Het is een onderwerp waar wat mij betreft te weinig aandacht voor is. Bij een verkeerd afgesloten overlijdensrisicoverzekering betaalt de begunstigde erfbelasting over de uitkering. Deze belasting kan oplopen tot wel 40%! In dit blog ontdek je wat je kunt doen om dit te voorkomen.
Wat is een overlijdensrisicoverzekering?
Een overlijdensrisicoverzekering is een verzekering die een geldbedrag uitkeert aan nabestaanden of begunstigden als de verzekerde persoon overlijdt binnen de looptijd van de polis. Met de uitkering uit de verzekering kan bijvoorbeeld een hypotheek worden afgelost of een inkomensverlies worden opgevangen.
De premie voor een overlijdensrisicoverzekering is afhankelijk van de leeftijd en gezondheid van de verzekerde persoon, de looptijd van de polis en het verzekerde bedrag. In een overlijdensrisicoverzekering bouw je geen vermogen op. Het is dus geen spaar- of beleggingsproduct.
Waarom betaal je erfbelasting over een overlijdensrisicoverzekering?
Voor je gevoel is een verzekeringsuitkering geen onderdeel van je erfenis. Maar de Successiewet denkt daar anders over. Stel dat A een verzekering afsluit op zijn eigen leven. Daarnaast heeft A een testament gemaakt waarin hij B tot zijn enige erfgenaam benoemt. Na het overlijden van A keert de verzekering een bedrag uit aan B. Het vermogen van A is gedaald door de maandelijkse premiebetaling, terwijl het vermogen van B toeneemt door de verzekeringsuitkering. Op grond van artikel 13 Successiewet is daarom sprake van een belastbare verkrijging.
Iedere verkrijger heeft recht op een vrijstelling voor de erfbelasting. In 2025 bedraagt deze minimaal € 2.690 en maximaal € 804.698. De minimale vrijstelling geldt bijvoorbeeld voor een partner met wie je niet samenwoont. De maximale vrijstelling geldt bijvoorbeeld voor je langstlevende echtgenoot.
Veel overlijdensrisicoverzekeringen worden afgesloten door stellen die recht hebben op de grote partnervrijstelling voor de erfbelasting. Vaak maakt het dan niet uit of de verzekeringsuitkering wel of geen belastbare verkrijging is. In beide gevallen is de totale verkrijging van de partner meestal lager dan de vrijstelling. In andere situaties kan het minder goed aflopen. Denk bijvoorbeeld aan de alleenstaande ouder die een verzekering afsluit waarmee een kind de hypotheek kan aflossen. Vanwege de kleinere vrijstelling kan in dit geval de erfbelasting over de verzekeringsuitkering oplopen tot 20%.
De oplossing is een correct afgesloten polis
Stel dat A en B uit het eerdere voorbeeld een relatie met elkaar hebben maar dat ze niet met elkaar samenwonen. In dat geval loopt de erfbelasting op tot 40%. Stel dat A de polis heeft afgesloten om B goed verzorgd achter te laten. Dan is het wel jammer als een groot deel van de verzekeringsuitkering naar de overheid gaat. In feite heb je 40% van de premie voor niks betaald.
Gelukkig is hier een oplossing voor. Partner B kan een verzekering afsluiten op het leven van partner A. In dat geval is B de premies verschuldigd en wordt er fiscaal dus niks “onttrokken” aan het vermogen van A. Deze constructie valt buiten artikel 13 Successiewet en is dus belastingvrij. Als je dit over en weer doet, dan noemen we dat een “kruislingse” polis. In dat geval verzekert A het leven van B en verzekert B het leven van A. Dit kun je bijvoorbeeld doen als je samen een huis koopt.
Voor de situatie van de alleenstaande ouder ligt het wat lastiger. Als je kind nog minderjarig is, dan kun je waarschijnlijk niet op zijn of haar naam een polis afsluiten. In dat geval kun je overwegen om toch op je eigen naam een polis af te sluiten, maar dan voor een hoger bedrag. Om de premie betaalbaar te houden kun je de verzekering misschien afsluiten voor een kortere periode. Bijvoorbeeld tot het moment waarop je verwacht dat je kind niet meer financieel afhankelijk zal zijn van jou.
Ga eerst naar de notaris en sluit daarna pas een polis af
Ik heb al meerdere keren meegemaakt dat iemand eerst een verzekering had geregeld en pas daarna naar de notaris ging voor een testament. Volgens mij is dat de verkeerde volgorde. Zorg dat je eerst de boel erfrechtelijk op orde hebt en een overzicht hebt van de fiscale gevolgen. Een notaris is geen financieel adviseur, maar kan bijvoorbeeld wel voor je berekenen welk bedrag je moet verzekeren.
Dit zijn een paar dingen om te onderzoeken voordat je een polis afsluit:
- Hebben jouw nabestaanden recht op partnerpensioen, wezenpensioen of andere uitkeringen?
- Wie zijn op dit moment je erfgenamen en hoeveel erfbelasting moeten ze betalen over jouw erfenis?
- Heb je minderjarige erfgenamen? Wie krijgt in dat geval de zeggenschap over jouw erfenis en/of de verzekeringsuitkering?
- Misschien heb je al een overlijdensrisicoverzekering zonder dat je het door hebt. Deze kan bijvoorbeeld gekoppeld zijn aan een hypotheekschuld of een doorlopend krediet.