór de langstlevende overleden? Dan gaat dat erfdeel naar zijn of haar kinderen. Dit noemen we “plaatsvervulling”.

De broers en zussen van de echtgenoot die als eerste overleed erven dus niet van de langstlevende. Op grond van de wet hebben alleen de bloedverwanten van de langstlevende recht op de erfenis.

Zijn de ouders van de langstlevende overleden, laat de langstlevende geen broers en zussen achter en zijn er ook geen neven en nichten? Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de langstlevende zelf enig kind was. In dat geval gaat de erfenis naar de grootouders van de langstlevende of hun zogenoemde “plaatsvervullers”. Normaal gezien zijn de grootouders natuurlijk al lang geleden overleden. De plaatsvervullers zijn in dat geval de ooms en tantes van de langstlevende, dus de broers en zussen van zijn of haar overleden ouders. Is een oom of tante overleden? Dan zijn de kinderen van die oom of tante erfgenaam.

Zonder testament erven alleen bloedverwanten tot en met de zesde graad. Dit betekent dat je maximaal zes streepjes trekt in de stamboom. Een oom of tante is een erfgenaam in de derde graad omdat je eerst twee streepjes omhoog trekt naar de grootouders en daarna één omlaag naar de oom of tante. Overlijdt de langstlevende zonder testament en is er tot en met de zesde graad geen enkele bloedverwant meer in leven? Dan gaat de erfenis naar de Staat.

Gelijktijdig overleden

Er is sprake van gelijktijdig overlijden als de volgorde van overlijden niet kan worden bepaald. In dat geval erf je niet van elkaar en gaat ieders erfenis naar de eigen familie. Het is uiteraard erg zeldzaam dat een echtpaar tegelijk of bijna tegelijk overlijdt. Het zou bijvoorbeeld kunnen bij een ongeluk of een natuurramp.

Enkele jaren geleden was in het nieuws dat een echtpaar zonder kinderen op dezelfde dag overleed door een ernstige voedselvergiftiging. Ik meen me te herinneren dat er nog geen uur tussen zat. Toch was dat voldoende om te concluderen dat er geen sprake was van gelijktijdig overlijden. De rechter bepaalde dat de volledige erfenis toekwam aan de familie van de echtgenoot die als laatste overleed.

Maak een testament

Zijn jullie een echtpaar zonder kinderen en wil je niet dat het lot bepaalt welke van beide families de erfenis krijgt? Dan kun je het beste een testament maken en daarin bepalen wat er met de erfenis moet gebeuren. Dit zijn een paar populaire regelingen.

  • Benoem elkaar tot enig erfgenaam en benoem in beide testamenten dezelfde reserve erfgenamen. Bijvoorbeeld de familie van de één voor 50% en de familie van de ander voor 50%. Voor deze optie kun je bijvoorbeeld kiezen als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd.
  • Benoem elkaar tot enig erfgenaam en neem een legaat op voor je eigen familie. In dat geval gaat een deel van je erfenis niet naar je partner maar naar je eigen familie. De familie hoeft dus niet te wachten tot het moment dat de langstlevende overlijdt. Hier kun je bijvoorbeeld voor kiezen als je privé vermogen hebt dat niet naar je echtgenoot moet vererven. Denk aan een familiebedrijf of een vakantiehuis.
  • Zijn jullie getrouwd onder huwelijkse voorwaarden en is er een groot verschil in vermogen? Dan kun je ook kiezen voor een zogenoemd tweetrapstestament. Dit houdt in dat je echtgenoot erfgenaam is onder een “ontbindende voorwaarde”. Na het overlijden van je echtgenoot gaat het restant van je erfenis terug naar je familie die erfgenaam is onder een “opschortende voorwaarde”. In de tussentijd is je echtgenoot bevoegd om de erfenis te “verteren”.

Op het eerste gezicht lijkt zo’n tweetrapstestament een mooie oplossing. Helaas kleven er wel een paar flinke nadelen aan. Eén daarvan is bijvoorbeeld dat de langstlevende de regeling niet kan aanpassen bij gewijzigde omstandigheden. Denk aan het geval dat de langstlevende toch nog een kind krijgt of opnieuw gaat trouwen.

Goede doelen

Niet iedereen wil zijn familie tot erfgenaam benoemen. Stellen zonder kinderen zijn sneller geneigd om de erfenis aan goede doelen na te laten. In dat geval zijn er wat extra punten om over na te denken:

  1. Wie wikkelt je erfenis af? Wil je bijvoorbeeld een familielid tot executeur benoemen of gaat de notaris de erfenis afwikkelen?
  2. Goede doelen hebben meestal geen behoefte aan spullen. Aan wie wil je de inboedel, sieraden en andere persoonlijke goederen nalaten?
  3. Wie regelt je uitvaart? Wil je de familie er wel of niet bij hebben? Eventueel kun je een speciale executeur benoemen die alleen de uitvaart regelt en verder niks. Het is verstandig om de wensen omtrent je uitvaart in detail vast te leggen in overleg met degene die het gaat regelen.
  4. Houd er rekening mee dat je wilsonbekwaam kunt worden. Stel dat je nog jaren dement bent voordat je overlijdt. Wie gaat in dat geval je financiën regelen? Je testament werkt pas ná het overlijden. Daar heb je dus niks aan op het moment dat je zelf niet meer in staat bent om de zaken te regelen. Maak daarom ook een levenstestament. Dit is een notariële akte waarin je aan elkaar en een reserve persoon een algemene volmacht verleent.

Voorbeeld testament

Met het voorbeeld testament hieronder kun je als echtpaar zonder kinderen bepalen wie je erfenis krijgt. Ben je het eens met de inhoud? Dan heb je alleen nog een notaris nodig om je testament af te ronden. Vraag altijd een paar offertes op voordat je een notaris kiest. De tarieven verschillen namelijk per kantoor. Op deze pagina vind je de tarieven bij jou in de buurt. Vul een plaatsnaam in en je ziet direct hoeveel geld je kunt besparen. Tip: vraag meerdere offertes aan en informeer daarbij naar een “combi korting” voor een testament en een levenstestament.

erfenis echtpaar zonder kinderen
klik op de afbeelding voor een pdf

Meer lezen?

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *